Кіріспе

Британдық көпұлтты кондитерлік компания Cadbury – бұрын Cadbury's және Cadbury Schweppes аталған, 2010 жылдан бері Mondelez International (алғашқыда Kraft Foods) компаниясына тиесілі британдық көпұлтты кондитерлік компания. Бұл әлемдегі кондитерлік өнімдердің Mars компаниясынан кейінгі екінші ірі бренді. Cadbury компаниясының халықаралық штаб-пәтері Үлкен Лондон қаласында орналасқан және әлемнің 50-ден астам елінде жұмыс істейді. Ол өзінің Dairy Milk шоколады, Creme Egg және Roses таңдау қорабы, сондай-ақ көптеген басқа кондитерлік өнімдерімен танымал. 2013 жылы The Daily Telegraph газеті Cadbury компаниясын Ұлыбританияның ең табысты экспорттық тауарларының қатарына қосты. Cadbury 1824 жылы Англияның Бирмингем қаласында Джон Cadbury (1801–1889) құрды, ол квакер және шай, кофе мен шоколад сатқан. Cadbury бизнесті ағасы Бенджаминмен бірге, кейін ұлдары Ричард пен Джорджпен бірлесе дамытты. Джордж компания қызметкерлерінің тұрмыс жағдайларын жақсарту мақсатында Борнвилл үлгілі ауылын салды. 1905 жылы Джордж-младший ұсынған Dairy Milk шоколадының рецептінде бәсекелес өнімдерге қарағанда сүттің үлесі жоғары болды. 1914 жылға қарай ол компанияның ең көп сатылатын өніміне айналды. Cadbury отбасының кезекті мүшелері шоколад өнімдерін жаңарумен айналысты. Cadbury, Rowntree's және Fry's компаниялары 19 және 20 ғасырлардың көп бөлігінде Ұлыбританияның үш ірі кондитерлік өндірушісі болды. Cadbury алғашқы патшалық рұхсатын 1854 жылы Виктория патшайымынан алды. 1955 жылдан 2022 жылға дейін Елизавета II патшайымынан патшалық рұхсатын иеленді. Cadbury 1919 жылы J. S. Fry & Sons, ал 1969 жылы Schweppes компанияларымен бірікті, 2008 жылға дейін Cadbury Schweppes деп аталды, содан кейін американдық сусын бизнесі Dr Pepper Snapple Group ретінде бөлінді; Schweppes брендінің құқықтары 2006 жылдан бері әртүрлі елдерде әртүрлі болды. 1992 жылы компания төрағасы болған 24 жылдық тәжімелі сэр Адриан Cadbury Cadbury Report есебін жариялады, ол корпоративтік басқару реформасының негізі болған ең жақсы тәжірибе кодексі болды. Cadbury 1984 жылы Лондон қор биржасындағы FTSE 100 индексі құрылғаннан бастап 2010 жылы Kraft Foods Inc. компаниясы сатып алғанға дейін тұрақты түрде оның құрамында болды.

1800-1900: Ерте тарихы

1824 жылдың 4 наурызында квакер Джон Кэдбери Англияның Бирмингем қаласындағы Буль-стритте шай, кофе және шоколад сатуды бастады. 1831 жылдан бастап ол Бридж-стриттегі зауытта әртүрлі какао және ішімдік шоколадтарын өндіруге көшті, олар негізінен өндіріс құнының жоғары болуына байланысты байларға сатылды. 1847 жылы Джон Кэдбери ағасы Бенджаминмен серіктес болып, компания "Кэдбери ағалары" деп аталды. Кэдбери ағайындылары Лондонда кеңсе ашып, 1854 жылы королева Викторияға шоколад және какао өндіруші ретінде патшалық келісім алды. 1861 жылы компания әсемделіп жасалған шоколад қораптарын (Fancy Boxes) жасады, ал 1868 жылы олар Валентин күніне жүрек пішіндес қораптарда сатылды. Шоколад қораптары мерекемен тез байланысты болды. 1893 жылы Кэдбери 19 түрлі шоколадты Пасха жұмыртқасын сатты. 1891 жылы Кэдбери ағайындылары шоколадпен қапталған бисквитке патент алды. 1893 жылы Джордж Кэдбери зауытқа жақын жерді сатып алып, өз қаражаты есебінен "қазіргі заманғы тығыз жағдайдағы тұрғын үйлердің кемшіліктерін жеңілдетуге" арналған үлгілі ауылды жоспарлады. 1900 жылға қарай, ауылда 314 коттедж және үйлер орналасқан, олар жердің үлкен бөлігінде салынған. Кэдбери отбасы квакер болғандықтан, ауылда пабтар болған жоқ. 1899 жылы Кэдбери жекеше компанияға айналды. Бастапқыда оның ерекше қызғылт түсті қаптамасы болды. Джордж Кэдбери компанияға тиесілі екі ғимаратты – "The Beeches" және "Fircroft" аурухана ретінде пайдалануға берді, және екі аурухананың басқаруы Соғыс министрлігінің ең жоғары наградасын алды. 1919 жылы Кэдбери Fry's компаниясымен бірікті, нәтижесінде Fry's Chocolate Cream және Fry's Turkish Delight сияқты танымал брендтер біріктірілді. Розалар Рождество (және Аналар күні) сыйлықтарының біріне айналды. 1930 жылдардың ортасына қарай, Кэдбери британдық халықтың 90 пайызы шоколадты сатып алуға шамасы жететінін болжады, өйткені ол енді жұмысшы табы үшін сәнді тауар саналмады. 1936 жылы Dairy Milk Ұлыбританиядағы сүт шоколады нарығының 60 пайызын құрады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Борнвилл зауытының бір бөлігі соғыс жұмыстарына, фрезерлік станоктар мен истребительдерге арналған орындықтар жасауға берілді. Жұмысшылар егін егу үшін футбол алаңдарын жыртылды. Шоколад маңызды азық ретінде қарастырылғандықтан, ол соғыс кезінде үкімет бақылауына алынды. Соғыс уақытындағы шоколадтың рационированиесі 1950 жылы аяқталды, және қалыпты өндіріс қайта басталды. Кейіннен Кэдбери жаңа зауыттарға инвестиция жасады және олардың өнімдеріне сұраныс артты. 1952 жылы Моретон зауыты салынды. Кэдбери 1955 жылдан бері Елизавета II патшалық келісімінің иегері. Сатып алу нәтижесінде Кэдбери Австралия нарығында 60 пайыздық үлес иеленді. Швейпстің басшысы лорд Уоткинсон төраға, ал Адриан Кэдбери төрағаның орынбасары және басқарушы директор болды. Бірігу Кэдберидің квакерлік негізін қалаушы отбасымен тығыз байланысын және оның қабылданатын әлеуметтік этикасын тоқтатып, басқаруға капиталистік кәсіпкерлік философиясын енгізді. 1978 жылы компания АҚШ-тағы шоколад өндірушілердің үшіншісі болып табылатын Питер Полді 58 миллион долларға сатып алды, бұл оған әлемдегі ең ірі кондитерлік өнімдер нарығының 10 пайызын берді. Сәтті Wispa шоколад бары 1981 жылы Англияның солтүстік-шығысында, ал 1984 жылы бүкіл елде іске қосылды. 1982 жылы сауда табысы алғаш рет Ұлыбританиядан тыс жерлерде Ұлыбританиядан жоғары болды. Бұл компанияның Typhoo Tea, Kenco, Smash және Hartley Chivers джем сияқты брендтерден бас тартуына әкелді. 1992 жылы компания төрағасы сэр Адриан Кэдбери "Кэдбери" есебін (Лондон қор биржасы құрған Кэдбери комитеті арқылы) жариялады, бұл бүкіл әлемде корпоративтік басқару реформасының негізі болған ең жақсы тәжірибе кодексі болды. Snapple, Mistic және Stewart's (бұрынғы Cable Car Beverage) Triarc компаниясы Cadbury Schweppes компаниясына 2000 жылы 1,45 миллиард долларға сатты. Сол жылдың қазан айында Cadbury Schweppes Royal Crown компаниясын Triarc-тан сатып алды. 2003 жылы Cadbury Schweppes Pfizer Inc компаниясының АҚШ-тағы жемісті шайнамалы қымыз операцияларын Адамсты 4,2 миллиард долларға сатып алып, Cadbury компаниясын әлемдегі ең ірі кондитерлік компанияға айналдырды. 2005 жылы Cadbury Schweppes Green & Black's компаниясын 20 миллион фунт стерлингке сатып алды.

Швепстің бөлініп шығуы

2007 жылдың наурыз айында Cadbury Schweppes компаниясы бизнесін екі жекелеген компанияға бөлуді жоспарлап отырғаны мәлім болды: бірі негізгі шоколад және кондитерлік тауарлар нарығына, екіншісі – АҚШ-тағы сусындар бизнесіне бағытталған. Бөліну 2008 жылдың 2 мамырында күшіне енді, нәтижесінде сусындар бизнесі Dr Pepper Snapple Group, ал Cadbury Schweppes plc – Cadbury plc болып өзгерді. 2008 жылдың желтоқсан айында Cadbury өзінің Австралиядағы сусын бөлімшесін Asahi Breweries компаниясына сату туралы хабарлады.

2007-2010 жылдар

2007 жылдың қазан айында Cadbury бұрын Fry's компаниясының бір бөлігі болған Сомердейл фабрикасының Кейншамдағы, Сомерсет қаласында жабылатынын хабарлады. Бұл өзгерістен 500-700 жұмыс орнына әсер етті. Өндіріс Англия мен Польшадағы басқа зауыттарға көшірілді. 2008 жылы Cadbury Trebor Bassett компаниясының жеке таңба сауда бөлімшесі Monkhill Confectionery 58 миллион фунт стерлингке Tangerine Confectionery компаниясына сатылды. Бұл сатуға Понтефракт, Клекхитон және Йорк қалаларындағы зауыттар, Честерфилдке жақын орналасқан дистрибьюторлық орталық және шамамен 800 қызметкердің ауысуы кірді. 2009 жылдың ортасында Cadbury Ұлыбританиядан тыс өндірілетін шоколад өнімдеріндегі какао майын пальма майымен алмастырды. Бұл тұтынушылардың дәм мен текстураны жақсарту туралы сұранысына жауап ретінде жасалғаны айтылса да, Жаңа Зеландиядағы таңбаларда «жаңа, жақсартылған рецепт» деген жазба болған жоқ. Австралия мен Жаңа Зеландиядағы экологтар мен шоколад жақсы көретін тұтынушылар наразылық білдірді, олар арзан құрамдағы дәмге де, жаңбырлы ормандардың жойылуына себеп болатын пальма майын қолдануға да қарсы болды. 2009 жылдың тамызында компания Жаңа Зеландия мен Австралияда какао майын қайта қолдана бастағанын хабарлады, бірақ пальма майы әлі де Cadbury шоколадының дәмді қант сиропынан жасалған начинкаларының құрамында «өсімдік майы» деп көрсетіледі. Сонымен қатар, Cadbury какао бұршақтарын «Әділ сауда» арналары арқылы сатып алатынын мәлімдеді. 2010 жылдың қаңтарында болашақ сатып алушы Kraft Cadbury-дің міндеттемелерін орындауға уәде берді.

Сатып алу және еншілес компания (2009 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2009 жылдың 7 қыркүйегінде Kraft Foods Cadbury компаниясын сатып алу үшін 10,2 млрд фунт стерлинг (16,2 млрд АҚШ доллары) сомасында алдын ала ұсыныс жасады. Cadbury компаниясы бұл ұсынысты өте төмен бағалап, қабылдамады. Kraft Cadbury компаниясына ресми, жауырынуға бағытталған ұсыныс жасады, 2009 жылдың 9 қарашасында фирманы 9,8 млрд фунт стерлингке бағалады. Ұлыбританияның бизнес хатшысы Питер Мандельсон Kraft компаниясын Cadbury-ді сатып алу арқылы «тез пайда табуға» тырыспауға ескертті. 2010 жылдың 19 қаңтарында Cadbury және Kraft Foods келісімге келгені және Kraft Cadbury-ді акциясына 8,40 фунт стерлингтен сатып алатыны, Cadbury-ді 11,5 млрд фунт стерлингке (18,9 млрд АҚШ долларына) бағалайтыны жарияланды. Kraft компаниясы келісімнің нәтижесінде «жаһандық кондитерлік өнімдер бойынша көшбасшы» құрылатынын мәлімдеді. Пенсильвания штатында орналасқан Hershey компаниясы Cadbury тауарлық белгісімен шоколадты (бірақ оның басқа кондитерлік өнімдерін емес) АҚШ-та өндіріп, сатады және Cadbury-дің «корпоративтік философиясын» бөліседі деп хабарланды. Hershey Cadbury-ді сатып алуға қызығушылық танытты, себебі бұл оның жылдам өсіп келе жатқан халықаралық нарықтарға қол жеткізуін кеңейтеді. Бірақ 2010 жылдың 22 қаңтарында Hershey компаниясы Kraft компаниясының соңғы ұсынысын қабылдамайтынын мәлімдеді. Cadbury-ді сатып алу британ жұртшылығынан, сондай-ақ кәсіподақтардың біріккен ұйымы Unite-тен, премьер-министр Гордон Браунның айтуынша, британ экономикасы үшін маңызды компанияны сатып алуға қарсы болған топтар мен ұйымдардан кеңінен наразылық тудырды. Unite компаниясы Kraft компаниясының сатып алуы 30 000 жұмыс орнын «қауіпке» ұшыратуы мүмкін екенін болжады, ал Ұлыбритания акционерлері банктердің бірігулер мен сатып алулар бойынша кеңес беру қызметтері үшін алған ақысына наразылық білдірді. Cadbury компаниясының бірігу және сатып алу жөніндегі кеңесшілері UBS, Goldman Sachs және Morgan Stanley болды. Қызықтысы, Ұлыбритания үкіметінің 84%-ына тиесілі RBS банкі Kraft компаниясын сатып алуды қаржыландырды. 2010 жылдың 2 ақпанында Kraft Cadbury акцияларының 71%-ын сатып алып, мәмілені аяқтады. Cadbury-ді қор нарығынан алып тастау және оны Kraft-тың құрамына толық интеграциялау үшін Kraft акциялардың 75%-ын иеленуі қажет болды. Бұл 5 ақпанда орындалды және компания Cadbury акциялары 8 наурызда нарықтан шығарылатынын жариялады. 3 ақпанда төраға Роджер Карр, бас атқарушы директор Тодд Ститцер және бас қаржы директоры Эндрю Бонфилд отставкаға кеткендерін хабарлады. Ститцер компанияда 27 жыл жұмыс істеді. 9 ақпанда Kraft компаниясы 400 жұмыс орны жоғалып, Сомердейл зауытын жабуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Басқару өндірісті Польшаға көшіру жоспарларының тым алға басып кеткенін түсіндірді, бірақ зауытты сақтап қалуға уәде берілді. Кейншамдағы қызметкерлер бұл қадамды сынға алып, сатқындық сезіміне берілгендерін және «екі рет жұмыстан шығарылғандай» сезінгендерін айтты. 2010 жылдың 22 сәуірінде әйгілі Cadbury Gorilla жарнамасының авторы Фил Румбол Kraft компаниясының сатып алуынан кейін шілде айында Cadbury компаниясынан кету жоспарларын жариялады. Еуропалық комиссия Kraft компаниясы Cadbury компаниясының Польшадағы (Wedel) және Румыниядағы (Kandia) кондитерлік бизнесін сатуы керек деп шешті. 2010 жылдың маусым айында Cadbury Wedel поляк бөлімшесі Кореяның Lotte компаниясына сатылды. Келісімнің шарты бойынша Kraft Cadbury, Hall's және басқа брендтерді Скарбимиерздегі екі зауытпен бірге сақтап қалды. Lotte Варшавадағы зауытты және E Wedel брендін сатып алды. Kandia 2003 жылдан 2007 жылға дейін брендке ие болған Meinl отбасына қайта сатылды. 2011 жылдың 4 тамызында Kraft Foods 2012 жылдың 1 қазанынан бастап екі компанияға бөлінетінін хабарлады. Kraft-тың кондитерлік бизнесі Mondelez International атанды, ал Cadbury оның еншілес компаниясы болды. 2014 жылдың басында маржаның төмендеуіне жауап ретінде Mondelez Accenture компаниясын Cadbury және Oreo сияқты компания активтерін 3 млрд АҚШ долларына дейін қысқарту бағдарламасын жүзеге асыру үшін жалдады. 2015 жылдан бастап Mondelez Ирландия, Канада, АҚШ және Жаңа Зеландия сияқты бірнеше дамыған елдерде Cadbury зауыттарын жаба бастады және өндірісті Қытай, Үндістан, Бразилия және Мексика сияқты «артықшылықты» елдерге көшірді. Дублин, Монреаль, Чикаго, Филадельфия және Жаңа Зеландиядағы Дунедин сияқты орталықтардағы Cadbury зауыттарының жабылуы жергілікті халықтың наразылығын тудырды. Жоспар Австралия мен Жаңа Зеландияның Westpac және ASB банктері сияқты бірнеше нарықтық акционерлердің мақұлдауына ие болды. 2017 жылдың қаңтарында Cadbury Премьер-лиганың ресми тағамдық серіктесі атанды және Премьер-лиганың Алтын бутсы мен Алтын қолғап сыйлықтарын демеушілік етті.

2024: 200 жылдығы

2024 жылдың 8 қаңтарында Mondelez International Cadbury компаниясының 200 жылдығын тойлау жоспарларын жариялады, оған ішкі акциялар, мерекелік шаралар және Cadbury Dairy Milk шоколад таяқшалары үшін жеті ретро стильдегі қаптама дизайны кіреді.

Бас кеңсесі

Cadbury бас кеңсесі Cadbury House-та, Uxbridge Business Park-те, Uxbridge, Ұлыбритания, Англияда орналасқан. Компания бизнес-парктің 3-ғимаратындағы жалға алынған кеңістікті иеленеді, оны Mondelez-дің Ұлыбританиядағы бөлімшесімен бөліседі. Kraft Cadbury-ді сатып алғаннан кейін компания Cadbury House-та қалатынын растады. Cadbury 2007 жылы шығындарды үнемдеу мақсатында Вестминстер қаласының Мейфэр ауданындағы 25 Berkeley Square мекенжайындағы бұрынғы бас кеңсесінен Uxbridge Business Park-ке көшірілді. 1992 жылы компания бұл кеңістікті әрқайсысы үшін 55 фунт стерлингке жалға алды. Cadbury-дің қара шоколад таяқшасы, Bournville, үлгі ауылдың атымен аталады және алғаш рет 1908 жылы сатылған. Bournville шаһарында 1000-ға жуық адам жұмыс істейді. 2014 жылы Mondelez бұл нысанға 75 миллион фунт стерлинг инвестициялауды жариялады.

Bournville – Mondelez-дің шоколадты зерттеу және әзірлеу бойынша жаһандық орталығының орналасқан жері, сондықтан Cadbury жасаған әрбір жаңа шоколад өнімі Бірмингем зауытында өмірге келеді. Cadbury өнімдеріне негізделген мұздақ, мысалы, 99 Flake, Frederick's Dairies лицензиясы бойынша шығарылады. Cadbury торттары мен шоколадты жағамдар Premier Foods лицензиясы бойынша өндіріледі, бірақ торттар бастапқыда Cadbury Foods Ltd құрамына кірген, оның Worcester-дегі Blackpole және Wirral-дегі Moreton зауыттары, сондай-ақ бүкіл Ұлыбритания бойынша тарату орталықтары болған. Ұлыбританиядағы Kraft-тің басқа еншілес компаниялары: Cadbury Two LLP, Cadbury UK Holdings Limited, Cadbury US Holdings Limited, Cadbury Four LLP, Cadbury Holdings Limited және Cadbury One LLP. Қоршаған ортаны қорғауға бағытталған Keep Britain Tidy қайырымдылық қорының мәліметінше, 2013 жылы Ұлыбритания көшелерінде ең көп кездесетін қоқыстардың арасында Cadbury шоколад қаптамалары, Walkers чиптері және Coca Cola банкалары болған. 2014 жылы Cadbury Dairy Milk Ұлыбританиядағы ең көп сатылатын шоколад таяқшасы деп танылды. 2018 жылғы YouGov сауалнамасы Cadbury's Chocolate Digestives-ті McVitie's Chocolate Digestives-тен кейін Ұлыбританиядағы ең танымал печеньелердің екінші орынына қойды.

Ирландия

Cadbury Ireland Limited компаниясы Дублиндегі Кулок ауданында және Кэрри округіне қарасты Ратморда орналасқан, оның бас кеңсесі де осы жерде. Cadbury Ирландияда Cadbury Dairy Milk Range, Cadbury Twirl, Cadbury Snacks Range Flake және Boost (бұрынғы Moro) сияқты өнімдерді шығарады. Бұрын Cadbury Ирландияда Еуропа нарығы үшін Time Out шоколадтарын өндірген, алайда бұл өндіріс Польшаға көшірілді.

Австралия

Cadbury өнімдері алғаш рет 1853 жылы Австралияға әкелінді, Аделаидада Cadbury какао мен шоколадының 3 жәшігі сатылымға шығарылды. Cadbury компаниясының алғашқы шетелдік тапсырысы 1881 жылы Австралия нарығы үшін жасалды. 1919 жылы компания халықаралық деңгейде кеңею жоспарының аясында Австралияда фабрика салуға шешім қабылдады. Тасмания, Ұлыбританиядан тыс Cadbury-дің алғашқы зауытының орналасқан жері ретінде таңдалды, себебі ол Хобарт қаласына жақын орналасқан, арзан гидроэлектр энергиясының жеткілікті көзі және жоғары сапалы таза сүттің мол қоры болды. Claremont Cadbury Боурнвилл үлгісінде салынды, өзінің ауылымен және спорттық жабық кешендерімен бірге. Claremont-тан шыққан алғашқы өнімдер 1922 жылы сатылды. Cadbury's Claremont бір кезде танымал туристік орын болды және күнделікті экскурсиялар ұйымдастырылды; алайда, 2008 жылдың ортасында фабрика денсаулық және қауіпсіздік себептерін келтіре отырып, толыққанды экскурсияларды тоқтатты. Cadbury 2001 жылдан бері Австралияның Тасмания штатындағы Claremont-тағы өндіріс орнын жаңартып келеді. Cadbury's Claremont Оңтүстік жарты шардағы ең ірі шоколад фабрикасы болып табылады және 2021 жылы шоколад өндірісі бойынша рекордтық көрсеткішті жасады. Cadbury сонымен қатар Тасманияның Куи қаласында сүт өңдеу зауытын және Виктория штатының Мельбурн қаласында тағы екі зауытты (Рингвуд және Скорсби) басқарады. 2009 жылдың 27 ақпанында Cadbury Schweppes компаниясының Австралиядағы кондитерлік өнімдер мен сусындар бизнесі ресми түрде бөлініп, сусындар бизнесі Schweppes Australia Pty Ltd ретінде жұмыс істей бастады. 2009 жылдың сәуірінде Schweppes Australia компаниясын Asahi Breweries сатып алды. 2015 жылы Хобартта орналасқан Австралияның Cadbury зауыты жұмыс күшін 80 адамға қысқарды, ал 2017 жылы келушілер орталығын жапты. 2017 жылдың тамызында Cadbury Хобарттағы зауытынан 50 жұмысшыны босататынын хабарлады. Австралияда халал сертификациясы туралы пікірталас жүріп жатыр. Cadbury өнімдерінің көп бөлігі халал сертификатымен жабдықталған. Бұл сертификация, әсіресе One Nation саясаткері Паулин Хансон тарапынан қарсылық тудырды.

Жаңа Зеландия

Cadbury сонымен қатар 2018 жылдың наурызында жабылғанға дейін Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы Дунедин қаласында зауытты пайдаланды. 1930 жылы Cadbury жергілікті кондитерлік бизнесмен Ричард Хадсонмен серіктестік құрды, ол Касл-стритте шоколад, кондитерлік өнімдер мен печенье фабрикасына ие болды. Хадсонның фабрикасы Cadbury Hudson деп қайта аталды, ал кейін Cadbury кондитерлік фабрикасы болып танылды. Кейін Cadbury Солтүстік аралдағы Окленд қаласында екінші зауыт ашты. 2003 жылы Cadbury Дунедин зауытының аумағында Cadbury World деп аталатын туристік орталық құрды, онда үлкен шоколадты шаршықтан құлаған су бар еді. 2007 жылы Cadbury Оклендтегі зауытын жапты, нәтижесінде 200 жұмыс орны жойылды. 2009 жылы Cadbury Dunedin зауыты кокос майын пальма майымен алмастырғаны үшін тұтынушылар мен жергілікті экологиялық белсенділердің сынына ұшырады. Компания жауап ретінде бұл шешімнен бас тартты, бірақ пальма майын кейбір ингредиенттерде толтыру үшін қолдануын жалғастырды. Келесі бірнеше жылда Cadbury өнімдерінің көлемін қысқарта бастады, соның ішінде 2015 жылы шоколад таяқшаларын кішірейтип жасады. 2017 жылдың 16 ақпанында Cadbury Жаңа Зеландияның Дунедин қаласындағы зауытын 2018 жылдың наурызына дейін жабатынын хабарлады. Бұл шара 350 жұмыс орнының жойылуына әкелуі мүмкін деп есептелді. Mondelez компаниясының Австралия, Жаңа Зеландия және Жапония вице-президенті Аманда Банфилд, зауыттың жабылуына себеп Mondelez компаниясының шоколад өндірісін Cadbury компаниясының Австралиядағы зауыттарына көшіру шешімі болғанын түсіндірді. Алайда Mondelez Дунединдегі Cadbury World туристік орталығының танымал болғандықтан ашық болатынын растады. Жергілікті Cadbury қызметкерлерімен, Дунедин қаласының мэрі Дэйв Каллмен және жергілікті кәсіподақ өкілдерімен төрт апталық консультациялардан кейін Банфилд Жаңа Зеландияда өндірісті жалғастыруға мүмкіндік болмағандықтан, жабылу келесі жылы жалғасатынын растады. Ол сондай-ақ Cadbury компаниясы қызметкерлеріне жұмыстан босатуға көмектесу пакетін ұсынатынын және Австралияда жұмыс істеуге дайын қызметкерлерге демеушілік ететінін мәлімдеді. Mondelez сонымен қатар Cadbury компаниясының Жаңа Зеландиядағы Pineapple Lumps, Jaffas, Chocolate Fish және Buzz Bar брендтерін жасауды жалғастыру үшін үшінші тарап өндірушіні іздестіретінін растады. 2017 жылдың маусым айының басында жергілікті қалалық кеңес мүшесі Джим О'Мэлли және еріктілер тобы Дунедин зауытын іске қосу үшін жаппай қаржы жинау науқанын бастады. Олар Dunedin Manufacturing Holdings (DMH) деп аталатын ұйым құрды. 6 миллион NZ$ жинағанына қарамастан, DMH 22 маусымда Mondelez компаниясының қатаң өндіріс және жеткізу талаптарына, сондай-ақ жұмыс күші мен жабдықты алудағы қиындықтарға байланысты ұсынысынан бас тартты. Mondelez екі жергілікті шоколад компаниясымен келіссөздер жүргізіп жатқанын, олардың ананас, Джаффа, Шоколад балық, Базз Барс және Пинки Барс сияқты жергілікті брендтерді Жаңа Зеландияда өндіруді қамтамасыз етуі керектігін мәлімдеді. 2017 жылдың 17 қазанында Cadbury жергілікті жеткізушіні таба алмағандықтан, Жаңа Зеландия брендтерінің барлық өндірісін Австралияға көшіретінін хабарлады. Жаңа Зеландияда өндірісті тоқтату 2018 жылдың наурыз айында күшіне енді. Mondelez компаниясының Жаңа Зеландиядағы басшысы Джеймс Кейн Cadbury өнімдерін өндіру үшін жергілікті Жаңа Зеландиялық өндірушілерде жетіспейтін белгілі бір технологиялар, өндіріс процестері және біліктер қажет екенін айтып, бұл шешімді растады. 4 мамырда Дунединдегі Cadbury World орталығының жабылатыны хабарланды, себебі Денсаулық сақтау министрлігі Cadbury зауытының бұрынғы аумағын жаңа мемлекеттік аурухана салу үшін сатып алды. Mondelez аймақтық вице-президенті Банфилд Cadbury компаниясының бұрынғы зауытын Денсаулық сақтау министрлігіне белгісіз сомаға сатқанын растады.

Үндістан

1948 жылы Cadbury India шоколад импорттау арқылы Үндістандағы қызметін бастады. 19 шілдеде 1948 жылы Cadbury Үндістанда тіркелді. Қазіргі таңда компанияның Тане, Индури (Пуне) және Маланпур (Бинд), Хайдарабад, Бангалор және Бадди (Химачал Прадеш) қалаларында өндіріс орындары, ал Нью-Дели, Мумбай, Калькутта және Ченнаиде сату кеңселерi бар. Корпоративтік бас кеңсесі Мумбайда орналасқан. Бас кеңсе қазіргі уақытта Мумбай қаласындағы Педер-роудта "Cadbury House" деген атпен орналасқан. 1965 жылдан бері Cadbury Үндістанда какао егіншілігін дамытуға бастама берді. Екі он жылдан астам уақыт бойы Cadbury компаниясы Керала ауыл шаруашылығы университетімен бірлесіп какао бойынша зерттеулер жүргізіп келеді. Қазіргі уақытта Cadbury India бес санат бойынша жұмыс істейді: шоколад кондитерлік өнімдер, сусындар, печеньелер, жем және қантты кондитерлік өнімдер. Оның өнімдеріне Cadbury Dairy Milk, Dairy Milk Silk, Bournville, Temptations, Perk, Eclairs, Bournvita, Celebrations, Gems, Bubbaloo, Cadbury Dairy Milk Shots, Halls, Bilkul, Tang және Oreo кіреді. Компания шоколад кондитерлік өнімдер нарығында 70%-дан астам үлеске ие және Үндістандағы жетекші болып табылады. 2014 жылдың 21 сәуірінде Cadbury India компаниясы өз атын Mondelez India Foods Limited деп өзгертті. 2017 жылы Cadbury/Mondelez үкіметтік шенеуніктерге заңсыз төлемдер жасап, Бадди қаласында фабрика салуға лицензиялар мен келісімдер алғаны үшін 13 миллион доллар айып төлеуге келісті.

Мәселелер

2003 жылы Үндістандағы "Бизнес-дүние" басылымы "Кадбери шоколадтарында жәндіктер табылғанын" хабарлады. 2021 жылы Орталық тергеу бюросы (CBI) Харьяна және Химачал штаттарында Cadbury India Ltd компаниясының кеңселеріне рейдтер жүргізді. CBI Химачал фабрикасының лицензиясын алудағы жемқорлыққа байланысты Cadbury компаниясына қарсы қылмыстық іс қозғадı. CBI мәлімдеуінше, Cadbury компаниясы 2009-2011 жылдар аралығында орталық акциз қызметкерлерімен сөз байласып, Химачал-Прадеш штатындағы жаңа бөлімшесі үшін 241 миллион рупий сомасында акциздік жеңілдіктер алған.

Мальта

2012 жылы Alf Mizzi & Sons Marketing (Ltd) Cadbury-ді және бірнеше Mondelez брендтерін импорттау және тарату құқығын алды. Cadbury өнімдерінің көп бөлігі тікелей Ұлыбританиядан импортталады. Брендтің жарнамалауын Sloane Ltd. компаниясы жүзеге асырды, бұл компания нарыққа қатысты жарнамалық роликтер жасауда жоғары нәтиже көрсетті және цифрлық жарнама арқылы мальтиялық халықтың бұрынғыдан да көп бөлігіне жетті.

Оңтүстік Африка

Cadbury компаниясы 1903 жылы Ричард және Джордж Cadbury ағайындарының арқасында Оңтүстік Африкаға енгізілді. Ағайындар жергілікті тұрғындарға өнімдерін сату үшін сатушыны тағайындады. Брендтің танымалдылығы артып, 1926 жылы Cadbury компаниясының Оңтүстік Африкадағы филиалы құрылып, жергілікті шоколад өндіру зауытын салу жоспарлары жасалды. 1930 жылы Порт-Элизабетте Cadbury шоколад зауытының құрылысы басталды. 1938 жылға қарай, алғашқы жергілікті Cadbury Dairy Milk шоколад плиткалары өндірілді. Өндірілген алғашқы шоколад плиткалары – "Сүтті", "Жемісті сүтті", "Сүтті жемісті", "Жемісті бразилиялық", "Жеміс және жаңғақты" және Cadbury өнімдерінің "Борнвилл" түрлері болды. 1950 жылдары Порт-Элизабет зауыты жаңа өнімдерді, мысалы, Flake және Crunchie Bar (1960 жылдары) өндіру үшін жаңа зертханамен кеңейтілді. 1970 жылдары зауыт тағы кеңейтіліп, жаңа шикізат қоймасы мен ұнтақ силосдары салынды. Олар содан бері жергілікті маңызды орынға айналды. Сол зауыт қазірге дейін Оңтүстік Африкадағы Cadbury шоколадының бір бөлігін өндіріп келеді.

Жарнама

Cadbury логотипіндегі жазу 1921 жылы негізін қалаушының немересі Уильям Кадберидің қолымен жазылған қолтаңбасынан алынған. 1970 жылдары ол бүкіл әлемдік логотип ретінде қабылданды. Cadbury шоколадтары үшін қызғылт түсті 1995 және 2004 жылдары тіркелген сауда белгісі ретінде танымал. Дегенмен, бұл сауда белгілерінің күші Nestlé компаниясы наразылық білдіргеннен кейін сотта қарастырылып жатыр. 1928 жылы Cadbury’s Cadbury Dairy Milk таяқшасымен бірге «жарты және шыны» слоганын енгізді, бұл таяқшаның жоғары сүт мөлшерін жарнамалау мақсатында жасалды. «Крем жұмыртқа» слоганы – «Сіз оны қалай жейсіз?» деген сұрақпен, 1985 жылы адамдарды жұмыртқаны қалай жейтіні туралы ойлауға шақырып, пайда болды. Cadbury өнімдерінде танымал тұлғалар да болды, мысалы 1977 жылы Paddington Bear бренді шоколад таяқшасы және 1990 жылдардағы сәттіліктің шағында Spice Girls бренді шоколадтары (шоколад таяқшалары, таңдау жинақтары, Пасха жұмыртқалары). 2007 жылғы Cadbury Dairy Milk жарнамасын көрсеткен «Горилла» телешоуы, онда Фил Коллинстің «In the Air Tonight» әні ойнады, 2008 жылы Британдық телереклама марапатында алтын жүлде және тағы да басқа марапаттарды жеңіп алды. Cadbury өнімдеріне жасалған төрт телереклама Channel 4 телеарнасының 2000 жылғы Ұлыбританиядағы «100 ең үздік жарнама» сауалнамасының алғашқы 50-лігіне енді. Flake Girl бейнеленген Cadbury Flake 26-орында, комедиялық актер Фрэнк Мьюр орындаған «Әркім жеміс және жаңғақ» слоганы бар Cadbury Dairy Milk Fruit & Nut 36-орында, модель Джейн Ламбпен бірге «Шығыс уәдесімен толы» слоганы бар Fry's Turkish Delight 37-орында, ал 1968 жылдан бері «Сүт тасымалдаушы» (Джеймс Бонд стиліндегі, бір әйелге жасырын түрде Milk Tray шоколадтарының қорабын жеткізу үшін қауіпті «шабуылдар» жасайтын адам) жарнамалаған Cadbury Milk Tray 48-орында танылды. Cadbury әр жыл сайын онлайн және офлайн жарнамаларды қамтитын Secret Santa акциясын өткізеді. Брендинг сонымен қатар Ұлыбританияның ірі қалаларындағы адамдарды жақындарына тегін шоколад таяқшаларын сыйлауға шақырып, тур өткізеді. Cadbury осы шара үшін арнайы стендтерді жасады, бірақ 2020 жылы COVID-19 пандемиясының салдарынан акция виртуалды форматта өтті.

2006 жылғы сальмонелле қорқынышы

2006 жылғы 20 қаңтарда Cadbury Schweppes компаниясы өз өнімдерінің жетеуіне әсер еткен Salmonella Montevideo (SmvdX07) бактериясының штаммын анықтады. Ластануға компанияның Марлбрук, Херефордшир қаласындағы зауытында шоколад ұнтағын өндіру желісіне тамшылаған ағып жатқан су құбырының себеп болғаны анықталды. Ағып жатқанын анықтағаннан шамамен алты ай өткен соң ғана Cadbury Schweppes Food Standards Agency (Азық-түлік стандарттары агенттігіне) хабарлады, бұл кешіктіруді Cadbury Schweppes қанағаттанарлық түрде түсіндіре алмады және осыдан кейін сынға ұшырады. Азық-түлік стандарттары агенттігі компанияға миллионнан астам шоколад таяқшасын қайтарып алуға бұйрық берді. 2006 жылдың желтоқсан айында компания оқиғамен күресуге кеткен шығынның 30 миллион фунт стерлингке жеткенін хабарлады. 2007 жылдың сәуірінде Бирмингем қалалық кеңесі Cadbury Schweppes компаниясын азық-түлік қауіпсіздігі заңнамасын бұзды деген үш айыптама бойынша сотқа беретінін мәлімдеді. Осы кезде Денсаулықты қорғау агенттігі Salmonella Montevideo бактериясымен 37 адамның жұққандығын анықтады. Херефордшир кеңесі жүргізген тергеу нәтижесінде тағы алты айыптама қойылды, және компания Бірмингем корольдік сотында миллион фунт стерлинг айып төледі – екі іс бойынша үкім бірдей отырыста шығарылды. Сарапшылар айыппұлдың компания үшін маңызды емес екенін, себебі компания кінәсін тез мойындады және инфекция денсаулыққа қауіпті емес деп жаңылысқандығын айтты, бұл жағдай айыппұл мөлшерін азайтуға ықпал етті.

2007 жылғы еске алулар

2007 жылдың 10 ақпанында Cadbury компаниясы таңбалау қателігіне байланысты өз өнімдерінің бір бөлігін, Пасха жұмыртқаларын қайтарып алды. Бұл өнімдер жаңғақтармен жұмыс істейтін зауытта шығарылған, олар аллерген болуы мүмкін, бірақ бұл туралы ақпарат қаптамада көрсетілмеген. Cadbury компаниясы жаңғаққа аллергиясы жоқ адамдар үшін өнімдердің "қауіпсіз" екенін мәлімдеді. 2007 жылдың 14 қыркүйегінде Cadbury Schweppes компаниясы аллергия ескертуіне қатысты өндіріс қатесін тергеп, екі жылдың ішінде екінші рет мыңдаған шоколад таяқшаларын қайтарып алды. Сомердейл зауытындағы баспа қатесі салдарынан 250 граммдық сүт шоколадының қос шоколадты таяқшаларында ағаш жаңғағына аллергия туралы ескерту жазылмаған.

Қытайдағы меламинмен ластану 2008

2008 жылдың 29 қыркүйегінде Cadbury компаниясы Пекиндегі үш зауытында өндірілген 11 шоколад өнімінің барлығын меламинмен ластану мүмкіндігіне байланысты қайтарып алды. Бұл шара Қытай материгі, Тайвань, Гонконг және Австралия нарықтарына қатысты. Қайтарып алынған өнімдердің ішінде қара шоколад, «Dairy Milk» желісіндегі бірнеше өнім және шоколадты эклерлер болды.

Малайзиядағы шошқа еті іздері 2014

Cadbury компаниясы екі шоколад өнімін – атап айтқанда Cadbury Dairy Milk Hazelnut және Cadbury Dairy Milk Roast Almond түрлерін қайта шақырып алды, себебі оларда шошқа ДНК-сының іздері табылды. Бұл іздер Малайзия Денсаулық сақтау министрлігінің азық-түлік өнімдерінде халал емес ингредиенттерді жолдан тыс тексеру кезінде анықталды. 2014 жылғы 24 мамырда министрлік компанияның өнімдерінің үш үлгісінің екеуінде шошқа ДНК-сы болуы мүмкін екенін хабарлады. 2014 жылғы 2 маусымда Малайзияның Ислам даму департаменті (JAKIM) бұрынғы хабарламаларда айтылғандай, үлгіде шошқа ДНК-сы жоқ екенін мәлімдеді. Бұл мәлімдеме жаңа сынақтардан кейін жасалды. JAKIM мәлімдемесінде Cadbury Dairy Milk Hazelnut, Cadbury Dairy Milk Roast Almond және компанияның зауытынан алынған басқа өнімдердің 11 үлгісі тексерілгені, бірақ олардың ешқайсысының құрамында шошқа ДНК-сы табылмайтыны айтылды. Тергеулер Cadbury компаниясының бас компаниясы Mondelez International Inc. өндірген екі шоколадтың ислам шариатын бұзғаны туралы хабарлардан кейін басталды, бұл елдегі барлық өнімдеріне бойкот жағдайын тудырды.

2017 жылғы "Үздік" дау-дамай

Cadbury компаниясының демеушілігімен жыл сайынғы Пасха жұмыртқасын іздеу (суретте 2016 жылы Ирландияның Дублин қаласындағы шара) Ұлыбританиядағы National Trust ұйымының 250-ден астам орнында өтеді. 2017 жылы Англия шіркеуі компанияны және National Trust ұйымын жыл сайынғы "Пасха жұмыртқасы іздеуі" шарасының атауын "Cadbury жұмыртқасы іздеуі" деп өзгертуіне байланысты айыптады. Премьер-министр Тереза Мэй бұл өзгертуді "толыққанды абсурдты" деп атады; алайда, Cadbury бұл сынды жоққа шығарды, компания өкілі: "Біздің хабарламаларымызда Пасха сөзі анық айтылғанын көруге болады. Ол жарнамалық материалдарда бірнеше рет қолданылған" деді. Содан кейін Австралияда да дау туды, онда Cadbury компаниясы Пасха жұмыртқаларының қаптамасынан "Пасха" сөзін алып тастады деген айыптаулар болды. Cadbury Australia компаниясы Пасха мейрамы "қаптаманың арт жағында" көрсетілгенін және олардың жұмыртқаларының Пасха жұмыртқалары екенін мәлімдеді.

2019 жылғы "Кадбери қазыналары" акциясы

Пасха 2019 жылға дейін Cadbury Ұлыбритания мен Ирландияда «Қазыналар» акциясын іске қосты, ол түрлі мұражайлардағы қазына көрмелерін тізімдеумен қатар, адамдарды Британ аралдарындағы қорғалатын археологиялық ескерткіштерде заңсыз металл іздеуге және қазуға итермеледі, осылайша олар одан әрі қазына табуға тырысты. Бұл археологтардан күрт сынға ұшырады.

2022 жылы Channel 4 телеарнасы балаларды жұмысқа тарту туралы арыздарды жібереді

2022 жылы Channel 4 телеарнасында көрсетілген Cadbury Exposed: Dispatches бағдарламасы Cadbury шоколады үшін какао шаруашылығында бала еңбегі пайдаланылатынын ашты. Mondelez International бастапқыда бағдарлама эфирге шыққаннан кейін ғана мәлімдеме жасады, алдымен пікір білдіруден бас тартты. Телеарна журналистері Mondelez бас директоры Дирк Ван де Пут "сұхбат беруден бас тартқандығын" мәлімдеді, бірақ компания "біздің тұжырымдарымызға дау айтпайды (және) Dispatches бағдарламасында құжатталған оқиғаларға қатты алаңдаулы, сондай-ақ тергеу бастайды".

2023 Листерияны қайтарып алу

2023 жылдың мамырында Мюллер листерия болуы мүмкін деген күдікпен Cadbury-дің алты десертін қайтарып алды, бұл "сақтық шарасы" ретінде сипатталды.