Кіріспе

Ром өзені – Миннесота штатындағы Милле Лакс көлін Миссисипи өзенімен байланыстыратын баяу, иректеп ағатын өзен. Ол Онамия, Милака, Принстон, Кембридж, Исанти және Сент-Франциск қалалары арқылы 243 километр (151 миль) қашықтыққа дейін ағып өтеді және Анока қаласында, Миннеаполистен шамамен 32 километр (20 миль) солтүстік-батысқа қарай құлыпты. Бұл Миннесота штатындағы қорғалатын алты жабайы және көрнекті өзеннің бірі. Ром өзені Кембридж қаласында (Миннесота штаты) оңтүстікке қарай тік бұрылады. Көктемгі су тасқыны кезінде Ром өзені Кембридждің батысындағы батпақты жерлер арқылы өтіп, өзеннің су тасқынының күшін азайтады, себебі тік бұрылыс су ағынын шектейді. 1825 жылғы Prairie du Chien бірінші шартында Исанти қаласының (Миннесота штаты) жанында орналасқан, «Choking Creek» деп аталатын табиғи арнасының шығу жері Дакота және Ожибве тайпаларын бөлетін шекара ретінде белгіленді. Принстон қаласында (Миннесота штаты) Ром өзені негізгі және батыс салаларына бөлінеді. Милле Лакс округі (Миннесота штаты) Бентон округінен бөлініп құрылғанда, Ром өзенінің батыс саласы округтердің шекарасы қызметін атқарды. Бүгінде Милле Лакс округінің батыс шекарасы мемлекеттік жерді зерттеу желісімен жүреді. Рум өзеніне құятын Богос бұлағы тыйым салу кезінде айшықтарға пана болған.

Атау тарихы

Дакота тілінде өзеннің атауы – Ватпа вақан (Рух/Мистикалық өзен), Миль Лакс көлінен (Мде вақан, Рух/Мистикалық көл) алынған. 1702 жылы д’Иль картасында өзеннің аты Riviere des Mendeoüacanton (Мдевакантон өзені) деп тіркелген. «Carte représentant le Messisipi entre le 49e d. et le 42e d. ou aboutit la rivière Wisconsing lac Supérieure, lac des Illinois et lac Alemepigon» картасында (шамамен 1730 жыл) Рум өзені Rivière de S. François ou des Nadouessioux (Сен-Франсуа немесе Сиу өзені) деп жазылған. 1733 жылғы Генри Поппл картасында Рум өзені R. Nendivaocanton деп көрсетілген. Уфэм, 1766 жылы Карвер де, 1805 жылы Пайк та ағылшын тілінде сөйлейтін тері саудагерлері қолданған «Рум өзені» атауын тапқан. Дегенмен, Джон Митчеллдің 1778 жылғы картасында өзен Fiume del Lago (Көлдің өзені) деп тіркелген, ал Сэмюэл Митчелл 1880 жылы картаны қайта жаңғыртқанда өзен Lake R. деп жазылған; Миль Лакс көлі болса, Red Lake немесе Mustiacalsan («Mustiacalsan» – «Miſsiſacaigon» сөзінің қате жазылуы) деп жазылған. Генри Скулкрафт 1820 жылғы «Narratives» еңбегінде Рум өзенін оның оджибве атауымен – Missisawgaiegon деп көрсеткен. 1832 жылы Таннердің картасында өзеннің аты Missisagaigon немесе Rum River деп жазылған. Бүгінде осы өзенге екі түрлі оджибве атауы қолданылады: біреуі оның бастау тегін көрсетеді (Misi zaaga'igani ziibi, Grand Lake River), екіншісі ағылшын тілінен аударма (Ishkodewaaboo ziibi, Fire water River). Дакота тіліндегі өзгерістерге байланысты өзеннің аты екі түрлі нұсқада кездеседі: Watpa waḳaŋ – тарихи жазбадағы атау, ал Wakpa waḳaŋ – қазіргі атау.

Атау таласы

Қазіргі ағылшынша атауы – Мдевакантон Дакота (Dakota) тайпасы берген атаудың қате аудармасы. Дакота тілінде Ватпа ваккан (Рух/Мистикалық өзен) болғанымен, 18 ғасырдың соңында еуропалықтар өзеннің Мдевакантон Дакота атауын мистикалық күшті білдіретін "рух" деп емес, алкогольді білдіретін "рух" деп түсіндірді және содан бері ол Рум өзені деп белгілі болды.