Елизавета I-ге қастандық жоспары және Энтони Бабингтон трагедиясы

Кіріспе

Энтони Бэбингтон (24 қазан 1561 – 20 қыркүйек 1586) – Англия королевасы Елизавета I-ді өлтіруге қастандық жасағаны үшін сотталған ағылшын дворяны. Ол түрмеде отырған Шотландия королевасы Мэримен бірге сөз байласып, осы үшін дарға асылып, кесілді де, төрт бөлікке бөлінді. "Бэбингтон қастандығы" және Мэридің оған қатысы – оған қарсы мемлекеттік құпияға қастық жасады деген айыптаманың негізі болды, нәтижесінде ол өлім жазасына кесілді. Ол Бэбингтон әулетінің мүшесі болған.

Өмірбаян

Ол Англияның Дербишир графтығындағы Детик манорында, сэр Генри Бэбингтон мен Мэри Дарсидің, Томас Дарсидің немересі, 1-ші барон Дарси де Дарсидің, ақсүйек отбасында дүниеге келді. Ол олардың үшінші баласы болды. 1571 жылы Антони тоғыз жаста болғанда, әкесі қайтыс болды. Антони анасының, оның екінші күйеуі Генри Фолжамбтың және оның болашақ қайын атасы Стаффордширдің Крессвелл қаласындағы Пейнсли Холлдан Филип Дрейкоттың қамқорлығында болды. Олар сырттай протестант болғанымен, католик дінін ұстанды. Бэбингтон Шрусбери графының үйінде жеке хатшы болып жұмыс істеді. Бұл уақытта граф Шотландия королевасы Мэриді тұтқындап ұстаған еді және Бэбингтон осы уақытта Мэридің Англия тағына отыруын қолдаған болуы мүмкін. 1579 жылы Марджер Дрейкоттпен үйленді. «Англияның рыцарьдары» тізімінде оның аты жоқ болғандықтан, оған рыцарь атағы берілмеген. 1580 жылы континентте саяхаттап жүргенде, ол бас қастандықшы Томас Морганмен кездесті, ол оны Мэриге хаттар жеткізуге көндірді, ал ол әлі де бұрынғы қожайыны, Шрусбери графының тұтқынында болды. Ол сондай-ақ католик Мидлендс аймағындағы дін қызметкерлерінің қозғалысына көмектесті, бірақ 1586 жылы Мэри Тютберидің қатаң тәртібіне ауыстырылып, онымен байланыс тоқтатылғаннан кейін Бэбингтонның хат тасушылық қызметі аяқталды. 1586 жылдың басында Франциядан Мэриге арналған екі хат келді, бірақ ол әр жолы «осы істермен айналысудан» бас тартты. Осы уақытта ол Англиядан тұрақты түрде кетуді ойлап, уэльстік досы Томас Солсберимен бірге паспорт алуға тырысты. Францияға бару үшін «лицензия» алу мақсатымен жақсы саяси байланыстары бар Роберт Полимен танысты. Поли Бэбингтонға беймәлім, ол Франсис Уолсингхэмнің, Мемлекеттік хатшының адамы болды және белгілі католик топтарына ену туралы тапсырма алды. Ол Бэбингтонға паспортын алуды әдейі қиындатып, оның орнына өзі католиктік көзқарастас екенін және оған сенуге болатынын сендірді. Бэбингтонның Полиге сенгені, мүмкін, тіпті оған ғашық болғаны оның құлдырауына үлкен себеп болды. Елизаветаның тұсында оның сарайындағылар Мэри Стюарттың таққа отыру мүмкіндігінен қатты уайымдады. Бұл үлкен діни шиеленіс кезеңі еді. Бартоломей күні болған қырғын Рим католик дінінің қайта оралуының қандай салдарға әкелуі мүмкін екенін көрсетті. Фрэнсис Уолсингхэм мырза басқаратын Корольдіктің қауіпсіздік күштері, Поли сияқты қатыгез және айлакер тыңшыларының арқасында өз жұмысын тиімді атқарды. Уолсингхэмнің бір тергеуі кезінде Гилберт Гиффорд есімді бүлікші деп күдіктелген адам тұтқындалып, сұраққа тартылды. Жазадан құтылу үшін Гиффорд қос агент ретінде әрекет етуге келісті. Ол Лондондағы француз елшілігімен байланыс орнатып, Мэри Стюарттан оның жақтастарына хаттарды жасырып жеткізуді ұйымдастырды. Бұл мақсатқа сыра бөшкелері арқылы қол жеткізілді. Гиффорд Уолсингхэмге осы хабарламаларға қол жеткізуге мүмкіндік берді, бұл Мэридің француз және испандықтардан оның атынан араласуды сұраған өтініштерін көрсетті. 1586 жылдың 6 шілдесінде Бэбингтон Мэри Стюартқа хат жазып, оған өзінің және достарының тобы Елизабетті өлтіруді жоспарлап отырғанын айтты, одан кейін (Шотландия королевасы) таққа отырады. Бэбингтонның (және Мэри Стюарттың) қорғаушылары он алтыншы ғасырда «тирандарды» өлтіру моральдық тұрғыдан қабылданды деп мәлімдейді. Алайда ол кісі өлтіру мәселесін Бэбингтонның өзінің санасына қалдырды. Осы арада Бэбингтонның бұл қастандыққа белсенді қатысы туралы ақпаратты Поли Уолсингхэмке жеткізіп отырды, ол бұл кезде Мэридің хаттарының көшірмелерін жасап жатқан Бэбингтонның сенімін жеңіп алған еді.

Born into a gentry family to Sir Henry Babington and Mary Darcy, granddaughter of Thomas Darcy, 1st Baron Darcy de Darcy, at Dethick Manor in Dethick, Derbyshire, England, he was their third child. His father died in 1571 when Anthony was nine years old, and his mother married Henry Foljambe. Anthony was under the guardianship of his mother, her second husband, Henry Foljambe, and Philip Draycot of Paynsley Hall, Cresswell, Staffordshire, his future father in law. While publicly Protestant, the family remained Catholic. Babington was employed as a page boy in the Earl of Shrewsbury's household. The Earl was at this time the gaoler of Mary, Queen of Scots and it is likely that it was during this time that Babington became a supporter of Mary's cause to ascend the throne of England. In 1579, he was married to Margery Draycot. He was never knighted, judging by the fact that he is not listed in The Knights of England. In about 1580, while travelling on the continent, he had met the arch conspirator Thomas Morgan, who persuaded him to courier letters to Mary while she was still being held by his former master, the Earl of Shrewsbury. He also assisted the movement of priests in the Catholic Midlands, but by 1586, with Mary removed to the harsher regime of Tutbury and the consequent closing down of communications with her, Babington's role as a courier came to an end. Twice in early 1586 he received letters from France, destined for Mary, but in each case he declined to 'deal further in those affairs'. Around this time he was reportedly considering leaving England permanently and was trying to secure a passport along with his Welsh friend, Thomas Salisbury. He obtained an introduction to Robert Poley, a man with good political contacts, with a view to securing a 'licence' to go to France. Poley, unknown to Babington, was an agent for Francis Walsingham, the Secretary of State, and was under orders to infiltrate known Catholic circles. He probably intentionally failed to obtain a passport for Babington, and instead persuaded him that he, Poley, was a Catholic sympathiser and could be trusted. It was Babington's misplaced trust of, and possibly even love for, Poley that was a large contributory factor in his eventual downfall. During Elizabeth's reign her court was particularly concerned about the prospect of Mary Stuart coming to the throne. It was a time of great religious tension. The St. Bartholomew's Day Massacre served to increase the realisation of the outcome a return to Roman Catholicism might present. The Queen's security forces, led by Sir Francis Walsingham with its ruthless and cunning spies like Poley were more than effective at their job. During one of Walsingham's investigations, a suspected subversive named Gilbert Gifford was arrested and interrogated. To avoid punishment, Gifford agreed to act as a double agent. He made contact with the French Embassy in London and arranged the smuggling of letters from Mary Stuart to her followers. This was to be achieved through the use of beer barrels. Gifford ensured that Walsingham was given access to these communications, which revealed Mary's requests to the French and Spanish that they intervene on her behalf. On 6 July 1586, Babington wrote to Mary Stuart, telling her that he and a group of friends were planning to assassinate Elizabeth, whom she (the Queen of Scots) would succeed. Babington's (and Mary Stuart's) defenders claim that in the sixteenth century it was held that the killing of "tyrants" was morally acceptable. However, she left the matter of the assassination to Babington's conscience. In the meantime, Babington's growing involvement with the plot was being reported to Walsingham, by Poley, who was by this time much in Babington's confidence, despite having been caught by him copying some of Mary's letters.

Өлім

Бэбингтон (24 жаста) және оның он үш серігі мемлекеттік қасақана сатқындық жасады деген айыппен сотталып, асылып, сүйреліп, төртке бөлу жазасына кесілді. Оның Елизаветаға кешірім үшін 1000 фунт стерлинг ұсынғаны қабылданбады, ал алғашқы жеті (соның ішінде Бэбингтон, Джон Баллард және Чидиок Тичборн) 20-сы күні өлім жазасына кесілді. Лондон мұнарасында ұсталып тұрғандар түрмелерден шығарылып, атқа байланған шаналармен Лондон көшелерімен сүйреліп әкелінді. Холборнның жанындағы Сент-Джайлс алаңында арнайы орнатылған дарға жеткен соң, олар асылып, сүйреліп, төртке бөлінді. Осыдан кейін, палач олардың дене мүшелерін қаланың маңызды жерлеріне таратып, монархқа деген адалдықсыздықтың салдары ескертілді. Бэбингтонның досы және сатқын Поулиге жазған соңғы хаты ("Қош бол, тәтті Робин") – бұл істің ең терең сезімді құжаттарының бірі.

Танымал мәдениет

Элисон Уттлидің "Уақытта саяхатшы" романы Тэкерсте, Бэбингтон сарайының ойдан шығарылған аты, шын мәнінде Дербиширдегі Детикте орналасқан. Баяндаушы Пенелопа Табернер, жас Энтони Бэбингтонның Шотландия королевасы Мэримен араласуының күшеюін бақылайды, сонымен бірге Пенелопа өзінің 1940 жылдардағы әлемі мен 1582 жыл арасында көшіп жүреді. 2008 жылы BBC Radio 4 Майкл Батттың "Бэбингтон заговорлары" атты кешкі радиоспектаклін көрсетті, оны Саша Евтушенко қойды, ал Стивен Грейф "Жетекші" рөлінде ойнады. Спектакль деректі фильм стилінде жасалған және заговоршылардың кейбіреулерінің көзқарастарынан баяндалған – олардың арасында нағыз заговоршылар, топқа кіріп кеткен үкімет шпиондары және оқиғаларға түрлі жолдармен қатысқан бірнеше адам болды. Бэбингтонның гомосексуалды болуы мүмкін және алдымен Томас Солсберимен (Самуэль Барнетт ойнады), содан кейін Роберт Полимен (Бёрн Горман ойнады) эмоционалдық қарым-қатынаста болғаны көрсетілген.

Бэбингтон рөлін соққан актерлер

Дэвид Коллингс 1971 жылы BBC мини-сериалы «Елизавета Р»-да Бэбингтон рөлін ойнады. Чарльз Роджерс 1978 жылы BBC мини-сериалында, Элисон Аттлидің «Уақыт саяхатшысы» бейімдеуінде Бэбингтонды ойнады. Джеффри Стритфелд Хелен Мирреннің басты рөлде ойнаған HBO мини-сериалы «Елизавета I»-де Бэбингтон рөлін ойнады. Эдди Редмейн 2007 жылғы «Елизавета: Алтын ғасыр» фильмінде Бэбингтон рөлін сомдады. Николас Агню 2016 жылы BBC деректі фильмі «Қанды патшайымдар: Елизавета мен Мэри»-де Бэбингтон рөлін ойнады.