Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алабама немесе Алибаму – Солтүстік-Шығыс мәдениетінің түпкілікті американдық халқы, бастапқыда Алабамадан шыққан. Олар дербес қалалардың еркін сауда және әскери ұйымы – Мускоги Крик Конфедерациясының мүшелері болды; олардың туған жерлері Алабама өзенінің жоғарғы ағысында орналасқан. Алабама және жақын туысқан Кушатта халқы 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында шығыстан келген еуропалық-американдық қоныс салушылардың қысымымен Алабама мен Миссисипиден Техас аймағына көшіп келді. Олар іс жүзінде бірігіп, бірлесіп резервация жерлерін пайдаланды. Тайпа 1950-ші жылдары таратылса да, 1987 жылы Техас Алабама-Кушатта тайпасы ретінде федералдық мойынға алды. Оның 1137 мүшесі бар.
The Alabama or Alibamu are a Southeastern culture people of Native Americans, originally from Alabama. They were members of the Muscogee Creek Confederacy, a loose trade and military organization of autonomous towns; their home lands were on the upper Alabama River. The Alabama and closely allied Coushatta people migrated from Alabama and Mississippi to the area of Texas in the late 18th century and early 19th century, under pressure from European American settlers to the east. They essentially merged and shared reservation land. Although the tribe was terminated in the 1950s, it achieved federal recognition in 1987 as the Alabama Coushatta Tribe of Texas. Its 1,137 members
Тіл
Алабама тілі мускогиан тілдер отбасының бір бөлігі болып табылады. Алабама тілі Коасати тілімен жақын, ал Хичити, Чикасо және Чоктау тілдерімен алыс байланыста. Бұл тіл Алибаму деп те аталады, және шамамен 100 адам, көбінесе Техас штатынан, осы тілде сөйлейді.
The Alabama language is part of the Muskogean language family. Alabama is closely related to Koasati and distantly to Hitchiti, Chickasaw and Choctaw. Also known as Alibamu, an estimated 100 speakers, primarily from Texas, still speak the language.
Тарих
Алабама тайпасы еуропалықтармен алғаш рет 1540 жылы Эрнандо де Сото келгенде кездесті, ол өзінің экспедициясы барысында көптеген жерлерді аралады. 18 ғасырда француздықтар Мексика шығанағына жетіп, қазіргі Мобил қаласы орналасқан жерде бекініс салған. Алибаму және Коасати тайпалары Крик конфедерациясының құрамына кірді. Олар басқа Крик тайпаларына қарағанда Он үш колониядағы британдық отаршылармен аз байланыста болды. 18 ғасырдың ортасында британдық отаршылар аймаққа қоныстанғаннан кейін, француздардың Жеті жылдық соғыста жеңіске жеткенінен кейін берілген жерлерге байланысты, олар бірінші болып көшіп кетті (колонияларда бұл соғыс француз-үнді соғысы деп аталды). Алабама және Кушатта тайпалары бүгінгі Миссисипидегі қуатты Чоктау тайпасынан қашуға тырысты, сонымен қатар басқа үнді тайпаларының да қысымына тап болды. Олар болашақ штаттардың аумақтарына, бірінші Луизианаға, содан кейін Техасқа көшіп барды. Алабама және Кушатта қалалары «қызыл» және «ақ» қалаларға бөлінді. «Ақ» қалалар бейбітшілікті сақтауға және пана беруге жауапты болды, ал «қызыл» қалалар әскери науқандар жүргізуге жауапты болды. «Қызыл» және «ақ» қалалары болғанымен, Алабама Кушатта тайпасы өзін бейбітшілік сүйгіш халық деп есептеді. 1795 жылы Кушатта тайпасы Шығыс Техастағы Үлкен тоғай аймағына келді. 1805 жылы шамамен 1000 Алабама тайпасы Шығыс Техастағы Тайлер округіндегі Персик ағашы ауылына келді. Екі тайпа жаңа жерлерін бірге аралап, аң аулап, тығыз достық қарым-қатынас орнатты. 19 ғасырдың басында Техас Конгресі әр тайпаға Тринити өзенінің бойындағы екі жер учаскесін берді. Бірақ олардың жерлерін көп ұзамай еуропалық америкалық қоныс аударушылар басып алды, олар үйсіз қалды. Техас губернаторы Сэм Хьюстон штатының Алабама тайпасы үшін жер сатып алуын ұсынды; Кушатта тайпасы үшін де қаржы бөлінді, бірақ жер ешқашан сатып алынбады. Көптеген Кушатта тайпасы неке арқылы немесе арнайы рұқсат алып Алабама тайпасына берілген жерге қоныстанды. Басқа Кушатта тайпасы Луизиананың оңтүстігіндегі Қызыл өзенге жақын жерде қалды. Олардың көптеген ұрпақтары бүгінгі күні федералдық деңгейде танылған Луизиана Кушатта тайпасының мүшелері болып табылады. 1820 жылы Шығыс Техаста, Үлкен тоғай деп аталатын аймақта үш негізгі Алабама қаласы және үш ірі Кушатта қаласы болды. 1854 жылы Алабама тайпасына Полк округінде 5 км² жер берілді. Келесі жылы Полк округінде Кушатта тайпасына да 2,6 км² жер берілді. 1859 жылы Кушатта тайпасының жер иелігіне ақ түсті қоныс аударушылар талас қойды. Кушатта тайпасы жер иелігінен айырылғаннан кейін Алабама тайпасы оларды өз жерлерінде тұруға шақырды. 1928 жылы федералдық үкімет резервация маңында қосымша жер сатып алу үшін үлкен грант берді; ол «Алабама және Кушатта тайпаларына» берілді. Сол кезден бері резервация ресми түрде «Алабама Кушатта» деп аталады. Тайпалардың шығу тегі туралы мифтер олардың өзара байланысына баса назар аударады. Бір аңыз бойынша, екі тайпа бір кипарис ағашының екі жағынан шыққан. Тағы бір аңыз 1857 жылы Үндістан аумағындағы ең көне Крик тайпасының бірінен алынған Се ко пе чиден жазылған. Ол бұл тайпалар «Кохауба және Алабама өзендерінің арасындағы жердің астынан пайда болды» деді. Алабама Кушатта тайпасының символы Миссисиппи мәдениетіне дейінгі дәуірден келген: екі біріккен тоқылдақ, қазір екі тайпа арасындағы байланыстың символы.
The Alabama first encountered Europeans when Hernando de Soto arrived in 1540 and visited numerous places during his expedition. In the 18th century, the French arrived on the Gulf Coast and built a fort at what became Mobile, Alabama. The Alibamu and Koasati tribes were part of the Creek Confederacy. They had less contact with British colonists from the Thirteen Colonies than other Creek tribes did. They were the first to migrate away when British colonists began to settle in the region by the middle of the 18th century, after the land was ceded by the French following Britain's victory in the Seven Years' War (known in the colonies as the French and Indian War). Under pressure as well by Native American enemies, the Alabama and Coushatta tribes wanted to avoid the powerful Choctaw in present day Mississippi. They moved into territories of future states, first into Louisiana and then into Texas. Alabama and Coushatta towns were divided into "red" and "white" towns. The "white" towns were responsible for keeping the peace and for providing refuge, while the "red" towns were responsible for conducting military campaigns. Though they had "red" and "white" towns, the Alabama Coushattas thought of themselves as peace loving people. In 1795, the Coushatta arrived in the Big Thicket area of East Texas. In 1805, nearly 1,000 Alabama came to Tyler County's Peach Tree Village in East Texas. The two tribes developed a strong friendship as they roamed and hunted their new land together. In the early 19th century, the Texas Congress granted each tribe two strips of land along the Trinity River. Their land was soon taken over by European American settlers, leaving them homeless. Sam Houston, the governor of Texas, recommended that the state purchase for the Alabamas; although money was appropriated to buy for the Coushattas, the land was never bought. Either through marriage or special permission, many Coushatta went to live on the land given to the Alabama. Other Coushatta had stayed in an area in southern Louisiana near the Red River. Many of their descendants are enrolled members of the federally recognized Coushatta Tribe of Louisiana. By 1820, there were three main Alabama towns and three large Coushatta towns in east Texas, in the region known as the Big Thicket. In 1854, the Alabama were given 1,280 acres (5 km2) in Polk County. The following year, 640 acres (2.6 km2), also in Polk County, were given to the Coushattas. The Coushatta claim was disputed by white settlers in 1859. When the Coushatta lost the land claim, the Alabama invited them to live on their land claim. The federal government approved a large grant in 1928 to purchase additional land near the reservation; it was granted to the "Alabama and Coushatta tribes". Since that time, the reservation has officially been known as "Alabama Coushatta". Origin myths focus on the interconnectedness of the tribes. One myth states that the two tribes sprouted from either side of a cypress tree. Another legend was recorded in 1857 from Se ko pe chi, one of the oldest Creeks in Indian Territory. He said that the tribes "sprang out of the ground between the Cohawba and Alabama Rivers." The symbol of the Alabama Coushatta tribe comes from pre contact Mississippian culture: two intertwined woodpeckers, now symbolic of the connection between the two tribes.
Этноботаника
Pseudognaphalium obtusifolium өсімдігінің obtusifolium түршесі жүйке қату мен ұйқылылыққа қарсы күрделі тұнбада, ал жүйке аурулары мен ұйқысыздыққа қарсы бетке жағу үшін тұнба ретінде қолданылады.
The obtusifolium subspecies of the plant Pseudognaphalium obtusifolium is used in a compound decoction for nervousness and sleepiness, and in a decoction as a face wash for nerves and insomnia.
Техас
Техасқа көшіп келген Алабама тайпасы Техастың тәуелсіздігін қолдады. Алғыс айту ретінде, губернатор Сэм Хьюстон Техас штатының осы тайпа үшін жер сатып алуын ұсынды, себебі олардың бұрынғы жерлерін қоныс аударушылар басып алған болатын. Бұл екі тайпаның көптеген мәдени ерекшеліктері ортақ. 1974 жылы Үндістердің талаптары жөніндегі комиссияның отырысында доктор Дэниел Джейкобсон Алабама және Кушатта тайпаларының мәдени жағынан байланысты екенін, себебі олардың арасында некелер болған деп болжады. "Техас анықтамалығында" осы тайпалардың тілдері бір түбірден шыққандығы, бірақ кейбір сөздерде айырмашылықтар болуы мүмкін екендігі хабарланған. Олар Кушатта тайпасымен бірігіп, қазіргі Техастың Алабама-Кушатта тайпасын құрады. Тайпа ұзақ уақыт бойы штаттың қамқорлығында болды, себебі штат мемлекеттік жерлерді бақылап отырды. Бірақ 1987 жылы Конгресс қабылдаған заң арқылы, Ішкі істер министрлігінің әкімшілік тәртібі арқылы емес, федералдық тануға қол жеткізді. Бұл заң тайпаның федералдық мәртебесін қайта орнатып, сол кездегі штат заңдарымен тыйым салынған ойын-сауық түрлерін де шектеді. Қазіргі тайпалық жерлер Техастың шығыс Полк округінде орналасқан. Техастың ең көне резервациясы болып табылатын Алабама-Кушатта үнді резервациясының ауданы 18,484 км² (7,137 шаршы миль) құрайды. 1854 жылы штат сатып алған және Алабама тайпасына берген жер 1928 жылы федералдық грант негізінде тағы бір сатып алу арқылы кеңейтілді. 2000 жылғы халық санауы бойынша резервацияда 480 адам тұрады. 2010 жылғы мәліметтер бойынша Алабама-Кушатта тайпасының шамамен 1000 мүшесі бар.
The Alabama who relocated to Texas supported Texas independence. In gratitude, Governor Sam Houston recommended that Texas purchase land for the tribe when their existing land was overtaken by settlers. The two tribes share many cultural characteristics. In a hearing before the Indian Claims Commission in 1974, Dr. Daniel Jacobson suggested that the Alabama and Coushatta tribes were culturally related because of intermarriage. The Handbook of Texas reports that the languages come from the same stock, even though there could be some word variance. They merged with the Coushatta to become the present day Alabama Coushatta Tribe of Texas. Although long under state trusteeship because the state controlled public lands, the tribe achieved Federal recognition in 1987 by an act of Congress, rather than by administrative process of the Department of Interior. The law that restored the tribe's federal relationship prohibited such gaming as was then prohibited under state laws. The current tribal lands are in eastern Polk County, Texas. The Alabama Coushatta Indian Reservation, Texas' oldest reservation, located at , has 18.484 km2 (7.137 sq mi) of land. The land purchased by the state and assigned to the Alabama in 1854 was expanded by another purchase, under a federal grant in 1928. The 2000 census reported a resident population of 480 persons within the reservation. As of 2010, there are some 1000 members of the Alabama Coushatta tribe.
Оклахома штаты
Оклахома штатының Окмулги округінде 1936 жылы Алабама Квасарте тайпалық қауымы құрылып, федералдық деңгейде мойындалды. Онда тұратын Алабама тайпасының ұрпақтары федералдық деңгейде мойындалған Мускоги Крик ұлтына да қатысты.
In Okmulgee County, Oklahoma, the Alabama Quassarte Tribal Town was established and federally recognized in 1936. The descendants of the Alabama who live there are also affiliated with the federally recognized Muscogee Creek Nation.