Кіріспе

Жеуге жарамды қабықтары үшін өсірілетін бұршақ.

Аспаржа бұршағы (Vigna unguiculata subsp. sesquipedalis) – жасыл бұршақ сияқты, піспеген тұқымдары бар, жеуге жарамды жасыл қабықтары үшін өсірілетін бұршақ. Оны сондай-ақ: иардтық бұршақ, бұршақ бұршағы, ұзын қабықты бұршақ, қытайлық ұзын бұршақ, жылан бұршақ, боди және бора деп те атайды. "Иардтық" деген атауына қарамастан, қабықтарының ұзындығы шамамен жарты метрге жуық, сондықтан түр таңбасы sesquipedalis (бір жарым фут, 1,5 фут (0 м)) – бұл дәлірек сипаттама. Аспаржа бұршағы – көк бұршақтың бір түрі. Ол негізінен ұзын, піспеген жасыл қабықтары үшін өсіріледі және жасыл бұршақ сияқты қолданылады. Бұл өсімдік қарапайым бұршақтан басқа туысқа жатады. Тұқымдарының әртүрлі түстері көбінесе оның көптеген сорттарын ажыратуға көмектеседі. Бұл – күшті, бір жылдық, өрмелеуші өсімдік. Өсімдік субтропикалық/тропикалық аймақтарда өседі және Оңтүстік Азия, Оңтүстік-Шығыс Азия және Оңтүстік Қытайдың жылы бөліктерінде кеңінен таралған.

Өсіру

Егіс салғаннан кейін пайда болатын ұяшықтар екі немесе одан көп болып топталып өседі. Олар толық пісіп жетілмеген кезде жиналып, көкөніс ретінде қолданылады; бірақ, қадағалаусыз қалған піскен ұяшықтар құрғақ бұршақ сияқты пайдаланылуы мүмкін. Жинау кезінде бұршақтың үстіндегі гүл шоғырын жұлып алмау керек, себебі өсімдік болашақта сол сабақта көптеген бұршақтарды өсіре алады. Бұл өсімдіктер бұталы бұршақтарға қарағанда пісуіне көбірек уақыт керек, бірақ өнім бере бастағаннан кейін ұяшықтар тез өседі, сондықтан күнделікті тексеру және жинау қажет. Жылы аймақтарда өсімдіктер бірінші аязға дейін бұршақтарды өндіре алады. Өсімдік көптеген тозаңдаушыларды, әсіресе әртүрлі арша және құмырсқа түрлерін тартады. Бұл өсімдік ыстық және ылғалды жазды климатта өсіруге оңай, ал басқа жасыл бұршақ түрлері жазғы ыстыққа төтеп бере алмайды, сондықтан осы аймақтарда оны көбірек өсіруге болады. Атап айтқанда, АҚШ-тың оңтүстік-шығысы және оңтүстік-орталық штаттарында өсіру өте оңай, бірақ қазіргі уақытта ол онда кеңінен таралмаған.

Ас үй

Жас, нәзік қабықтары шикі де, пісірілген күйінде де желінеді. Олар жас әрі жіңішке болғанда ең дәмді болады. Пісіру үшін кейде оларды қысқа бөліктерге бөліп кеседі. Батыс Үнді тағамдарында оларды көбінесе картоп пен шабақпен бірге қуырады. Одишада (Үндістан) олар түрлі тағамдар дайындау үшін қолданылады, әсіресе қышқыл джудунг бесараны горчица соусы мен лайммен бірге пісіреді. Олар сондай-ақ қытай, тай және Керала асүйлерінде де қолданылады. Филиппинде оларды соя соусымен, сарымсақпен және ащы бұрышпен бірге қуырып, "утан" деп аталатын көкөніс тағамы ретінде жейді, немесе "пинакбет" және "диненгденг" сияқты багонг негізіндегі тағамдарда пісіреді. Санақа ұзын бұршақтарды құрайтын басқа филиппин тағамдары – "синиганг" және "каре-каре". Ярдлонг бұршағы қабықтан бөлек пісіріліп, "алюкон" ағашының бүршіктерімен (Broussonetia luzonica, синонимі Alleaenthus luzonicus) және басқа көкөністермен бірге "агая" деп аталатын тағам дайындалады, бұл тағам Солтүстік Лузонға тән. Суринам асүйінде оларды ротимен бірге береді. Тринидад және Тобаго, сондай-ақ Гайанада бұл индо-тринидадтық/индо-гайандық тағам, оны қуырып немесе карримен пісіріп, роти немесе күрішпен бірге ұсынады.

Тамақ

Олар ақуыз, А витамині, тиамин, рибофлавин, темір, фосфор, калий, С витамині, фолат, магний және марганецтің жақсы көзі болып табылады. 100 грамм ұзын бұршақтың бір порциясында 47 калория, 0 г жалпы май, 4 мг натрий (күнделікті қажеттіліктің 0%), 8 г жалпы көмірсулар (күнделікті қажеттіліктің 2%) және 3 г ақуыз (күнделікті қажеттіліктің 5%) бар.