Кіріспе

Вольфганг Амадей Моцартты құрметтеу үшін жасалған тәтті өнім. Моцарткаугел (; ағылшын тілінде: "Моцарт добы"; көпше саны: Моцарткаугельн) – қара шоколадқа аударылған фисташка, марципан және нугаттан жасалған кішкентай, дөңгелек қантты тәтті өнім. Ол бастапқыда 1890 жылы Зальцбург кондитері Пол Фюрст (1856–1941) жасаған және Вольфганг Амадей Моцарттың құрметіне "Моцарт Бонбоны" деп аталды. Қолмен жасалған Salzburger Mozartkugeln өнімдерін Фюрстің ұрпақтары бүгінге дейін шығарып келеді, ал көптеген кондитерлер ұқсас өнімдерді жасады, көбінесе олар өнеркәсіптік жолмен өндіріледі.

Шығу тегі

Пауль Фюрсттің отбасы Динкельсбюльден шыққан; ол өзі Жоғарғы Австриядағы Сиернингте дүниеге келді және Зальцбургте өсті. Әкесі ерте қайтыс болған соң, ол Бродгасс көшесінде, 13-шы үй нөмірінде кондитерлік дүкені болған ағасының үйінде тұрды. Фюрст ағасының бизнесін жалғастырып, Венада, Будапештте, Парижде және Ниццада оқушы болып білім алды. 1884 жылы ол Бродгасс көшесінде, 13-шы үй нөмірінде жеке кондитерлік дүкен ашты, онда ол 1890 жылы ұзақ тәжірибелерден кейін өзінің айтуынша, «Моцарт Бонбон» пралинесін жасады. Оның шеберлігі күннен-күнге танымал бола бастағандықтан, Фюрст «Моцарткугель» сататын компания құрды. Бірақ ол өзінің өнертабысын қорғау үшін патентке жүгінбеді, көп ұзамай басқа да Зальцбург кондитерлік дүкендері ұқсас өнімдерді сата бастады.

Рецепті

Моцарткугельдерінің түпнұсқа рецепті: Марципан шар фисташкамен біріктіріліп, ногат қабатымен қапталады. Бұл шар кішкентай ағаш таяқшаға орналастырылып, қара шоколадпен жабылады. Содан кейін шоколадты суытып, қатыру үшін таяқша тік тұрғызылып, шары жоғары қаратып платформаға қойылады. Ақырында таяқша алынып тасталады, қалған тесік шоколадпен толтырылады және шар металл фольгамен оралады. Бұл шарлар бөлме температурасында шамамен сегіз апта бойы сақталынады.

Атау таласы

Алда жасалма өнімдер пайда бола бастағанда, Фюрт өнімдерін таңбалау үшін сот процесін бастады. Бастапқыда дау тек Зальцбургтағы кондитерлік өндірушілерге қатысты болды, бірақ кейіннен Германиядан келген бәсекелестікке дейін тарады. Нәтижесінде, Фюрттің бәсекелестерін басқа атауларды пайдалануға міндеттейтін келісімге қол жеткізілді. Зальцбургқа жақын Грёдигте орналасқан Mirabell фирмасы «Нағыз Зальцбург Моцарткугельн» деген атауды таңдады. Бавариялық өндіруші Reber «Нағыз Reber Моцарткугельн» деген атауды таңдады. 1996 жылы Фюрт пен швейцариялық Nestlé компаниясының еншілес фирмасы арасындағы дау, олар «Original Austria Mozartkugeln» өнімдерін сатуға ниеттенген болатын, үшінші инстанцияда шешілді. Тек Фюрт өндірген өнімдерді ғана «Оригинал Зальцбург Моцарткугельн» деп атауға болады.

Мирабелл мен Ребер арасындағы дау

1970 жылдардың соңында өнеркәсіптік кондитерлік өнім өндіруші Mirabell (қазір Mondelez International компаниясының бөлігі) мен оның бәсекелесі Reber арасында Mozartkugel тауар таңбасы бойынша тағы да бір дау туындады. 1981 жылы Австрия және Германия үкіметтерінің өкілдері арасында уақытша келісімге қол жеткізілді, онда тек австриялық өндірушілерге ғана Mozartkugeln таңбасын пайдалануға рұқсат берілді. Reber бұл келісімге қарсылық білдірді, ал Брюссельдегі ЕО комиссары бұл мәселені шешуге бекітілді және ақыры келісімді күшін жойды. Осы себепті Reber өзінің "Genuine Reber Mozart Kugeln" тауар таңбасын заңды түрде және үздіксіз пайдалана алады, бірақ арасында тыныс белгісі бар. Дегенмен, тек Mirabell Mozartkugeln-і ғана дөңгелек болуына рұқсат етіледі. Өнеркәсіптік өндірістегі басқа Mozartkugeln-нің бір жағы тегіс болуы керек. Mirabell және Reber-ден басқа, Mozartkugeln өндірушілеріне Hofbauer, Вена (Lindt & Sprüngli компаниясының бөлігі) және Manner, сондай-ақ Германиядағы Halloren кіреді.

Қызықты деректер

Моцарткугель 1905 жылы Парижде өткен көрмеде алтын медальді жеңіп алды. 2006 жылдың қысында Зальцбургтың ескі қаласында диаметрі 80 сантиметр болатын 80 үлкен полиэстер Моцарткугельдер орналастырылды. Оларды суретшілер жасаған. 27 наурыз түнінде вандалдар Франзисканергасседен жерге бекітілген Моцарткугельдің бірін алып тастады. Олар оны көшеге домалатып жіберіп, зақым келтірді.