Кіріспе

Шоколад және жаңғақ дәмі бар майлы крем.

Nutella (/US////n//uː/'t//ɛ//l//ə/ nooTELə, /UK////n//ʌ/'/t//ɛ//l//ə/ nuhTELə, nuˈtɛlla) – қоңыр, тәттілендірілген жаңғақ-какаолы майлы крем бренді. Nutella итальяндық Ferrero компаниясымен өндіріледі және 1964 жылы таныстырылды, бірақ оның алғашқы нұсқасы 1963 жылға дейін жетеді.

Тарих

Пьетро Ферреро Италияның Альба қаласында нан пісіретін дүкеннің иесі болған. Альба қаласы құрметті дән астылықтарын өндірумен танымал. 1946 жылы ол Gianduja-дан алынған Pasta Gianduja-ның алғашқы партиясын сатты. Бастапқыда қатты блок түрінде сатылатын Ферреро 1951 жылы Supercrema gianduja ретінде кремообразды нұсқасын сата бастады. 1963 жылы Феррероның ұлы Микеле Ферреро Supercrema gianduja-ны Еуропа бойынша сату мақсатымен жаңартты. Оның құрамы өзгертіліп, "Нутелла" деп атау берілді. Алғашқы Nutella құтысы 1964 жылдың 20 сәуірінде Альбадағы зауыттан шықты. Бұл өнім дереу сәттілікке ие болды және бүгінгі күнге дейін кеңінен танымал. 2012 жылы француз сенаторы Ив Даудиньи пальма майына салынатын салықты тоннасына 100 евродан 400 евроға дейін көтеруді ұсынды. Nutella-ның негізгі құрамында 20 пайыз пальма майы бар, сондықтан бұл салық бұқаралық ақпарат құралдарында "Нутелла салығы" деп аталды. 2014 жылдың 14 мамырында Poste Italiane компаниясы Nutella-ның 50 жылдығына арналған ескерткіш марка шығарды. 70 евроценттік марка Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato мекемесімен жобаланған, ал оның бетінде алтын түстегі Nutella құтысы бейнеленген.

Құрамында бар заттар

Nutella-ның негізгі құрамында қант және пальма майы (50% -дан астам) бар. Сондай-ақ, 13% жаңғақ, какао массасы және құрғақ сүт қамтиды. АҚШ және Ұлыбританияда Nutella құрамында соя өнімдері бар. Көптеген елдерде Nutella «жаңғақ кремі» ретінде сатылады. Италия заңдарына сәйкес, ол какао массасының минималды мөлшеріне сай келмейтіндіктен «шоколад кремі» деп атала алмайды. Ferrero жаһандық жаңғақ өндірісінің 25 пайызын пайдаланады, бірақ оның барлығы Nutella-ға ғана қолданылмайды. 2017 жылдың қараша айында компания рецептіні сәл өзгертті, қант және құрғақ сүт ұнтағының мөлшерін арттырды. Өнімнің түсі ашық болғандықтан, Гамбург тұтынушылардың құқықтарын қорғау орталығы какао мөлшері де азайғанын болжады. Кейбір жаңалықтар құралдары рецепттегі өзгерістер тұтынушылардың «ашуланып» немесе «қатты алаңдауына» себеп болғанын хабарлады. Пиемонттың дәстүрлі рецепті – джиандуя – шамамен 71,5% жаңғақ пастасы және 19,5% шоколадтан тұратын қоспа. Nutella Италияның Пьемонт аймағында соғыстан кейінгі рациондау кезінде какао бұршақтарының жетіспеушілігіне байланысты жасалды.

Елдер бойынша ингредиенттер

Көптеген елдерде Нютелла құрамындағы ингредиенттер тізімі әртүрлі.

Австралия

Қант, пальма майы, фундук (13%), құрғақ сүт ұнтағы (8,7%), какао ұнтағы (7,4%), майсыз сүт қатты заттары, эмульгатор (соя лецитині), хош иістендіргіш (ванилин).

Канада

Қант, өңделген пальма майы, фундук, какао, құрғақ сүт ұнтағы, сарысу ұнтағы, лецитин, ванилин.

Германия

Гамбургтегі тұтынушыларды қорғау орталығы 2017 жылдың қараша айында ұсынылған жаңа Nutella формуласының түсі ашық екенін байқады және ондағы какао мөлшері азайған болуы мүмкін деген пікір білдірді.

Ұлыбритания

Қант, пальма майы, фундук (13%), құрғақ сүт ұнтағы (8,7%), майлылығы төмендетілген какао (7,4%), эмульгатор: лецитин (соя), ванилин.

Америка Құрама Штаттары

Қант, пальма майы, фундук, какао, құрғақ сүт, минералдық заттары азайтылған сарысу (сүт), эмульгатор ретінде лецитин (соя), ванилин: жасанды хош иістендіргіш.

Өндіріс

Нютелла әр түрлі зауыттарда өндіріледі. Солтүстік Америка нарығында ол Брантфордта (Онтарио, Канада) және жақында Мексиканың Гуанахуато штатындағы Сан-Хосе Итурбиде орналасқан зауытта өндіріледі. Австралия және Жаңа Зеландия үшін Nutella 1970-ші жылдардың соңынан бері Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Литгоу қаласында өндіріледі. Италиядағы төрт Ferrero зауытының екеуі – Альба (Пьемонт) және Кампаниядағы Сант-Анжело-дей-Ломбарди Nutella өндіреді. Францияда Villers Écalles қаласында өндіріс орны бар. Шығыс Еуропа (Оңтүстік-Шығыс Еуропа, Польша, Түркия, Чехия және Словакияны қоса) және Оңтүстік Африка үшін Варшава мен Манисада өндіріледі. Германия және Солтүстік Еуропа үшін Nutella 1956 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Ferrero компаниясының Штутталлендорф қаласындағы зауытында өндіріледі. Nutella Ресей нарығына енді және Владимирде өндіріс зауыты бар. Феррероның Бразилияның Poços de Caldas қаласындағы зауыты Бразилия нарығын қамтамасыз етеді, ал өндірістің бір бөлігі шетелге экспортталады. Сондай-ақ, ол Түркияда өндіріліп, Үндістан сияқты елдерге экспортталады. 2013 жылы әлемдік өндіріс көлемі шамамен 350 мың тоннаны құрады.

Өңдеу

Нютелла шоколад пен фундуктан жасалған майлы крем деп сипатталса да, негізінен қант пен пальма майынан тұрады. Бұл тағамды өндіру процесі, жалпы шоколадты майлы кремді өндіруге өте ұқсас. Нютелла қант, модификацияланған пальма майы, фундук, какао ұнтағы, құрғақ сүт ұнтағы, сарысу ұнтағы, соя лецитині және ванилиннен жасалады. Бұл майлы кремді дайындау процесі какао бұршағынан какао ұнтағын алудан басталады. Бұл какао бұршақтары какао ағаштарынан жиналады және өңдеуге жіберілмес бұрын шамамен он күн бойы кептіріледі. Әдетте, какао бұршақтарының құрамында 50 пайыз какао майы болады, сондықтан оларды сұйық күйге келтіру үшін қуыру қажет. Осыдан кейін фундуктар тазартылып, қуырылады. Келесі сапаны бақылау компьютермен басқарылатын ауамен жуу арқылы жүзеге асырылады, ол партиядан нашар фундуктарды алып тастайды. Содан кейін какао ұнтағы фундукпен, қант, ванилин және құрғақ сүтпен бірге үлкен резервуарда паста тәрізді консистенцияға дейін араластырылады. Сол сияқты, жануарлар мен өсімдіктер тіндерінде кездесетін майлы зат – лецитин, пастаны эмульсиялауға көмектеседі, себебі ол әртүрлі ингредиенттердің біртегі араласуын қамтамасыз етеді, бұл пастаны жаюға ыңғайлы жасайды. Бұл сондай-ақ какао ұнтағының липофильді қасиеттерін жақсартады, бұл өнімнің қабатқа бөлінуін болдырмайды. Нютелланы тоңазытқанда қатаяды, себебі оның құрамында фундуктан алынған майлар бар. Фундук майы суық температураға түскенде, оны жаю қиынға соғады. Фундуктың құрамында шамамен 91 пайыз моноқанықпаған май бар, ол бөлме температурасында сұйық болып, тоңазытқанда қатты болады. Бөлме температурасы өнімге тегіс және жағылатын консистенция беруге мүмкіндік береді, себебі фундуктың моноқанықпаған майы осы күйде сұйық болады. Нютелланың қалған ингредиенттері, мысалы какао, құрғақ сүт ұнтағы, соя лецитині және ванилин де тоңазытуды қажет етпейді.

Топтық іс жүргізу

АҚШ-та Феррероға Nutella-ның тамақтық және денсаулыққа пайдалы екендігі туралы тұтынушылардың қате пікірге келуіне әкелген жалған жарнама жасағаны үшін топтық сот ісі қозғалды ("Nutella толыққанды таңғы асқа кіретін өнім" деген жарнамалық шақыруларға байланысты).