Кіріспе

Төлем алу үшін мүлікті алып қою

Абау немесе өндіріп алу – бұл "жалдау ақысын немесе басқа да төленбеген ақшаны алу мақсатында бір адамның мүлкін алып қою", әсіресе ортақ құқық жүйесіндегі елдерде қолданылады. Абау – бұл "бір адамның (өндіріп алушының) дәстүрлі түрде, тіпті соттың алдын ала рұқсатынсыз, өндіріп алушының жерінде орналасқан басқа адамның жеке мүлкін, талапты қанағаттандыру үшін, міндетті орындау үшін кепіл ретінде немесе келтірілген зиянды өтеу үшін алып қоюы" процесі немесе әрекеті. Абау көбінесе жалға берушінің жалға алушыға тиесілі заттарды (мүлікті) алып қоюын және оларды сату арқылы жалға алу ақысын төлеуін қамтиды. Бұрын мұндай шара сот рұқсатынсыз жүзеге асырылатын. Бүгінде көбінесе қандай да бір сот әрекеті қажет, бірақ басты ерекшелік – Ұлыбританиядағы HM Revenue and Customs және АҚШ-тағы Internal Revenue Service сияқты белгілі бір салық органдары мен сот шешімісіз активтерді (алып қою немесе өндіріп алу арқылы) өндіріп алуға заңдық құқығы бар басқа да агенттіктер.

Тарих

Магна-Картаның 61-бабы патшаның мүлкіне қатысты өндіріп алу құқығын кеңейтті. Англияда 1267 жылы Марлбороу заңы қабылданды, ол сот шешімісіз өндіріп алуды заңсыз деп жариялады. Марлборо заңының 1267 жылғы 1-тарауында барлық адамдар, "жоғары да, төмен де" кім болса да, Патша сотында әділдік алуға құқылы екендігі айтылды. Ешбір адам соттан алдын ала рұхсат алмастан, көршісіне келтірілген залал немесе зиян үшін жеке басымен "құдайға жалынуға немесе өндіріп алуға" құқығы болмауы керек.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда сот орындаушыларының (атқарушы қызметкерлердің) ордер бойынша орындауға арналған аумақты қысқарту жөніндегі ұсыныстар 20 ғасырдың соңында маңызды қолдауға ие болды. Ордер бойынша орындау және бұрынғы азаматтық қатерлер кезінде, кейбір жағдайларда мүлікті алып қоюдың адам құқықтарын, мысалы, Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 8-бабын, жеке өмірге қатысты құқықты бұзуы туралы алаңдаушылықтар жиі білдірілді. Лорд-канцлер департаменті (қазіргі Әділет министрлігі) 2001 жылдың мамыр айында №5 Атқаруды қарау туралы консультациялық құжатын: Жалға алу үшін төлемді талап ету, жариялады, бұл тұрғын үйді жалға алу шарты бойынша мүлікті алып қоюды тоқтатуға және оны бейбіт жолмен қайта кіруге, яғни коммерциялық ғимараттарды жабуға және уәкілетті, тіркелген сот орындаушыларының ("атқарушы қызметкерлердің") коммерциялық мүлікте мүлікті алып қоймауына мүмкіндік берді – 1998 жылғы Адам құқықтары актісіне сәйкестікті қамтамасыз ету мақсатында. 2007 жылғы Трибуналдар, соттар және атқару туралы заңның 71-тармағы күшіне енген кезде, Ұлыбританияда мүлікті алып қою тоқтатылатыны күтілді, ол тек коммерциялық мүлікке қатысты жалға алу шарты бойынша коммерциялық жалға алу төлемдерін өндіріп алудың заңдық жүйесімен алмастырылды (CRAR). (Трибуналдар, соттар және атқару туралы 2007 жылғы заң 2007 жылдың шілдесінде Корольдік келісімін алды, бірақ күшке ену күні жарияланбады. 2012 жылғы бастау туралы бұйрық содан кейін Заңның 93 және 94-тармақтарын күшіне енгізді (2012 жылғы 1 қазанда және 2012 жылғы 17 мамырда сәйкесінше), олар 1979 жылғы Айыппұл салу туралы актіні өзгертеді.) Сот орындаушылары борышкердің сұрауы бойынша өздерінің куәлігін, сондай-ақ оларға кіруге құқық беретін ордерді көрсетуге міндетті.

Америка Құрама Штаттары

Distraint Англиядан АҚШ-тың жалпы құқығына қабылданды және соңғы уақытта он төртінші түзетуге сәйкес тең процеске құқықтың бұзылуы мүмкіндігі ретінде сынға ілінді. Алайда, Luria Bros. және Co. v. Allen, 672 F.2d 347 (3d Cir. 1982) ісінде соттар бұл ережені қолдады, себебі distraint үй иесінің өздігінен қолданатын шарасы болып табылады, ол мемлекеттік әрекетті қамтымайды және осылайша тең процеске құқықты бұза алмайды. АҚШ Жоғарғы Сотының мәліметінше, салықтарды өндіріп алу үшін федералдық үкіметтің distraint (дистресс) арқылы әкімшілік өндіріп алу құқығы 1791 жылға дейін жетеді.

Швеция

Швецияда түсімдеу (utmätning) ісін Швецияның сот орындаушы органы жүргізеді. Алдымен банк активтері және осыған ұқсас мүлік алынады, бірақ қажет болған жағдайда сот орындаушы органы полицияның көмегімен адамдардың үйлеріне баруы мүмкін. Қадірлі өмір сүру стандартына қажетті заттар, мысалы киім, теледидар және пештер қорғалады. Құнды қорғалған заттарды арзанырақ заттарға алмастыруға болады, ал артық заттар алынып жатыр. Үйде табылған, бірақ басқа біреуге тиесілі, мысалы, жақын серіктеске тиесілі заттар да, олардың кімге тиесілі екені дәлелденбесе, алынып кетуі мүмкін. Үйлерді мәжбүрлеп сату (сот аукционы) жүргізілуі мүмкін, және онда тұратын барлық адамдар үйден шығарылуы мүмкін.