Кіріспе

9 ғасырдағы англосаксон брошасы

Фуллер брошасы – 9 ғасырдың соңына жататын англосаксон күміс және ниеллодан жасалған броша. Қазір ол Британ мұражайында сақталады және көбінесе 41-бөлмеде көрмеге қойылады. Ниелломен толтырылған бес сезімді бейнелейтін өрнектің әсемдігі оны англосаксон өнерінің ең құнды туындыларының біріне айналдырады.

Сипаттама

Брошь – қара ниэлломен инкрустацияланған, соғылған күміс табақтан жасалған үлкен дискі. Оның ортаңғы дөңгелек бөлігі бес сезімнің бейнеленген тұлғаларымен әшекейленген. Ортасында үлкен, кең көзді Көру бейнесі орналасқан, оны қалған төрт сезім – Дәм сезу, Иіс сезу, Сезіну және Есту – әрқайсысы өз бөлімінде қоршап тұр. Дәм сезу жоғарғы сол жақта, Иіс сезу – жоғарғы оң жақта, Сезіну – төменгі оң жақта, ал Есту – төменгі сол жақта бейнеленген. Дәм сезу аузына қолын ұстап тұр. Иіс сезудің қолы артында, ол екі биік өсімдіктің арасында тұр. Сезіну екі қолын бір-біріне ысқалайды. Есту қолын құлағына тигізіп тұр. Бұл бес сезімнің белгілі ең ерте бейнесі. Сыртқы жиегі адам, құс, жануар және өсімдік мотивтерімен безендірілген 16 кішкентай медальоннан тұрады.

Стилі мен материалдары

Стилистикалық жағынан ол "Тревидл стилінің өте кейінгі нұсқасына" жатады. Фуллер брошкасына ең жақын үлгілердің бірі – Стрикленд брошасы, ол да 9-ғасырға жатады және Британ мұражайында сақталады. Қосымша зерттеулер Фуллер брошкасында қолданылған ниэллоның негізінен күміс сульфиді екенін көрсетті, бұл орта ғасырдың кейінгі кезеңдерінде қолданыстан шыққан, және бұл оның заманауи қосымша жасалған жалған екенін көрсетеді. Ниэлло техникасы брошканы Ұлы Альфред патшаның сарай металл өңдеушілері жасаған болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Меншік тарихы

Брошь өте жақсы күйде сақталған, бірақ оның инесі мен қосымшалары алынып тасталған, сондай-ақ брошьтің жоғарғы бөлігіне тесік салынған, осылайша оны матаға ілуге болады. Бұл брошь жасалғаннан бері жерге көмілмеген жалғыз қалған англосаксон металл өнімі болуы мүмкін. Британ мұражайының британдық және ортағасырлық ескерткіштерін сақтаушысы сэр Чарльз Геркулес Рид оның жағдайы тым жақсы болғандықтан, оны жалған деп санаған. Ол брошьті уақытша көрмеге қойған Оксфордтағы Эшмолеан мұражайына оны көрсетуден алып тастауды ұсынды. Кейін капитан А. В. Фуллер оны күміс бағасына сатып алды. 1952 жылы капитан Фуллер брошьті Британ мұражайына сыйға берді, бірақ оны бұдан былай Фуллер броші деп атау шартымен.