Солтүстік және Оңтүстік жарты шарлардағы ең суық температуралар

Кіріспе

Солтүстік және оңтүстік жарты шарлардағы ең суық температуралар тіркелген жерлер. Суық полюстер – оңтүстік және солтүстік жарты шарлардағы ең төмен ауа температурасы тіркелген аймақтар.

Оңтүстік жарты шар

Оңтүстік жарты шарда суық полюсі қазіргі уақытта Антарктидада, ресейлік (бұрынғы советтік) Антарктидалық Восток станциясында орналасқан. 1983 жылдың 21 шілдесінде бұл станция температураны тіркеді. Бұл Жер бетінде табиғи жағдайда тіркелген ең төменгі температура. Восток станциясы теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, мұхиттардың жылытатын әсерінен (ең жақын теңіз жағалауынан гөрі) және жыл сайын (мамыр айының басында шілде айының соңына дейін) үш айға жуық полярлық қара түндерге себеп болатын жоғары ендікте орналасқан. Бұл факторлардың бәрі температураның жаздадан көтерілмейтінін және қыста жиі төмендейтінін қамтамасыз етеді. Салыстырмалы түрде, Оңтүстік полюсі, оның биіктігі төмен болғандықтан, орташа есеппен Востоктан жылырақ, ал Оңтүстік полюсте тіркелген ең төменгі температура - . Әдетте, Восток Антарктидадағы ең суық жер емес деп есептеледі, және орташа есеппен одан сәл суық жерлер бар (әсіресе, А күмбезі). Қазіргі уақытта қолданыста жоқ Плато станциясы, Антарктиканың орталық платосында орналасқан, 1960 жылдардың соңындағы 37 айлық кезеңде Восток станциясының орташа жылдық температурасынан тұрақты түрде төмен болды, ал ең суық айының орташа көрсеткіші Восток станциясының осы көрсеткішінен бірнеше градусқа төмен болды. Плато станциясы ешқашан Востоктағы ең төменгі температурадан жоғары температураны тіркеген емес. Дегенмен, Плато станциясындағы температуралар тек 37 ай бойы белсенді болған кезде ғана тіркелді. Егер ол жерде Восток рекордынан төмен температура болғанда, ол тіркелмеген болар еді. Антарктидадағы бақылау станциялары тым аз және алыс орналасқан; 1995 жылға дейін Восток Антарктика платосында 3000 м биіктіктен жоғары жалғыз ғылыми станция болды (1960 жылдары қысқа мерзімге белсенді болған Плато станциясынан басқа), және басқа станциялар жүз шақырымнан астам қашықтықта орналасқан. Егер басқа жерде температура төмен болса, ол тіркелмеген болар еді. А күмбезіндегі автоматты ауа райы станциясы тек 2005 жылы орнатылды және осы уақытқа дейін ең төменгі температура ретінде тіркелді (2010). Алайда, 2010 және 2013 жылдар аралығында жасалған спутниктік өлшемдерді қарау кезінде А және F күмбездері арасындағы қырат бойында тіркелген одан да төмен температуралар анықталды, ең сенімді ең төменгі температура 2010 жылы, биіктікте тіркелді. Ең төменгі температуралар мұз қыратының шыңынан сәл төмен жатқан ойыстарда кездеседі, онда суық ауа төмен ағып келе жатып тұрып қалады, және бірнеше жыл бойы қыраттың әртүрлі жерлерінде бірдей төмен температуралар анықталғандықтан, бұл жергілікті атмосфералық жағдайларда мүмкін болатын ең төменгі температура болуы мүмкін деп есептеледі.

In the southern hemisphere, the Pole of Cold is currently located in Antarctica, at the Russian (formerly Soviet) Antarctic station Vostok at On July 21, 1983, this station recorded a temperature of This is the lowest naturally occurring temperature ever recorded on Earth. Vostok station is located at the elevation of above sea level, far removed from the moderating influence of oceans (more than from the nearest sea coast), and high latitude that results in almost three months of civil polar night every year (early May to end of July), all combine to produce an environment where temperatures rarely rise above during summer and frequently fall below in winter. By comparison, the South Pole, due to its lower elevation, is, on average, warmer than Vostok, and the lowest temperature ever recorded at the South Pole is
It is generally thought that Vostok is not the coldest place in Antarctica, and there are locations (notably, Dome A) that are modestly colder on average. The now inactive Plateau Station, located on the central Antarctic plateau, recorded an average yearly temperature that was consistently lower than that of Vostok Station during the 37 month period that it was active in the late 1960s, with its average for the coldest month being several degrees lower than the same statistic for Vostok. Plateau Station never recorded a temperature that surpassed the record low set at Vostok. However, temperatures at Plateau Station were only recorded during the 37 months that it was active. Had a lower temperature than the Vostok record occurred there at a later date, it would never have been recorded. Monitoring stations in Antarctica are few and far between; prior to 1995, Vostok was the only research station on the Antarctic Plateau above the elevation of 3,000 m (with the exception of Plateau Station during the brief period that it was active in the 1960s), with no other stations for several hundred kilometers in any direction. Temperatures below , if they did occur elsewhere, would not have been recorded. The automatic weather station at Dome A was only installed in 2005, and has recorded as the coldest so far (2010). However a review of satellite measurements taken between 2010 and 2013 found several places located along a ridge between Dome A and Dome F which recorded even lower temperatures of , with the lowest reliable temperature being recorded in 2010, at , at an elevation of The extreme low temperatures are found in hollows slightly below the peak of the ice ridge, where cold air gets trapped as it flows downhill, and since the same low temperature ranges were detected at several different sites along the ridge across multiple years, it is thought this may be the lowest temperature achievable under local atmospheric conditions.

Солтүстік жарты шар

Солтүстік жарты шарда Ресейдің Саха республикасында "Салқын полюс" атағын алуға таласатын екі қала бар. Олар – Верхоянск (координаттары көрсетілген) және Оймякон (координаттары көрсетілген). Алайда, 2020 жылы Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым (ДМҰ) 1991 жылғы 22 желтоқсанда Гренландия мұз қалқасының топографиялық ең биік нүктесіне жақын өлшенген температураны Солтүстік жарты шардағы ең төменгі температура деп мойындады. Бұл рекордты автоматты метеорологиялық станция өлшеген, және ол шамамен 30 жылдан кейін анықталды. 1868 жылдың желтоқсанында және 1869 жылдың ақпанында Иван Худяков Верхоянскіде рекордтық температураны өлшеу арқылы Солтүстік Салқын Полюсін ашты. Кейін, 1885 жылғы 15 қаңтарда Сергей Ковалик онда температураның екенін тіркеді. Бұл өлшеу 1892 жылы "Жалпы физикалық обсерваторияның жылнамасында" жарияланды, бірақ қателікке байланысты бастапқыда деп жазылған, кейін түзетілді. Бұл дұрыс емес мәнді кейбір әдебиеттерде әлі де кездестіруге болады. Верхоянскідегі сенімді өлшенген ең төменгі температура 1892 жылғы 5 және 7 ақпанда тіркелді. 1933 жылғы 6 ақпанда Оймякон метеостанциясында температурасы болды. Ол кезде бұл Солтүстік жарты шардағы ең төменгі сенімді өлшенген температура еді. Метеостанция Оймякон мен Томтор арасындағы аңғарда орналасқан. Станцияның биіктігі ал эми айналасындағы таулардың биіктігі болғандықтан, суық ауа аңғарда жиналады. Жақындағы зерттеулер көрсеткендей, аймақтағы қысқы температура биіктікпен дейін "артады". Оймяконның орташа температурасы индустриалдық дәуірден бері 2,7 градус Цельсийге көтерілді. 1991 жылғы 22 желтоқсанда Гренландиядағы Клинк автоматты ауа райы станциясы (AWS) температураны тіркеді. ДМҰ метадеректерді және байқауларды тексерді және құралдарды калибрлеу, станцияны бақылау және синоптикалық жағдай тұрғысынан байқаудың сенімді екенін растады. ДМҰ хатшысы бұл байқауды Солтүстік және Батыс жарты шарлардағы жер бетіне жақын өлшенген ең төменгі ауа температурасы деп қабылдады.

In the northern hemisphere, there are two towns in Sakha, Russia that compete for the title of "Pole of Cold". These are Verkhoyansk (located at ) and Oymyakon (located at ). However the World Meteorological Organization has recognized in 2020 a temperature of , measured near the topographic summit of the Greenland Ice Sheet on 22 December 1991, as the lowest in the Northern Hemisphere. The record was measured at an automatic weather station and was uncovered after nearly 30 years. In December 1868 and then in February 1869 Ivan Khudyakov made the discovery of the Northern Pole of Cold by measuring a record temperature of in Verkhoyansk. Later, on January 15, 1885, a temperature of was registered there by Sergey Kovalik. This measurement was published in the Annals of the General Physical Observatory in 1892; by mistake it was written as , which was later corrected. One can still find this incorrect value in some literature. The coldest reliably measured temperature in Verkhoyansk was on February 5 and 7 of 1892. On February 6, 1933, a temperature of was recorded at Oymyakon's weather station. At the time, this was the coldest reliably measured temperature for the Northern Hemisphere. The weather station is in a valley between Oymyakon and Tomtor. The station is at and the surrounding mountains at , causing cold air to pool in the valley: recent studies show that winter temperatures in the area "increase" with elevation by as much as The average temperature in Oymyakon has risen about 2.7 degrees Celsius since preindustrial times. On December 22, 1991, the Klinck Automatic Weather Station (AWS) in Greenland recorded a temperature of The WMO validated the metadata and observations and was able to conclude that the observation was credible in terms of instrument calibration, monitoring of the station and the synoptic situation. The WMO Rapporteur accepted the observation as the officially lowest observed near‐surface air temperature for the Northern and Western Hemispheres.