Кіріспе
Үш аралас доға немесе иірімнен құралған үшбұрышты өрнек, үш спиральді дизайн, сонымен қатар "трикетра" деп те аталады. Трикетра (/t/r/aɪ/'/k/w/ɛ/t/r/ə/ treyeKWEHtruh; латын сөзі triquetrus – "үш бұрышты" дегеннен алынған) – үш аралас доғадан немесе (баламалы түрде) үш жабысқан vesicae piscis линза пішіндерінен тұратын үшбұрышты фигура. Ол архитектурада және ортағасырлық қолжазбаларды безендіруде (әсіресе аралдық дәстүрде) сәндік элемент ретінде қолданылады. Өзара байланысқан түрі 7 ғасырдан бері аралдық өрнектерде кең таралған. Осы түсіндірме бойынша, трикетра топологиялық тұрғыдан ең қарапайым түйін болып табылады.
the triple spiral design also known as "triquetra"
The triquetra (/t//r//aɪ/'/k//w//ɛ//t//r//ə/ treyeKWEHtruh; from the Latin adjective triquetrus "three cornered") is a triangular figure composed of three interlaced arcs, or (equivalently) three overlapping vesicae piscis lens shapes. It is used as an ornamental design in architecture, and in medieval manuscript illumination (particularly in the Insular tradition). Its depiction as interlaced is common in Insular ornaments from about the 7th century. In this interpretation, the triquetra represents the topologically simplest possible knot.
Темір дәуірі
Археологияда трикетра термині үш доғадан тұратын кез келген пішінге қолданылады, оның ішінде трискельдер сияқты айналмалы суреттер де бар. Мұндай белгілер шамамен б.з.д. 4 ғасырынан бастап Анатолия және Парсының әшекейленген керамикасында жиі кездеседі, сондай-ақ ерте Ликия монеталарында да табылады. Трикетра Солтүстік Еуропадағы рун тастарында, мысалы Фунбо рун тастарында, және ерте герман монеталарында кездеседі. Ол үш өрілген үшбұрыштан тұратын валькунтқа ұқсас, ол да осы контексте табылады.
Аралдық өнер
Трикетраны көбінесе арал өнерінде, әсіресе металл жұмыстарында және Келл кітабы сияқты жарықтандырылған қолжазбаларда кездестіруге болады. Бұл англосаксондық sceatta өндірісінің екінші кезеңіндегі (710–760 жж.) «елеулі, бірақ қайталанатын тақырып». Ол ертедегі христиандардың биік кресттері мен тақташаларында да кездеседі. Ерте ортағасырлық тас жұмыстарының мысалы – Хексам аббаттығындағы англосаксондық фритстолы. Символ, әсіресе 19 ғасырдағы кельт қайта жандануынан бастап, Киелі Үштік ретінде түсіндірілген. Ерте ортағасырлық суретшілердің бастапқы ниеті белгісіз, және сарапшылар шамадан тыс интерпретациядан сақтайды. Христиандар үшін трикетра – Үштік. Бұл бір Құдайды және үш жақты білдіреді. Кельт мәдениетіне жатпайтын келт пагандары немесе неопагандар трикетраны түрлі ұғымдар мен мифологиялық тұлғаларды бейнелеу үшін пайдаланады. Кельт реконструкционистері трикетраны өздерінің космологиясы мен теологиясындағы әртүрлі үштіктердің бірін (әлемнің Жер, Теңіз және Аспан салаларына үштік бөлінуі сияқты) немесе кельт үштік қасиеттерінің бірінің символы ретінде қолданады, мысалы, соғыс қасиеті Морриган. Символ кейде виккандар, ақ сиқыршылар және кейбір Жаңа дәуір өкілдері үш қасиетті немесе қорғаныш символын бейнелеу үшін қолданады. 1998–2006 жылдардағы американдық фантастикалық драма «Charmed» (әрқашан тоқтатылған The WB арнасында көрсетілген), трикетра Холливеллдердің «Көлеңкелер кітабында» – әпкелердің зұлымдыққа қарсы күресу үшін қолданған сиқырлар, эликсирлер және басқа да ақпараттар кітабында маңызды символ ретінде қолданылған. Трикетра сондай-ақ «Charmed» әпкелерінің және олардың біріккен Үштік Күшінің символы болды. «Көлеңкелер кітабындағы» трикетра, әпкелердің байланысы уақытша түрде демонмен бұзылғанда, жарылып, бөлінетіндей болады. Ол сегіз маусым бойы әрбір эпизодтың ашылу титрлерінде маңызды орын алды. Символ The CW арнасында 2018 жылы қайта іске қосылғанда да қолданылды. «The Walking Dead» (2010) телесериалында Мишоннның катанасында «үш қасиеттің символы» ретінде таңдалған трикетра бейнеленген. Неміс Netflix сериалы «Dark» (2017) бұл үңгірлердің жабық уақыт тізбектерін символдайды, әр тізбек 33 жыл аралығында, өткен болашаққа әсер етеді және болашақ өткенге әсер етеді. Трикетра уақыт саяхатшылары үшін маңызды символдық мәнге ие. Бұл символ үңгірдің металл есігінде, Изумруд тақташасында, «The Stranger» қағаздарында және Sic Mundus суретінде көрінеді. 2011 жылғы «Тор» фильмінде Тордың «Мьёльнир» балғасында трикетра көрсетілген. Один Мьёльнирге «Кімде-кім осы балғаны ұстаса, егер ол лайықты болса, Тордың күшіне ие болады» деген сөздерді айтқаннан кейін трикетра жоғалады. Ол Асгард, Мидгард және Утгардты білдіреді.
High Crosses and slabs. An example from early medieval stonework is the Anglo Saxon frithstool at Hexham Abbey. The symbol has been interpreted as representing the Holy Trinity, especially since the Celtic revival of the 19th century. The original intention by the early medieval artists is unknown and experts warn against over interpretation. To Christians, the Triquetra symbolizes Trinity. This represents one god and three persons. Celtic pagans or neopagans who are not of a Celtic cultural orientation may use the triquetra to symbolise a variety of concepts and mythological figures. Due to its presence in insular Celtic art, Celtic Reconstructionists use the triquetra either to represent one of the various triplicities in their cosmology and theology (such as the tripartite division of the world into the realms of Land, Sea, and Sky), or as a symbol of one of the specific Celtic triple goddesses – for example the battle goddess, The Morrígan. The symbol is also sometimes used by Wiccans, White Witches, and some New Agers to symbolise the Triple Goddess, or as a protective symbol. In the 1998–2006 American fantasy drama Charmed, that ran on the now defunct The WB network, the triquetra was prominently used as a symbol on the Halliwells' Book of Shadows, the book of spells, potions, and other information the sisters used to fight evil. The triquetra was also used as a symbol of the Charmed Ones and their collective Power of Three. The triquetra on the Book of Shadows would be seen to fracture and pull apart when their bond was temporarily broken by a demon. It was also featured prominently in the opening credits of each episode throughout its eight season run. The symbol was also used in the 2018 reboot that ran on The CW. In the TV series The Walking Dead (2010), Michonne's katana features a triquetra, chosen for its meaning as a "triple goddess symbol". In the German Netflix series Dark (2017), it symbolizes the caves' closed time loops with each loop being 33 years apart, with the past affecting the future and the future influencing the past. The Triquetra is of significant symbolic value to the time travelers. This symbol can be seen on the Cave's metal door, on the Emerald Tablet, in The Stranger's papers, and in the Sic Mundus photo. The Triquetra is shown on Thor's hammer, Mjölnir, in the 2011 film Thor. After Odin utters to Mjölnir the words "Whosoever holds this hammer, if he be worthy, shall possess the power of Thor", the Triquetra vanishes. It represents Asgard, Midgard, and Utgard.