Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық монах, діл (рухани) қызметкер, философ, теолог, математик және инженер Дом Гвидо Гранди, О.С.Б. Кам. (1 қазан 1671 – 4 шілде 1742) – итальяндық монах, діл (рухани) қызметкер, философ, теолог, математик және инженер.
Italian monk, priest, philosopher, theologian, mathematician, and engineer
Dom Guido Grandi, O. S. B. Cam. (1 October 1671 – 4 July 1742) was an Italian monk, priest, philosopher, theologian, mathematician, and engineer.
Өмір
Гранди 1671 жылғы 1 қазанда Италияның Кремона қаласында дүниеге келді және Луиджи Франческо Лодовико деп крещениеден өтті. Жасы жеткенде ол сол жердегі иезуиттер колледжінде білім алды. 1687 жылы оқуын аяқтаған соң Феррарадағы Камалдолез монахтарының новициатына түсіп, Гвидо есімін қабылдады. 1693 жылы ол Римдегі Камалдолез монахтарының үйі – Ұлы Григорий монастырына философия және теология бойынша білімін толықтыру үшін жіберілді. Бір жыл өткен соң Гранди Флоренциядағы Қамалдолез монастырында осы екі саланың профессоры болып тағайындалды. Осы өмірлік кезеңде ол математикаға қызығушылық танытқандай көрінеді. Алайда, ол зерттеулерін жеке жүргізді, себебі 1700 жылы Санкт-Грегори монастырында философия профессоры болып тағайындалды, содан кейін Пизада осы мамандықта жұмыс істеп, Паскасио Джаннеттидің орнын басты. 1707 жылға қарай Дом Гранди математика саласында орасан зор беделге ие болды, сондықтан Тоскананың ұлы герцогы Козимо III де Медичидің сарай математигі болып тағайындалды. Бұл қызметте ол инженер ретінде де жұмыс істеді, герцогтықтың су ресурстарын басқарушы болып тағайындалды және осы лауазымда Чиана аңғарының кептіру жұмыстарына қатысты. 1709 жылы ол Англияға сапар шекті, онда әріптестеріне үлкен әсер етті, нәтижесінде Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1714 жылы Пиза университеті оны математика профессоры етіп тағайындады. Ол 1742 жылғы 4 шілдеде сол жерде қайтыс болды.
Grandi was born on 1 October 1671 in Cremona, Italy and christened Luigi Francesco Lodovico. When he was of age, he was educated at the Jesuit college there. After he completed his studies there in 1687, he entered the novitiate of the Camaldolese monks at Ferrara and took the name of Guido. In 1693 he was sent to the Monastery of St. Gregory the Great, the Camaldolese house in Rome, to complete his studies in philosophy and theology in preparation for Holy Orders. A year later, Grandi was assigned as professor of both fields at the Camaldolese Monastery of St. Mary of the Angels in Florence. It appears that it was during this period of his life that he took an interest in mathematics. He did his research privately, however, as he was appointed professor of philosophy at St. Gregory Monastery in 1700, subsequently holding a post in the same field in Pisa, where he replaced Pascasio Giannetti. By 1707, however, Dom Grandi had developed such a reputation in the field of mathematics that he was named court mathematician to the Grand Duke of Tuscany, Cosimo III de Medici. In that post, he also worked as an engineer, being appointed Superintendent of Water for the Duchy, and in that capacity, he was involved in the drainage of the Chiana Valley. In 1709 he visited England where he clearly impressed his colleagues there, as he was elected a Fellow of the Royal Society. The University of Pisa named him Professor of Mathematics in 1714. It was there that he died on 4 July 1742.
Математикалық зерттеулер
1701 жылы Гранди конустық локсодром туралы зерттеу жариялады, одан кейін 1703 жылы ол «вертере» (бұру) сөзінен «версиера» деп атаған қисық туралы зерттеу жариялады. Бұл қисықты кейінірек ғылымға үлкен үлес қосқан, білімімен ерекшеленген Мария Гаэтана Агнези зерттеді. Оның еңбегін ағылшын тіліне аударғанда, аудармашы Грандидің терминін қате түсініп, «сиқыршы» деген сөзді қолданғандықтан, бұл қисық ағылшын тілінде «Агнезидің сиқыршысы» деп белгілі болды. Гранди осы қисықты зерттеу арқылы Лейбництің математикалық анализ идеяларын Италияға таратуға көмектесті. Математикада Гранди еңбектерімен танымал, оның ішінде «Flores geometrici» (1728) еңбегінде гүл тәрізді пішінге ие «роза қисығын» және «Гранди қатарын» зерттеді. Ол «роза қисығын» родонея деп атады. Сондай-ақ, ол Галилео Галилейдің еңбектерінің алғашқы флоренциялық басылымында Галилео Галилейдің табиғи қозғалыс туралы трактатына түсініктемелер жасады.
In 1701 Grandi published a study of the conical loxodrome, followed by a study in 1703 of the curve which he named versiera, from the vertere (to turn). This curve was later studied by one of the few women scientists to achieve a degree, Maria Gaetana Agnesi. Through a mistranslation by the translator of her work into English who mistook the term "witch" for Grandi's term, this curve became known in English as the witch of Agnesi. It was through his studies on this curve that Grandi helped introduce Leibniz' ideas on calculus to Italy. In mathematics Grandi is best known for his work Flores geometrici (1728), studying the rose curve, a curve which has the shape of a petalled flower, and for Grandi's series. He named the rose curve rhodonea. He also contributed to the Note on the Treatise of Galileo Concerning Natural Motion in the first Florentine edition of Galileo Galilei's works.