Кіріспе

Американдық шоколадшы (1857–1945)

Милтон Снэвели Херши (13 қыркүйек 1857 – 13 қазан 1945) – американдық шоколадшы, кәсіпкер және қайырымдылық жасаушы. Кондитерлік істе тәлім алған Херши, жаңа сүт қолданып, карамель өндірісін дамытудың алғашқыларын жасады. Ол Lancaster Caramel Company компаниясын құрды, ол көп көлемде экспортқа жетістіктерге қол жеткізді, содан кейін оны сатып, бұрын тек сәндік тауар болған сүт шоколадын жаппай өндіретін жаңа компания ашты. Алғашқы Hershey шоколадтары 1900 жылы сатылды және олардың үлкен сұранысқа ие болуына байланысты, ол өзінің жеке компаниялық қаласын – Пенсильвания штатындағы Херши қаласын салуға қол жеткізді. Хершидің қайырымдылығы бастапқыда жергілікті жетім балаларға арналған пансиондық мектепке дейін кеңейді, бірақ 2016 жылға қарай шамамен 2000 оқушыны қабылдады. Екінші дүниежүзілік соғыста компания шетелдегі әскерлер үшін балқымайтын арнайы шоколад жасады. Hershey Company, Hershey's деп белгілі, әлемдегі ең ірі кондитерлік өнімдерді өндірушілердің бірі.

Ерте өмір

Милтон Херши 1857 жылдың 13 қыркүйегінде Генри мен Вероника "Фэнни" (қыз есімі Снавели) Хершилердің отбасында дүниеге келді. Оның әулеті швейцар және неміс тегінен тараған, олар Пенсильвания штатының меннонит қауымының мүшелері болды және ол Пенсильвания голланд тілінде сөйледі. 1862 жылдың сәуір айында Хершидің әпкесі Сарена Херши Пенсильвания штатының Дофин округіндегі Дерри қалашығында туды және 1867 жылы 4 жасында қайтыс болды. Хершидің білімі өте шектеулі болды, ол 4-сыныптан аспады. 1871 жылы Милтон Херши мектепті тастап, жергілікті баспагер Сэм Эрнстке шәкірт болып жұмысқа орналасты, ол неміс-ағылшын газетін шығарды. Бірақ ол көп ұзамай жұмысынан айырылып, отбасының кеңесімен кондитерлік іске кірісті. Анасы 14 жасар Хершиді Ланкастердегі (Пенсильвания) Джозеф Ройер деген кондитердің оқуына жіберді. Ол Ройерден төрт жыл бойы тәлім алды. 1876 жылы ол өзінің алғашқы кондитерлік бизнесін ашу үшін Филадельфияға көшіп барды. Содан кейін Милтон Денверге сапар шегіп, жергілікті кондитерлік шеберханада жұмыс істеп, жаңа сүттен жасалған карамель қалай дайындауды үйренді. Одан кейін ол 1883 жылы Нью-Йоркке қоныстанғанша, мүмкіндік іздеп Жаңа Орлеан мен Чикаго қалаларына барды және Хьюйлерде тәжірибе жинады. Ол екінші бизнесін бастады, ол бастапқыда сәтті болғанымен, үш жылға созылып, 1886 жылы жабылды.

Ланкастер карамель компаниясы

1883 жылы Герши Ланкастерге оралып, Ланкастер карамель компаниясын құрды, ол сәттілікке жетті. 1890 жылдардың басына қарай Ланкастер карамель компаниясы екі зауытта 1300-ден астам жұмысшыны жұмысқа алды. Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесіне сапар жасағаннан кейін Герши шоколадқа қызығушылық танытты. Ол Ланкастер карамель компаниясын 1 миллион долларға сатып, Герши шоколад компаниясын іске қосты.

"Херши шоколад компаниясы"

1900 жылы Ланкастер карамель компаниясын сатудан түскен түсімді пайдаланып, Херши бастапқыда Ланкастердің солтүстік-батысына қарай шамамен 30 миль (48 км) қашықтықта, өзінің туған жері – Дерри округінің жанындағы фермалық жерді сатып алды. Ол өзінің жеке рецептін жасады және 1900 жылы алғашқы Hershey шоколад таяқшасы өндірілді. Hershey's Kisses 1907 жылы, ал бадам қосылған Hershey's шоколад таяқшасы 1908 жылы ұсынылды. Зауыт сүт шаруашылығының орталығында орналасқан еді, бірақ Хершидің қолдауымен зауыт төңірегінде үйлер, кәсіпорындар, шіркеулер және көлік инфрақұрылымы қалыптасты. Зауыт маңындағы аймақ ақырында Пенсильвания штатының Херши қаласы болып белгілі болды.

Қайырымдылық

Герши мен оның әйелі 1909 жылы сенім бітім шарты арқылы Герши индустриялық мектебін құрды. 1918 жылы Герши өзінің активтерінің көп бөлігін, компанияны басқару құқығын қоса, Милтон Герши мектебінің траст қорына, Индустриялық мектепке көмек көрсету үшін берді. Траст-қордың Hershey компаниясының көпшілік дауыс беретін акциялары бар, бұл оған компанияны бақылауға мүмкіндік береді. 1951 жылы мектеп Милтон Герши мектебі деп атау өзгертті. Милтон Герши мектебінің траст қоры сондай-ақ Герши қонақ үйі мен Hersheypark-тің иесі болып табылатын Hershey ойын-сауық және курорттар компаниясын 100% бақылайды. Герши Герши зиратын Пенсильвания штатының Герши қаласында Лаудермилч жолында салды. 1923 жылдың 31 шілдесінде Герши жерді 1 долларға зиратқа берді. 1935 жылы Герши М. С. Герши қорының құрылтайшысы болды, ол Герши тұрғындарына білім беру және мәдени мүмкіндіктер ұсынатын жеке қайырымдылық қоры. Қор үш мекемені қаржыландырады: Герши мұражайы және Герши бақтары, Герши театры және Герши қауымдық мұрағаты. Пенсильвания штатының Милтон С. Герши медициналық орталығы 1963 жылы траст кеңесі Дауфин округінің жетімдер сотына cy près доктринасымен (cy près – француз тілінде "мүмкіндігінше жақын" деген мағынаны білдіретін сөз тіркесі) жүгінген кезде құрылды. Бұл Милтон Герши мектебінің траст қорынан Пенсильвания халқына жасалған 50 миллион долларлық бастапқы сыйлық болды, сонымен қатар бір ғана талап қойылды – аурухана Гершиде салынуы керек еді. Аурухана оқу-ғылыми аурухана болып табылады, оның жылдық бюджеті бастапқы құрылыс құнынан асып түседі.

Титаниктің қаз-қалпында

1912 жылы Гершейлер британдық «Титаник» лайнерінің алғашқы сапарына билет алған болатын. Хершидің назарына талап ететін іскерлік мәселелерге байланысты олар соңғы сәтте брондарын жойды. Бұл жолдан бас тарту жиі Китти Хершидің ауырып қалғанымен байланысты айтылады, бірақ ол бұл кезде бірнеше жылдан бері аурумен күресіп жатқан. Оның орнына, олар неміс лайнері SS Amerika арқылы Нью-Йоркке жол асты. Бұрынғы Герши мұражайында «Титаник» лайнеріндегі бірінші сыныптағы кабинаға депозит ретінде «Уайт Стар Лайн» компаниясына Милтон Херши жазған чек көшірмесі сақталған. Осы көшірме қазір Герши тарихы мұражайының архивінде, ол 2009 жылы түпнұсқа Герши мұражайының орнын басты.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Hershey Chocolate екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ қарулы күштерін шоколад тақталарымен қамтамасыз етті. Бұл тақталар Ration D Bar және Tropical Chocolate Bar деп аталды. Ration D Bar-дың әскерден нақты талаптары болды: оның салмағы ; ол температурадан жоғары температурада балқымай тұруы керек, және әскерлердің оларды құштартуының алдын алу үшін дәмді жағымсыз болуы керек еді. Бір-екі жылдан кейін армия Ration D Bar-дың беріктігі мен табысына қатты әсерленіп, Hershey компаниясына Tropical Chocolate Bar жасауды тапсырды. Олардың арасындағы жалғыз айырмашылық – Tropical Chocolate Bar, Ration D Bar-дан дәмдірек әрі сонымен бірге берік болуы керек еді. Tropical Chocolate Bar тропикалық ауа-райында ерімеу үшін жасалған. 1940-1945 жылдар аралығында үш миллиардтан астам Ration D және Tropical Chocolate Bar өндіріліп, әлемнің түкпір-түкпіріндегі сарбаздарға таратылды. 1939 жылы Hershey зауыты күніне 100 000 рациондық тақта шығара алды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде, Hershey зауыты аптасына 24 миллион тақта өндіріп шығарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көрсеткен қызметі үшін Hershey Chocolate Company, Ration D және Tropical Chocolate Bar өндірісінде сапа мен көлем бойынша үміттерді асырып түскені үшін бес рет Әскери-теңіз күштерінің «E» өндіріс сыйлығымен марапатталды. Hershey зауытының машина жасау шеберханасы соғыс кезінде тіпті танктер мен машиналарға қажетті бөлшектерді де жасады.

Жеке өмір

1898 жылы 25 мамырда Герши Кэтрин Элизабет "Китти" Суиниге үйленді (ту. 1871), Нью-Йорк штатының Джеймстаун қаласынан шыққан ирланд-американдық католик. Олардың балалары болмады. 1915 жылы 25 наурызда Кэтрин белгісіз аурудан қайтыс болды. Герши өзі салған Герши зиратында жерленген, ол Пенсильвания штатының Герши қаласында Лаудермилч көшесінде орналасқан. Гершидің қабірі Спек Хер секциясының 1-қатарында, 1-құрылысында, әйелінің қабірімен (2-құрылыс) қатар орналасқан. Гершидің туған күні – 13 қыркүйек – Халықаралық шоколад күні ретінде тойланатын бірнеше күндердің бірі. 1995 жылы 13 қыркүйекте АҚШ пошта қызметі «Ұлы американдықтар» сериясының аясында Милтон С. Гершиге қайырымдылық жасағандығы үшін құрмет көрсетіп, 32 центтік марка шығарды. Марканы Коннектикут штатының Норвок қаласынан келген суретші Деннис Лайл жасаған.