Кіріспе
Манчестер қаласының шеткі ауданы, Англия.
Уэлли-Рендж – Манчестер (Англия) қаласының бір бөлігі; ол қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша халық саны 15 430 адамды құрады. Тарихи тұрғыдан Ланкаширге қарасты, және бұл қаланың алғашқы шеткі аудандарының бірі, ол жергілікті кәсіпкер Сэмюэл Брукспен салынған.
Тарих
Уэлли Рендж, ресми түрде Уэлли-ин-зе-Рендж деп аталады, Манчестердің алғашқы қала маңындағы аудандарының бірі болды; оны Манчестер банкирі және кәсіпкері Сэмюэл Брукс «әдемі отбасылары бар джентльмендерге арналған ізгілік мүлік» ретінде салған. 1834 жылдың қыркүйегінде Брукс Роберт Филденнен 39 акр жер сатып алды, ол Мосс-Сайдтағы Оук фермасы деп аталды, жергілікті тұрғындар оны Барбер фермасы деп те атады; ол сондай-ақ Эгертон иелігінен 42 акр жерді сатып алды. Бұл жерлер құжаттарда Хоу Мосс бөлігі ретінде сипатталған, бірақ Эгертон иелігінің жазбаларында Флетчер Мосс деп жазылған. Ол жергілікті тұрғындарда Джексонның, Планттың немесе Вудоллдың Мосы деп те белгілі болды және Уитингтон маңының бір бөлігі болды. 1867 жылы аймаққа пошта кеңсесі өзінің пошталық кодысын берді: «Манчестер SW 16». 1894 жылы Блэк Бруктың солтүстігіндегі аудан жаңа құрылған Стретфорд қалалық округіне қосылды. 1905 жылы Манли Холл сатылғаннан кейін, үй салу үшін иеліктің оңтүстігіне және батысына жалғасқан жер тилкесі қосылды, ол бұрын Хорлтон-кум-Харди шаруашылығының бөлігі болды. Брукс оны құрғатты, өйткені бұл жердің барлығы он сегіз дюймнен үш футқа дейін қалыңдықтағы торфпен жабылған; ол бастапқыда өзі сияқты бай бизнесмендер үшін виллалар салды. Брукс Ланкаширдің Уэлли қаласының жанында дүниеге келді, содан кейін ол өзінің үйін Уэлли Хаус деп атады, бұл ауданның атына себеп болуы мүмкін. Бұл эксклюзивті аймақты төлге арналған қақпа күзетті, ал Хорлтон жолы мен Уитингтон жолының кездесетін жері әлі күнге дейін Брукс Бар деп аталады. Жол ақысын алу 1896 жылдың 10 маусымында тоқтатылды. Тұрғындар бұл аймақты жеке билік ретінде біріктіруге тырыспады, өйткені олар жеңіл басқару дәуірінде қажеті жоқ деп санайды. Бұл аймақ Мосс-Сайд және Уитингтон қалалық округтері арасында шамамен тең бөлінген (кейбір қазіргі көше жиһаздары сол кезеңнен қалған). Қалалық округтік кеңестер өз кезегінде Ланкашир округтік кеңесіне кейбір функцияларды, атап айтқанда полиция қызметін тапсырды (төмендегі «Ең жаман қылмыс» дегенді қараңыз). Сонымен қатар, тұрғындар жеке полиция күшін төледі, олар жол ақысын жинап, мүлікті қорғайды. Бұл шара өте тиімді болып көрінді, өйткені бұл аймақ Виктория және Эдвард дәуірлеріндегі қылмыс туралы есептерде, төмендегі бір жағдайды қоспағанда, сирек кездеседі. Жеке полиция жол ақысын алуды жоюдан және қалаға қосылудан аман қалды, тек Бірінші дүниежүзілік соғыстың адам күші жетіспеушілігімен ғана жойылды. Ауданның оңтүстігіндегі тұрғындар сондай-ақ Чешир желілері комитетінің полициясына хабарласа алады, ал Манчестер қалалық кеңесі саябақ полициясын ұстады. Бұл аймақтың ерекше табиғаты кейбір аңыздарды тудырды, атап айтқанда, онда алкоголь сатылуы мүмкін емес. Брукс жоғары шіркеудің англиканшысы болғандықтан, шектеулі келісімдерге ешқандай діни себеп болған жоқ, керісінше, бұл аймақтың мәдени деңгейін сақтау тілегі болды. Уэлли-Ренджде бірнеше жеке мүшелер клубы (төмендегі Карлтон клубын қараңыз), сондай-ақ Уитингтон-роудтың соңында, Дадли-роудтың соңында қоғамдық зал мен кинотеатр болды. Сонымен қатар Уитингтон-роудтағы Уитингтон-роудтағы Хоп пабы, сондай-ақ Үстіңгі Чорлтон-роудтың Брукс-бар бұрышында орналасқан әлдеқайда ескі Уэлли қонақ үйі және екінші шетіндегі Сеймур; барлығы қазір қиратылды немесе басқа мақсаттарға сатылды. Аймақтың бастапқы жоспарлары оны әлдеқайда үлкен деп қарастырды; мысалы, Хоуг-Энд-Кресент Александра мен Уитингтон жолдарының ұштарын байланыстыратын өте үлкен үйлердің доғасы болуы керек еді. Бұл идеяны аймақты сумен тазартудың қиындығы және кейіннен темір жолдың құрылысы мүмкін емес етті. Су бұру қиындықтары бұл аймақтың ерекшелігі болып табылады, өйткені оны көптеген өзендер кесіп өтетін, кейбіреулері ашық кәріз ретінде белгілі. Көптеген жолдар, әсіресе Жоғарғы Чорлтон жолы мен Брантингэм жолы, шын мәнінде, каналдар арқылы салынған. 1930 жылдары ғана Манли жолының аумағында маңызды дренаж жұмыстары жүргізілді. Кларендон жолы балшық шұңқырлар орнына салынған және 1980 жылдары жердің құлауынан кейін қақпақтардың аяқтарында жөндеу жұмыстары қажет болды. Тіпті, қазірдің өзінде су тасқынын болдырмау үшін, ашық жатқан өзендер үнемі өңделеді. Инкорпорациялау ауданды айтарлықтай қысқартты, бұл округтер мен сайлау округтерінің шекарасын өзгертудің арқасында болды. Вест-Пойнт Хорлтонға, Дарли Парк Олд Траффордқа, сондай-ақ Уитингтон Роудтың солтүстік шетіндегі шығыс бөлігіне қосылды. Пошталық кодтарды өзгерту, Эгертон иелігінің соғыс аралық дамуына байланысты, ауданның оңтүстік бөлігінің жоғалуына әкелді. Уэлли Рендж 1940 жылдардың соңынан бері үлкен поляк қауымдастығына ие. 1960 жылдары бұл аймақ жатақханалармен байланысты болды; мүлік дамытушылардың енуі және «қызыл шамдар ауданы» ретінде жаман беделге ие болды. Бұл құбылысқа соңғы кезде қайта оралу байқалады. Көлемдік агенттер оны Хорлтон шекарасы деп сипаттады, ал қалалық кеңес оны қысқа мерзімге «Шығыс Хорлтон» деп атауға тырысты. Алайда, аймақтың екі күшті қорғаушысы болды: бірі – Ингеборг Типпинг, тұрғындар қауымдастығының төрағасы, ол аймақ дұрыс күзетілетініне көз жеткізу үшін көп күш жұмсады, басқа да көптеген мәселелердің арасында; екіншісі – кейіссіз қалалық кеңесші Кат Фрай, ол аймақтың белсенді жақтаушысы болды. 1930 жылы Уитингтон-роудтағы кинотеатр «Уэст Энд» деп ашылды; 1937 жылы ол «Одеон» кинотеатрлар желісінің бөлігіне айналды. 1962 жылы ол бинго залына айналдырылды, бірақ ол 1970 жылдардың соңында жабылды; ол бір кезде «Еуропадағы ең сәнді әңгімелеу театры» деп жарнамаланды. Біраз уақыттан кейін қиратылғаннан кейін, ол 1986 жылы қиратылды. 2012 жылдың 24 маусымында Олимпиадалық шамшырақ Жоғарғы Чорлтон жолының бойымен толық ұзындығында өтті.
Көлік
Жалпыға ортақ көлікке қарсылық көрсетілді, оның барлық аймағы Манчестер қаласына қосылғанға дейін. Одан өтетін темір жол желісіне рұқсат берілмеді; ең жақын темір жол станциясы, Александра Роуд Сауттың оңтүстік жағында орналасқан, Хоу Эндтегі Александра Парк әуежайына қызмет көрсету үшін салынған. Әуежай Кройдон әуежайына жоспарлы рейстерді жүргізді. Саяхат агенті, Уитингтон-роудтағы Робинсон, жүйкелі жолаушылардың туыстарына телеграф арқылы қауіпсіз қонғанын хабар алғаннан кейін, хабаршы жігітті жіберіп, сенімділік сыйлады. Әуежай, Стретфордтағы Терн Мосспен қоса, 1924 жылы жабылды. Станция 1958 жылдың шілдесінде жабылды, бірақ 1964 жылдың 7 мамырында бір күндік үзіліс болды, ол Chorltonville станциясы ретінде, осы жерде сахналаған Блюз музыканттарының Granada TV көрсетілімі үшін. Стретфордтың атпен жүретін трамвайлары Корнбрук жолы мен Чорлтон жолының бұрышындағы аялдамаларында тоқтауға мәжбүр болды, Стретфорд Брукс Барға дейін жеткенге дейін, оларға Уитингтон жолындағы Уэлли қонақ үйінің жанында тоқтауға рұқсат берілді. Манчестер трамвайлары Мосс-Сайдтағы Мосс-Лейн-Уэст пен Верхний Мосс-Лейн бұрышында орналасқан Принс-оф-Уэльс қонақ үйінде аяқталды. Александра жолы маңызды сауда көшесіне айналғандықтан, трамвайлар Ренж-роудтың соңындағы аялдамаларында тоқтады. 1920 жылдарға қарай Уэлли аймағы толық қамтылды және Кларендон Роуд / Мэнли Парк құрылысы өзіндік ерекше 86-шы автобус маршрутына ие болды. Аймақта жолаушылар тасымалы тоқтағаннан кейін кем дегенде он жыл бойы пойыздармен сәйкес келетін, жоғарыда аталған станцияға қызмет ететін «призрак» автобусы да болды. Такси тізімдері Уитингтон жолындағы дүкендердің алдында, сондай-ақ Үстіңгі Чорлтон жолының оңтүстік жағында орналасқан Уэлли және Сеймур қонақ үйлерінің сыртында құрылды.
Мэнли Холл
Манли Холл 1860 жылдары қазіргі Манли паркіне жақын жерде бай бизнесмен Сэмюэл Мендель салған. Ол өте сәнді болған және көркем өнер жинағын қамтитын; бақтары кең болды және құрылысы 120 000 фунт стерлингке бағаланған. Лорд Эгертон мен Уильям Кунлифф Брукспен қатар, Мендель де ең бай тұрғындардың бірі болды. Ол иудаизмнен жоғары шіркеулік англикандыққа көшкен және аталған екі билеушімен бірге Хорлтон қаласындағы Ескі Сент-Клемент шіркеуінде құлшылық еткен. Брукс пен Эгертонмен бірге ол халық санының өсуіне байланысты жаңа шіркеу салуға қарсы болды; алайда, Суэц каналының ашылуы Мендельдің сауда бизнесі үшін үлкен қиындықтар тудырды, ол банкротқа ұшырады және зал сатылымға қойылды. Мұндай сәнді үйге сатып алушы табылмай, (жергілікті билік сатып алған жақын маңдағы Лонгфорд паркі сияқты) ол уақыт өте келе тозығына жетті. 1905 жылға дейін бұзылғанға дейін ол ойын-сауық бағы ретінде пайдаланылды, ал ең танымал келушісі – Буффало Биллдің «Жабайы Батыс» шоуы болды.
Полицейлік офицер Николас Кок
1870 жылдары аймақта танымал қылмыс орын алған, дәл сол кезде бұл жер әсемдігімен көзге түсіп тұрған. Полиция констеблі Николас Кок Ланкашир полициясының сол кездегі сиретіп қоныстанған Чорлтон-кам-Харди және Фирс Фарм аудандарында жұмыс істеген. 1876 жылдың 1 тамызында, түн ортасында ол Рай Банк Роуд пен Траффорд Роудтың (қазіргі Сеймур Гроув) қиылысында Уэлли Рейндж жеке полиция қызметкерімен сөйлесіп тұрғанда, Манчестер биржасының белгілі мүшесі Сэмюэл Гратрикстің үйінен күдікті дауыс естілді. Олар мүліктің сыртын тексеру үшін бөліністі, сол кезде Николас Кокқа оқ тиіп, қаза тапты; оқ шекаралық қабырғаға кірді. Бұл ғимарат, Уэст Пойнт, кейіннен шығыс жағынан кеңейтіліп, Сеймур қонақ үйіне айналды, бірақ қабырғадағы оқ түскен жер белгіленіп, Вудсайд жолынан көрінетін болды. Алайда, қабырға ғимараттың қалған бөлігімен бірге бұзылып кетті. Николас Кок 1876 жылдың 2 тамызында қайтыс болды және Чорлтонның ескі шіркеу қорымына жерленді. Бірақ, көпшілік жинаған қаражатпен орнатылған оның әсем қабір тасы 1956 жылы Престон қаласының жанындағы Хаттон ауданындағы Ланкашир полициясының бас штабына көшірілді. Күдікке ілінгендердің қатарында Фирс Фарм коттедждерінде тұратын екі шаруаның ұлдары, Хаброн ағайындылары болды. Уильям Хаброн (18 жаста) кісі өлтіргені үшін сотталып, айыпталды, бірақ үкім жеңілдетілді, яғни күмән болған болуы керек. Бірнеше жыл өткен соң, танымал қылмыскер Чарльз Пейс өлім жазасына кесілгенге дейін осы кісі өлтіруге кінәлі екенін мойындады. Осының нәтижесінде Хаброн босатылып, 1000 фунт стерлинг алды, бұл ақша оның бұрынғы жұмыс берушісі Фирс Фарм және Салфордтың Рим-католик епископы Герберт Воганға сеніп тапсырылды. Хабронның ниеті жергілікті ферма сатып алу болған, ол шамамен 250 фунт стерлинг тұратын еді, бірақ ол Ирландияның Майо графтығына оралуды жөн көрді, онда ол көп жыл бойы сыра сататын дүкенге ие болды.
Әйелдер үшін дауыс беру
Валли-Рейндж Виктория дәуірінде тағы бір ерекшелікке ие болды: сайлау құқығы бар әйелдер. Кедейлер заңдары бойынша одақтар өкілдікті салық төлеумен байланыстырды; белгілі бір сомадан жоғары салық салынатын жылжымайтын мүлікке иелік ететін кез келген адам, жынысына қарамастан, жергілікті мәселелер бойынша дауыс бере алатын. Кейіннен құрылған қалалық округтік кеңестер де осы қағиданы сақтады. Мысалы, Мосс-Сайдта шамамен 55 000 тұрғынның арасында 3 300-ы дауыс бере алатын. Тұрмысқа шыққан әйелдер дауыс бере алмайтын, олардың мүліктік мүдделері күйеулеріне бағынышты болды, бірақ бай жесірлер мен үйленбеген әйелдер (құралайлар) дауыс бере алатын. Осы сайлау құқығының кезеңі қала мәртебесін алумен аяқталған сияқты. Оксбриджді бітірген және 1918 жылдан бастап тағы жеті университет түлектері, Біріккен Англия Университеттері ретінде, жергілікті және ұлттық сайлауларда дауыс бере алатын, олар үшін арнайы бөлінген сайлау округтерінде.
География
Уэлли-Рейндж – Манчестердің оңтүстік-батысындағы қалалық аудан. Ол оңтүстік және оңтүстік-батыс жағынан Хорлтон-кум-Хардимен, солтүстік және батыс жағынан Олд Траффорд пен Фирсвудпен, солтүстік-шығыс жағынан Мосс-Сайдпен және оңтүстік-шығыс жағынан Фэллоуфилдпен шектеседі. Уэлли-Рейнджде Дог Кеннел Брук және Лонгфорд Брук деп аталатын екі кішкентай, құбырларға жасырылған арна бар. Дог Кеннел Брук толығымен құбырларға жасырылған және Уэлли-Рейндждің шығыс жартысының бір бөлігінде орналасқан. Оның бастауы Рушольмеде, және ол Александра паркіндегі қаңқа тәрізді көлді толтыру үшін пайдаланылған болуы мүмкін деп есептеледі. Ол Александра Rd S астынан өтіп, кейін Платт Брукке қосылады, құйылатын жерінің нақты орны белгісіз. Лонгфорд Бруктың бір бөлігі Дог Кеннел Бруктан артық су шығаратын құбыр арқылы толықтырылады. Ол Брантингэм көшесінің астынан өтеді және Бриджвотер каналына құяды. Содан кейін Ирвелл өзенінің саласы – Бент Лэйнс Брукке құяды. Бұл туралы Геффри Эшворт өзінің «Манчестердің жоғалған өзендері» кітабында жазған.
Топография
Уэлли Рендж үлкен жеке және жартылай жеке Виктория дәуірінің үйлерімен сипатталады, олардың көпшілігі пәтерлерге айналдырылған, 20-шы ғасырдың соңындағы төмен қабатты пәтерлер блогымен үйлесіп, батысында 20-шы ғасырдың басындағы кейбір тұрғын үйлер орналасқан. Көптеген жолдар мен аллеялар ағаштармен қапталған. Ауданның сауда мүмкіндіктері шектеулі, себебі тұрғындар ретінде қарастырылатын адамдар үшін олардың қажеті жоқ деп есептелді; олар негізінен Уиттингтон жолы мен Жоғарғы Чорлтон жолында кездеседі. Жоғарғы Чорлтон жолының ерекшелігі – оның көп бөлігінде жолдың екі жағы әртүрлі қалалық округтерге қарасты, шекарасы жолдың ортасында орналасқан; оңтүстіске қарай, сол жағы Манчестер қаласына, ал оң жағы Траффорд ауданына жатады. Көше жиһаздары да әртүрлі. 20-шы ғасырдың басында трамвай жүйелері өзгеше болды; Манчестер қалалық трамвайларының жобалары Стретфорд қалалық округінің жобаларымен қатар келді. Бағыт бойындағы шекаралық аномалиялар тек 1980-ші жылдардың соңында түзетілді. Жоғарғы Чорлтон жолы Олд Траффордтағы Чорлтон жолындағы Уильямс және Глин банкісінің классикалық кіреберісі оның барлық ұзындығы бойымен көрінетіндей етіп салынған. Жол бойында бірнеше жаттығу залдары салынған. Ең айқын – қызыл кірпіштен салынған, Кингс-роудтың бұрышында (Олд Траффордта) орналасқан ғимарат. Ол 1903 жылы салынған, дизайны Тюдор архитектурасының ықпалында жасалған. Ол артқы жағына қарай кең аумақты алып жатқан, қазір онда M16 пошталық сұрыптау кеңсесі, ашық жерлер мен құлаған ғимараттар орналасқан. Онда әскери полиция бөлімі мен Әуе оқу корпусы орналасқан, бірақ 2011 жылы 207 Манчестер далалық госпиталі де болды. Әуе оқу корпусы Уиттингтондағы Хоу Эндке көшірілді, ол Александра Паркі әуежайының естелігі. Жоғарғы Чорлтон жолында Yeomanry-нің екі қоймасы болды; бірі қазір тұрғын үй кешені, екіншісі – кеңес қоймасы. Көбінесе пайдасыз орталық әлі де Колледж жолының соңына жақын ішінара пайдаланылуда, бұрын онда Корольдік көлік корпусы (қазір Вейстеде) және Корольдік теңіз жаяу әскері орналасқан. Бұл аймақта Манчестердегі көптеген Виктория және Эдвард дәуірінің кең ауқымды жобаларында кездесетін ерекшелік бар: толығымен жеке жолдар. Олардың кейбіреулерін әлі де Уилбрахам жолынан көруге болады, ал аймақтағы басқа жерлердегі ең жақсы мысалы – Вуд жолынан Green Walk. Веллингтон жолын автожол органы тек соңғы уақыттарда ғана қабылдады; Алнесс жолы мен Александра жолы арасындағы бөлік әлі де толығымен Сент-Бейд колледжіне тиесілі, себебі ол олардың кампусын екіге бөледі. Бұл аймақта «көшелер» де жоқ, өйткені олар Виктория дәуірінде мәртебелі көрсеткіш саналды. Аз ғана қалған жолдар «жол» деп аталды, себебі бұл да белгілі бір мәртебеге ие екенін көрсетеді. Дегенмен, бұл тек сән болған сияқты, өйткені кейінгі Виктория дәуіріндегі адамдар «rus in urbes» теңдеуінің ауылдық бөлігін жақсы көретін. Алайда, тым ауылдық болғаны да танымал болмады: Догхаус-лейн Кингсбрук-роудқа, ал Дарк-лейн Кларендон-роудқа айналды.
Ғибадатханалар мен шіркеулер
Виктория дәуірінде дін маңызды рөл атқарды, және бұл туралы діни ғимараттардың мөлшері мен саны куәлік етеді. Брукс Жоғары шіркеудің англиканшысы болғанымен, ол англикан емес христиан діндеріне (рим-католиктер, методистер және басқа да конформистер емес) дамудың шетінде болған жағдайда, үлкен жер участаларын сатып алып, құрылыс салуға рұқсат берді. Уэлли Ренжде англикандық приход шіркеулері бар: Сент-Маргарет, дамудың бастапқы кезеңінің ортасында, Уэлли жолы мен Раффорд жолының қиылысында, және Сент-Эдмунд, Александра жолының оңтүстігінде, Александра паркіне қарама-қарсы орналасқан. Бастапқы Сент-Эдмунд ғимараты, II санаттағы ескерткіш ретінде тіркелген, пәтерлерге айналдырылды, ал шіркеу қауымы қазір жанындағы заманауи құлшылық орталығында жиналады. Сондай-ақ, Александра жолының оңтүстігінде Манчестер қытай шіркеуі, ал Уитингтон жолында Уэлли Ренж методистік шіркеуі орналасқан. Мэнли Парк методистік шіркеуі Эгертон Роуд Солтүстікте; қауым 1905 жылы қалайыдан жасалған шатырда құлшылық етуді бастады, ал қазіргі ғимарат 1910 жылы ашылды. Уэльс методистерінің қауымы жанындағы кішкентай кірпіш ғимаратта құлшылық ететін. Хартли-холлға жақын жерде 1895-96 жылдары салынған "Англиялық шейіттер" рим-католик шіркеуі орналасқан: оның ең танымал ерекшелігі – биік мұнарасы. Мектептің Александра жолының оңтүстігіне көшірілгеннен кейін, Сент-Бейд колледжі жақын маңдағы Сент-Бейд миссиясын қолдады, ал колледж қызметкерлерінің дін қызметкерлері Уэлли Ренждегі католик халқының рухани қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді. 1893 жылы Салфорд епископы Джон Билсбороу колледждің бұрынғы мұғалімі Джеймс Роуэнды округтің діни қызметкері етіп тағайындады. Жаңа шіркеу 1922 жылғы 4 мамырда Англиялық шейіттер мерекесінде киеленді. Сонымен қатар екі монастырь болды: Александра жолындағы Cenacle және Уэлли жолындағы Маунт Кармель. Тағы бір рим-католик қауымы Дирпарк-роудта жиналады. Сондай-ақ, Жаңа Өсиеттамалық Құдай шіркеуі (Жоғары Чорлтон жолында, бұрын конформист емес шіркеуі, және әдейі алынып тасталған мұнараның жоғарғы бөлігі болмаған), және спиритуалистік шіркеулер (Александра жолының оңтүстігінде) де бар.
Басқа ғибадат орындары
Минхадж-ул-Құран орталық мешіті Уитингтон жолында орналасқан, ал Британ мұсылман мұра орталығы бұрынғы Колледж-роудтағы Солтүстік қауымдық колледж ғимаратын пайдаланады. Ең ерте мешіттердің бірі – 1980-ші жылдардың басына дейін салынған Кларендон жолындағы Закария мешіті. Тағы да бірнеше кішкентай мешіттер бар. Уилбрахам жолы мен Уиттингтон жолының қиылысында бұрынғы шіркеу ғимаратында индуисттік храм орналасқан; ал Брукс Барға жақын, Жоғарғы Чорлтон жолында сикх храмы бар. Жоғарғы Чорлтон жолында 2 миллион фунт стерлингтік жаңа Гурдвара (сикхтердің құдайға табыну орны) мен мәдени орталық салынды. Ол 2011 жылдың 14 наурызында ашылды. Вайрочана буддалық орталығы бұрын Дадли-роудта болған, бірақ қазір Chorlton cum Hardy-ге көшірілді. ИСККОН Харе Кришна қозғалысының Мейфилд жолында орталығы бар.
Спорт
Whalley Range AFC 1900 жылы құрылған және бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Ол Кингс-роуд көшесінде, Уэлли-Рейндж аймағында орналасқан; кіреберіс қақпалары Давентри-роуд көшесінің қарсы бетінде. Оның екі ойын алаңы, клуб үйі, шешіну бөлмелері және ашық әуедегі бары бар. Оның негізгі командасы сенбі күндері Чешир футбол лигасының ойындарына қатысады. Уэлли Рейндж Лаун Теннис және Крикет клубы 1845 жылы құрылған.
Білім
Колледж-роудтағы Ланкашир тәуелсіз колледжі (1840–43) Ланкашир қауымдық одағының қызметке дайындалған пасторларды оқыту мақсатымен құрылды. Архитекторлары Фрэнсис Честер және Джон Гулд Ирвин болды; стилі нео-готикалық. Джордж Хэдфилд МП құрылыс шығындарына 2000 фунт стерлинг көмектесті және іргетасын қалады. Бұл аймақтың ең танымал ғимараты және ол салынғаннан бері үздіксіз білім беру саласында қолданылып келеді. 1938 жылы Чехословакияны нацистер басып алғаннан кейін университет оны босқын чех ғалымдары мен зиялыларын орналастыру үшін пайдаланды. Қызығы, «Теңіз арысы» операциясы (Unternehmen Seelöwe) үшін жазылған неміс басқыншылығының нұсқаулығында бұл ғимарат аймақтағы оккупациялық билік тарапынан пайдалануға жарамды ірі нысандардың бірі ретінде тізілген. Колледж 20-шы ғасырдың соңында қауымдық колледж ретінде жабылды, содан бері Жалпы, муниципалды және қазандық жасаушылар кәсіподағы (GMB) оны өз мүшелері үшін оқу орталығы ретінде пайдаланып келеді. Осы ғасырдың басында кәсіподақ оны құрылыс компанияларына сатуға тырысты. Бірақ Жереми Палка Завадски, көп жылдан бері осы жерде тұратын және басқа да адамдар ұйымдастырған сәтті наразылық қозғалысы осы сатуға кедергі келтірді. Қазір ол Британ мұсылман мұрасы орталығы (BMHC) ретінде жұмыс істейді және көп миллиондық жөндеуден және жаңартудан өтті. Орталық 2011 жылдың 1 мамырында «BMHC отбасы күні» атты алғашқы ашық іс-шарасын өткізді.
Орта мектептер
Сент-Беда колледжі (Александра Роуд Оңтүстік), 1876 жылы құрылған Рим-католик тәуелсіз мектебі, бастапқыда аквариум ретінде салынған, бірақ коммерциялық сәттілікке қол жеткізе алмады. Колледж оны Манчестер қаласының орталығында орналасқаннан кейін иеленді. Ғимарат қызыл кірпіш пен терракоттан тұрғызылған, ал фасады өте әсем. Егер ғимарат асимметриялық көрінсе, себебі 1870 жылдары салынған басты кіреберістің солтүстік жағына қосымша қанат салуға қаражат жетпеді. Колледж тек 1930 жылдары Мейфилд жолындағы жерді тастап, сол кезде Альберт жолы деп аталған Алнесс жолына қарай эклектикалық түрде кеңейтуге көшті. Сонымен қатар, ол Колледж жолы мен Бурфорд жолы арасында орналасқан ойын алаңдарын сатты; бұл жер бұрын Whalley Range крикет клубының орны болған, ал қазір St Margaret's CE Primary мектебінің ойын алаңдары орналасқан, Whalley Farm жеріне толық иелік құқығын алды. Уитингтон жолының батысындағы аудан ойын алаңдарына айналды, ал қалған бөлігі 1960 жылдардың соңына дейін ферма ретінде пайдаланылды, содан кейін ол Сент-Джордж RC орта мектебінің орнына айналды. 1980 жылдары Веллингтон жолындағы Cenacle Convent-тің үлкен қызыл кірпіштен салынған ғимараты колледж кампусының бір бөлігіне қосылды, сонымен қатар сол жолдағы бірнеше үйлердің бұзылуынан босаған аумақ та пайдаланылды. Уильям Хулмнің грамматикалық мектебі (Спрингбридж жолы) 1887 жылы тәуелсіз мектеп ретінде құрылды; 1946 жылы тікелей мемлекеттік гранттық грамматикалық мектепке айналды және 1976 жылы толық тәуелсіздікке қайта оралды. 2007 жылы мектеп мемлекеттік білім беру жүйесіне қайта қосылды, академия ретінде қаржыландыру үшін жылдық оқу ақысын және іріктеу сынағын жойды. Мектептің мамандану пәні – тілдер, және ол оқушылардың 10%-ын қазіргі тілдерге қабілеттілігіне сәйкес іріктеп алады. Хартли колледжі, Александра Роуд Оңтүстігінде орналасқан, 1879 жылы примитивті методистік колледж ретінде салынған; қазір ол мұсылман мектебі, Кассим Дарвиш ұлдар гимназиясы. Уэлли Рейндж орта мектебі және Бизнес және Кәсіпкерлік колледжі – Уилбрахам жолындағы қыздарға арналған үлкен, діни емес орта мектеп. Ол 1930 жылдары Бурфорд жолы мен Уиттингтон жолының бұрышындағы кішкентай жерден көшіп келді (сол кезде "Британия жолы" деп аталды, себебі Бурфорд жолындағы қосымша ғимаратының алдында Британияның үлкен мүсіні тұрды. Мүсін Манчестердің ескі қалалық залынан алынған). Сонымен қатар, қазір Мэнли Парк кіші мектебі орналасқан Кримсвортта дайындық бөлімі болған. Осы жердегі Уитингтон жолындағы ерекше дөңгелек және иілу осы ғимаратқа карета кіреберісі қажеттігімен түсіндіріледі. Ерекшелігі, мектеп бұл жерге көшіп келгенге дейін Грейм көшесінде ұлдар мектебі ретінде бастама алған. Ол 1891 жылы жоғарыда аталған екі ұлдар мектебіне балама ретінде қыздар мектебіне айналды. Бүгінгі таңда студенттердің көп бөлігі этникалық азшылықтардан шыққан, олардың көпшілігі Пәкістаннан келген. Жоғары сыныптағы студенттердің ішінде этникалық азшылықтардан шыққандардың үлесі жоғары. Студенттердің ана тілі ағылшын тілінен өзгеше болғандардың саны ұлттық орташа көрсеткіштен әлдеқайда жоғары, студенттердің ең көп қолданатын үш тілі – урду, сомали және араб тілдері. Мектеп бизнес және кәсіпкерлік колледжі ретінде мамандану мәртебесіне ие және 2007 жылдан бері спорт колледжі ретінде тағайындалды. Эстель Моррис, қазіргі уақытта Ярдли бароннасы Моррис, сондай-ақ білім және дағдылар жөніндегі мемлекеттік хатшы және өнер министрі болған, атақты түлек.
Бастауыш мектептер
Уэлли жолындағы біздің ханымның католик бастауыш мектебі 1990-шы жылдарға дейін бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жау мүлігінің сақтаушысы тәркілеген бұрынғы императорлық неміс консулдығында орналасқан еді. Алғашқыда Йорк даңғылы мен Кромвелл даңғылына параллель үшінші жол, Вудлендс жолы деп аталатын, салынбақ болған, бірақ билік өкілдері осы аймақта өсіп келе жатқан балалардың саны көп екенін байқады. Сондықтан құрылыс салушыға Бьюри авенюін салуға ғана рұқсат берілді; қалған жер учаскесі Мэнли Парк округі бастауыш мектебі мен қазір Мэнли Парк деп аталатын демалыс алаңына бөлінді. Эгертон иелігіндегі кезекті дамудан кейін мектеп Кримсворт қосымшасына, Колледж жолының батыс жағындағы үлкен үй мен баққа кеңейтілді. Уитингтон жолындағы Сент Маргарет католик бастауыш мектебі Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Валли Рейндж орта мектебінің орнында орналасқан. Артқы жақтағы ойын алаңдары бұрын Сент-Беда колледжіне тиесілі болған.
Ауруханалар
Спайр Манчестер ауруханасы Расселл жолында орналасқан; бұрын оны BUPA басқарған. Бұл жеке аурухана 2016 жылы Спайр Вест-Дидсбериге көшкеннен кейін бұзылып жатыр. Бұл жерде бұрын К. Л. Р. Джеймс атындағы Нелло Джеймс орталығы болған; ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінен бері Қызыл Крест ауруханасы ретінде пайдаланылған.