Кіріспе

1999 жылы Чак Паланиктың романы

«Аман қалған» – Чак Паланиктың 1999 жылдың ақпанында алғаш жарық көрген сатирикалық романы. Кітапта «Кредиш» шіркеуінің мүшесі, өлім культінің өкілі Тендер Брэнсонның тарихы айтылады. Кітапта тараулар мен беттер кері саналып, 289-беттегі 47-тараудан басталып, 1-тараудың 1-бетімен аяқталады.

Жер учаскесінің жалпы көрінісі

Кітапта Кредиш сектасының әрбір мүшесі адамзатқа қызмет етуді үйренеді – көбінесе олар үй шаруашылығы қызметкерлері мен қызметшілер болады – және адамның көптеген қуаныштарынан қорқады. Олар жоғары күштен белгі күтіп, олар оларға өздерін тапсыруды бұйыратын сәт келгенін білгісі келеді; яғни, олар өз-өзіне қол жұмсауы керек. Соңғы белгі келеді, және он жылдан кейін Тендер сектаның соңғы тірі қалған мүшесі болады. Ол қалыпты өмірге араласып, көптеген адамдар үшін үлгі болады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман медиа-резонанцияда тендер Брэнсонмен басталады, ол әуе кемесін ұрлап, жолаушыларды босатып, қазір пилот кабинасында отырып, өзінің өмірін айтып жатыр. Ол ұшырудың алдын ала болған оқиғаларды түсіндіреді. Тендер - 10 жыл бұрын жаппай өз-өзіне қол жұмсаумен айналысқан Кредиш шіркеуінің мүшесі. Бұл сектаның тірі қалған мүшелері өздерін-өздері өлтіруде, өйткені олар құтқарылу жақын деп санайды. Оның ыдыс-аяқ үйінде Тендерге өзін-өзі өлтіргісі келетін адамдар телефон арқылы хабарласады - газеттің қателігі оның телефон нөмірін дағдарыс желісінің нөмірі ретінде басып шығарды. Солардың бірі - Тревор Холлис. Ол апаттар туралы қайта-қайта түсінеді. Тендер Треворға өзін өлтіруді айтады, содан кейін газетте оның өлім жазатын өлеңін оқиды. Бір күні Тендер Тревордың қабіріне барып, оның әпкесі Жәніктілікпен танысады. Сол түні Тендер апта сайынғы кездесуін өз-өзіне қол жұмсаушы табынушылардың тірі қалғандарын бақылайтын мемлекеттік агенттіктің әлеуметтік қызметкерімен өткізеді. Кездесуден кейін, Тұқым қуалаушылық Тендерге телефон соғып, дағдарыс желісіне қоңырау шалғанын ойлады. Ол кім екенін түсінгеннен кейін, Тендер оған жалған дауыспен сөйлеседі. Ақырында, Жуастылық Тендерден онымен телефон арқылы жыныстық қатынасқа түсуді сұрайды, бірақ ол оны қабылдамағанынан кейін қолын қояды. Содан кейін ол телефонына жауап бермей қалады, өйткені ол екінші желіде болады деп қорқады, оған адам ретінде емес, құпия дауыс ретінде көбірек тартылады. Кейінірек, Тендер Кридиш шіркеуінің мүшесі ретінде таныған адамнан күдікті қоңырау алады және көп ұзамай Кридиш тірі қалғандарды өлтіргеннің Кридиштің өзі екенін түсінеді. Тендер Жүктілікпен кездесуде болғанда, автобуста оларға бейтаныс адам келіп, жаппай өзін-өзі өлтіру туралы күлкілі мәз-мейрам айтады. Тендер жігіттің шымылдықтарын Кридш киімдері деп таниды және ол Адам екенін түсінеді, оның ағайынды егіз інісі. Тендер Адамның есімін қатты айтар, бірақ Адам олардың бауырлары екенін сұрағанда, ол оны түбегейлі жоққа шығарады. Тендер көп ұзамай Адам екеуінің Кредолық шіркеудің соңғы тірі қалғандары екенін біледі. Ол журналистер мен жарнама агенттерінен оның әңгімесін сұраған телефон қоңырауларын ала бастайды. Тендердің әлеуметтік қызметкері оның шатырды тазалау үшін қолданған аммиак пен хлордың химиялық ерітіндісінде тұншығып қалады, оны Адам жасырын араластырған және оның мақсаты Тендер болды. Адам Кредиштің өз-өзіне қол жұмсау оқиғасы туралы қайтыс болған әлеуметтік қызметкердің құжаттарын ұрлап алады. Полиция Тендерді күдіктенеді, бірақ ол кінәсіздігін айтып, қашып кетеді. Сол арада Тендер агентке хабарласып, Нью-Йоркке ұшады. Сол жерде ол жарнама агентіне барып, оны діни атақты етіп көрсету үшін үлкен масштабта макияж жасап береді. Тендер процедураға келіседі, өйткені ол өмір сүруге құлшынысы жоқ және өзін-өзі өлтірген кезде үлкен аудиторияға ие болу үшін ғана атақ-даңққа ие. Тендер атақ-даңқы өскен сайын, өзін өлтіруге қолайлы сәт күтіп отырады. Кейін танымалдылығы төмендей бастағанда, оның агенті атақты болу үшін керемет жасау керектігін айтады. Психикалық қабілеті бар Жемдеу Тендерді тауып, оған теледидарда орындайтын болжамын береді, ол орындалғанда керемет болып көрінеді. Бұл оқиғадан кейін Тендердің атақ-даңқы одан да артады. Бұл цикл одан әрі болжаулармен қайталанады. Тендердің агенті оған Super Bowl жартылай ойын кезінде болатын үлкен тойды жоспарлап отыр, сол кезде ол тағы бір керемет болжау жасайды. Алайда, оны тұтқындауға полиция келгенде, тендер ойынның нәтижесін болжап, стадионда тәртіпсіздік туғызады. Тендер Адам мен Жүктілікпен бірге Рональд Макдональд үйіне қашып кетеді. Ел аралап саяхаттағаннан кейін, Тендер мен Адам белгілі бір паркингте ашылатын болады деп болжаған Жүктілік машинасын ұрлайды. Адам солтүстікке, Канадаға сапар кезінде Кредистік шіркеудің басшылары балаларды жыныстық қатынастан қорқытып, оларды әр әйелдің босануын бақылауға мәжбүр еткендерін айтады. Адам тендерді емдеудің жалғыз жолы - жыныстық қатынасқа түсу деп санайды. Тендер қарсылық көрсетеді, ал Адам "ақыл-ойды кастрациялау" туралы егжей-тегжейлі айтып бергенде, Тендер бақылаудан шығып, көлікті апатқа ұшыратады. Тендер Адамның қашан тоқтауы керектігін айтса, оны таспен қирату талабына қарсылық танытады, бірақ Адам оған өлгенше қайтадан соғуды айтады. Содан кейін, Жуастылық таксимен келіп, Тендерді алып кетеді. Тендер мен Жүктілік Орегонға саяхаттай�...

Кейіпкерлер

Басты кейіпкер - тендер Брэнсон. Романның соңында ол Кредишалық шіркеудің / сектаның соңғы тірі мүшесі болып табылады. Әңгіменің басында ол бай жұптың қызметшісі болып жұмыс істейді. Ол Кредишпен қарапайым жұмысшы (яғни шіркеудің миссионері) болуға үйренген, бірақ ол өзінің өмір сүруінен шаршады және сеніміне көңілі қалды. Романның дамуы барысында ол діни атақтыға айналады және оған шын мәнінде өздері емес идеялар мен болжамдар беріледі. Әңгіменің соңында ол жаппай кісі өлтіруші деп қате түсінікпен қаралады. Оның оқиғасы автобиографиялық түрде, ол ұрлаған ұшақтың қара қорапшасына айтылған, ол бірнеше сағаттан кейін апатқа ұшырайды. Палахнюк романның соңында ұшақ құлағанға дейінгі соңғы бірнеше минутты жазып, жазбаны қара қораптың қасына қойып, парашютпен қауіпсіз жерге құлап, өз өлімін жасамалап, аман қалғанын мәлімдеді. Фертиллити Холлис - Тендердің досы. Ол оны қайтыс болған ағасы Тревордың қабірінде кездестіреді. Алғашында Жуастылық оны жек көретінін айтады, бірақ романның дамуы бойынша екеуі жақын болады. "Fertility" - оның шын аты емес, ол өзінің жұмысына арналған псевдоним, ол жүкті бола алмайтын жұптарға суррогат ана ретінде қызмет етеді. Оның жұмысы алаяқтық, өйткені ол шынымен құнарсыз және ешқашан клиенттің баласын көтеріп көрмеген. Ұрпақтылық болашақты болжаудың психикалық қабілетіне ие; ол бәрін қашан, қайда, қалай және кімге болатынын біледі, бұл оның өмірінен барлық қызықты алып тастайды. Ол Тендермен достыққа түседі және романның барысында оған көмектеседі, өйткені ол оны таң қалдыра алатын жалғыз адам деп санайды. Ұшақты ұрлауды Тендердің қолына тапсырған - Жәніктілік. Ол оған "өмір сүрудің" жолы бар екенін айтады, бірақ оның мағынасы түсініксіз. "Өзін-өзі өлтірушілерді ұстау" бағдарламасының әлеуметтік көмекшісі. Оның есімі айтылмаған, өйткені Тендер оны қиындыққа ұшыратуды қаламайды. Ол Кредиштің жаппай өзін-өзі өлтіргенінен кейін оған тағайындалады және әдетте көңілсіз, қанағаттандырылмаған өмірге жетеді. Жылдар бойы әлеуметтік қызметкер психикалық бұзылулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығынан (қысқаша "DSM") Тендерге сансыз психикалық бұзылуларды диагноз қояды. Бір күні ол Тендерге жұмыс берушілерінің үйін тазалауға көмектеседі. Ол тазалауға құмарланып, Тендердің жұмысын өз қолымен алып тастайды, тіпті ол бұл жұмыста өте жақсы болмаса да. Кейіннен ол Тендерге арналған газды дайындаған ағасы Адам жасаған аммиак пен ағартқыш қоспасынан жасалған хлор газын жұтып өлді. Агенттің жарнама агенті. Оның аты да айтылмаған. Агенттің арқасында Тендер танымал болды. Ол Тендердің автобиографиясы, "Көпшілік дұғалар кітабы" және Тендер Брэнсонның сезімтал материалдар санитарлық қоқыс полигоны сияқты Тендердің арқасында пайда болған идеяларды ойлап табады. Ол сондай-ақ Тендердің физикалық өзгеруіне жауапты, өйткені ешкім семіз мессияны тыңдағысы келмейді. Оның ойынша, "Тендер" жобасының табысты болуының кілті - оны барынша көпшілікке жеткізу. Агенттің өлімі Адамның қолынан болған, тендердің көмекшісін өлтірген улы газды жұтып алғаннан болады. Адам Брэнсон Адам - Тендердің егіз ағасы. Адам тұңғыш болғандықтан Небраскадағы шіркеу қауымында қалып, үйленуге мүмкіндік алды, ал Тендер сырт әлемдегі шіркеу үшін күнкөріс табуға жіберілгендердің бірі болды. Адам - роман басталғанға дейін он жыл бұрын қоғамдастықтың заңсыз әрекеттерін полицияға жіберген адам, бұл оқиға қоғамдастықтың жаппай өзін-өзі өлтіруіне себеп болды. Содан бері Адам ел аралап, шіркеудің тірі қалған мүшелерін өлтіріп, өз-өзіне қол жұмсауды ынталандыру үшін, өлтірулерді өз-өзіне қол жұмсау деп маскалап келеді. Оның ниеті белгісіз. Оның мақсаты - сенімнің сенімдерін түп-тамырымен жою және шіркеудің өзегіне қарсы шығу. Ол өз іс-әрекетін сектаның миын жуу құрбандарына мейірімділік ретінде қарастыра алады. Роман барысында ол сонымен қатар сот қызметкері мен агентті өлтіреді, бұл тендерді екі кісі өлтірудің де басты күдіктіні етеді. Адам мен Жемқорлық тендерге полициядан қашып құтылуға көмектеседі, олар оны тұтқындауға келеді, ал бауырлар солтүстікке жасырынған кезде, олар Кридиш шіркеуінің кешеніне, қазір ол сезімтал материалдар санитарлық қоқыс тастау орны болып табылады. Олар Кредистің өмір салтын еске түсіру туралы дауласқанда, Тендер машинаны соққыға ұшыратады, ол Адамның көзіне (Тендердің) панельдегі мүсінді жібереді. Адам Тендерді оны таспен ұрып, өлтіруге мәжбүрлейді.

Тасталған фильмнің бейімделуі

1999 жылы 20th Century Fox романына құқық сатып алды. Джейк Пэлтроу сценарий жазды, бірақ 11 қыркүйекке жасалған теракттардан кейін жоба тоқтатылды. Альберт Торрес жазуға тиіс.