Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның музыкалық режиссері және композиторы (1927–2019)
Indian music director and composer (1927–2019)
Мұхаммед Заһур Хайям Хашми (18 ақпан 1927 – 19 тамыз 2019), көбінесе Хаям деген атпен танымал, төрт онжылдыққа созылған мансапқа ие үнді музыкалық режиссері және фондық музыка композиторы болды. Ол үш рет Filmfare сыйлығын жеңіп алды: 1977 жылы «Кабхи Кабхи» және 1982 жылы «Умрао Жан» фильмдері үшін «Үздік музыка» номинациясында. 2007 жылы Үндістанның Ұлттық музыка, би және театр академиясы – Сангит-Натак Академиясы оған «Шығармашылық музыка» саласындағы Сангит-Натак Академия сыйлығын табыс етті. 2011 жылы Үндістан Үкіметі оны үшінші дәрежелі азаматтық награда – «Падма Бушан» орденімен марапаттады.
Mohammed Zahur Khayyam Hashmi (18 February 1927 – 19 August 2019), better known mononymously as Khayyam, was an Indian music director and background score composer whose career spanned four decades. He won three Filmfare Awards: for Best Music in 1977 for Kabhi Kabhie and 1982 for Umrao Jaan, and a lifetime achievement award in 2010. He was awarded the 2007 Sangeet Natak Akademi Award in Creative Music, by the Sangeet Natak Akademi, India's National Academy of Music, Dance and Theatre. He was awarded the third highest civilian honour, Padma Bhushan, by the Government of India in 2011.
Ерте өмір
Хаям 1927 жылдың 18 ақпанында Британ Үндістанының Пунджаб провинциясындағы Рахон қаласында панджаби мұсылман отбасында дүниеге келді. Бала кезінде Хаям Нью-Делидегі туысының үйіне қашып кетті. Ол жерде классикалық әнші және композитор Пандит Амарнатхтан тәлім алды.
Khayyam was born to a Punjabi Muslim family on 18 February 1927 in Rahon in Punjab, British India. As a boy, Khayyam ran away to his uncle's house in New Delhi. There he was trained under classical vocalist and composer Pandit Amarnath.
Мансап
Хаям киноға түсу үшін Лахорға барды. Сол жерде ол атақты пунджаби музыка директоры Баба Чиштимен танысты. Чиштидің бір композициясын тыңдағаннан кейін, Хаям оның алғашқы бөлігін орындап берді. Әсерленген Чишти оған өзінің ассистенті болуды ұсынды. Хаям Чиштиге алты ай көмектесіп, 1943 жылы Лудхиянаға келді. Ол кезде оның жасы 17-де еді. Ол Радж Капур мен Мала Синха жұлдыздық құрамындағы «Фир Субха Хоги» (1958) фильмінен артық танылды, онда Сахир Лудхианви жазған және Мукеш пен Аша Бхосле орындаған әндерге Хаям музыка жазды. Олардың ішінде «Во Субха Каби То Аайеги», «Аасман Пе Хай Худа Аур Замин Пе Хум» және «Чин о Араб Хумара» ерекше аталады. 1970 жылдары Хаям Сахир Лудхианвимен қайта бірігіп, Яш Чопра режиссерлік еткен «Кабхи Кабхи» (1976) фильмінде жұмыс істеді. Хаям 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басындағы фильмдерге музыка жазды. «Тришул», «Тходи Си Бевафаи», «Базар», «Дард», «Нури», «Нахуда», «Сауал», «Бепанна» және «Кхандаан» әндері оның ең жақсы туындыларының бірі болып табылады. Ол Аша Бхонслеге «In Aankhon Ki Masti Ke», «Ye Kya Jagah Hai Doston» және «Dil Cheez Kya Hai» әндерін орындауын тапсырды, олар мәңгілікке сақталды. Содан кейін Хаям «Тходиси Бевафаи», «Дард» (1981) және «Дил Е Надан» (1982) фильмдеріне музыка жазды, олардың барлығында Кханна басты рөлде ойнады. Хаям Камал Амрохи режиссерлік еткен «Разия Сұлтан» (1983) фильмі үшін музыка жазды, ал оның «Айе Дил Е Надан» әнін Лата орындауы маңызды жетістік деп есептеледі. Ол сонымен қатар фильмдік емес әндерлердің авторы болды. Олардың арасында «Пааон Падун Торе Шьям, Бридж Мейн Лот Чало» және «Газаб Кия Тере Ваде Пе Айтбар Кия» бар. Хаям әрқашан фильм лириктерінен гөрі ақындармен жұмыс істеуді жөн көрді. Сондықтан Хаямның композицияларында музыка мен әнші сияқты поэзия да маңызды рөл атқарады. 89 жасқа толған күні Хаям «Хаям Джагжит Каур KPG» қайырымдылық қорын құрғанын жариялады және Үндістандағы жас суретшілер мен техникалық мамандарды қолдау үшін барлық байлығын осы қорға беруге шешім қабылдады. Оның байлығы сол кезде шамамен бағаланған. Үндістанның Пулвама шекаралық бекетіне жасалған террористік шабуылдан кейін ол туған күнін тойламауды шешті және шейіттердің отбасыларына қаржылық көмек көрсетті.
Khayyam went to Lahore looking for roles in films. There he met Baba Chishti, a famous Punjabi music director. After listening to a composition by Chishti, he sang to him its first part. Impressed, Chishti gave him an offer of joining him as an assistant. Khayyam assisted Chishti for six months and came to Ludhiana in 1943. He was only 17 then. He gained greater recognition from the film Phir Subha Hogi (1958) starring Raj Kapoor and Mala Sinha, in which songs written by Sahir Ludhianvi and sung by Mukesh and Asha Bhosle were set to tune by Khayyam. Notable amongst them are "Wo Subha Kabhi To Aayegi", "Aasman Pe hai Khuda Aur Zameen Pe Hum" and "Chin o Arab Humara". The 1970s saw Khayyam team up with Sahir Ludhyanvi once again to work in the Yash Chopra directed Kabhi Kabhie (1976). Khayyam provided music to the films of the late 1970s and early 1980s. Songs from Trishul, Thodi Si Bewafaai, Bazaar, Dard, Noorie, Nakhuda, Sawaal, Bepannah, and Khandaan are some of his best works. He had Asha Bhonsle sing the songs "In Aankhon Ki Masti Ke", "Ye Kya Jagah Hai Doston", and "Dil Cheez Kya Hai", which are evergreen. Subsequently, Khayyam composed music for Thodisi Bewafai, Dard (both 1981) and Dil E Nadaan (1982), all of them starring Khanna in the lead. Khayyam created music for the Kamal Amrohi directed film Razia Sultan (1983) and his song "Aye Dil e Nadan" sung by Lata is considered as a milestone. He also composed non film songs. Some of them include "Paaon Padun Tore Shyam, Brij Mein Laut Chalo" and "Ghazab Kiya Tere Vaade Pe Aitbaar Kiya". Khayyam always preferred to work with poets rather than film lyricists. That is the reason one finds poetry playing an equal role in Khayyam's compositions as the music or the singer. On his 89th birthday, Khayyam announced the formation of a charitable trust, Khayyam Jagjeet Kaur KPG Charitable Trust, and decided to donate his entire wealth to the trust to support budding artists and technicians in India. His wealth at the time of announcement was valued at around
He decided not to celebrate his birthday after the terrorist attack on India's border post of Pulwama and donated to the kin of the martyrs.
Жеке өмір
1954 жылы Хайям Джагжит Каурға үйленді, бұл үнді киноиндустриясындағы алғашқы көпұлтақты некелердің бірі болды. Олардың Прадип есімді ұлы болды, ол 2012 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды. Ұлының мейірімділігіне шабыттанған олар "Хайям Джагжит Каур" қайырымдылық қорын құрып, мұқтаж суретшілер мен техникалық қызметкерлерге көмек көрсетуді бастады.
Khayyam married Jagjit Kaur in 1954 in one of the first inter communal marriages in the Indian film industry. They had a son, Pradeep, who died of a heart attack in 2012. Inspired by their son's helping nature, they started a trust, "Khayyam Jagjit Kaur Charitable Trust" to help artistes and technicians in need.
Өлім
Өмірінің соңғы күндерінде Хайям жасқа байланысты әртүрлі денсаулық проблемаларынан қиналды. 2019 жылдың 28 шілдесінде Хайям өкпе инфекциясы салдарынан Мумбай қаласының Джуху ауданындағы Сужай ауруханасына түсті. 2019 жылдың 19 тамызында 92 жасында жүрек тоқтауынан көз жұмды. Ол келесі күні толық мемлекеттік салтанатпен жерленді.
In his last days, Khayyam was suffering from various age related ailments. On 28 July 2019, Khayyam was admitted to Sujay Hospital in Juhu, Mumbai due to lung infection. He died on 19 August 2019 following a cardiac arrest at the age of 92. He was buried the following day with full state honours.