Кіріспе
Американдық лингвист Марио Эндрю Пей (16 ақпан 1901 – 2 наурыз 1978) – Италияда туған американдық лингвист және полиглот, лингвистикада кәсіби білімі жоқ оқырмандарға түсінікті болуымен танымал көптеген танымал кітаптардың авторы. Оның 1949 жылғы «Тіл тарихы» кітабы техникалық лингвистикалық ұғымдарды жалпы оқырмандарға қызықты және қолжетімді түрде ұсынғаны үшін жоғары бағаланды. Пей адамзатты бір тілдің астына біріктіруді қолдады және 1958 жылы «Әлем үшін бір тіл және оған қалай қол жеткізуге болады» атты кітап жариялады, содан кейін сол кездегі барлық елдердің басшыларына бір данасын жіберді. Кітапта Біріккен Ұлттар Ұйымы ағылшын сияқты табиғи тіл немесе эсперанто сияқты жасалған тіл болсын, бір тілді таңдап, оны әлемдегі әрбір мектеп оқушысына екінші тіл ретінде оқытуды міндеттеуі керек екені айтылды. Сол жылы ол Колумбия университетінің роман тілдері кафедрасына қабылданды және 1952 жылы толық профессор атанды. 1941 жылы ол өзінің алғашқы тілдік кітабын – «Итальян тілі» атты еңбегін жариялады. Оның тілдерге қабілеті Екінші дүниежүзілік соғыста қажеттілік тудырды, Пей Соғыс министрлігінің екі агенттігінде тіл кеңесшісі болып қызмет етті. Осы қызметінде ол тілдік оқулықтар, тілдік курстар және тілдік нұсқаулықтар жазды. Колумбия университетінде роман филологиясының профессоры болып жұмыс істеген кезеңде Пей 50-ден астам кітап жазды, оның ішінде «Тіл тарихы» (1949) және «Ағылшын тілінің тарихы» (1952) кітаптары бестселлер атанды. Оның басқа кітаптары: «Соғыс және бейбітшілік үшін тілдер» (1943; кейін «Әлемнің басты тілдері» деп қайта аталды), «Лингвистика сөздігі» (Фрэнк Гейнормен бірлесіп жазылған, 1954), «Тіл туралы барлығы» (1954), «Лингвистикаға шақыру: Тіл ғылымына кіріспе» (1965) және «Жасырын сөздер: Сіз айтпаған нәрсені айту» (1978). Пей «Біз жоғалтқан Америка: Консерваторлардың алаңдаушылығы» (1968) атты кітап жазды, онда жеке тұлғаны және конституциялық әдебиетті қолдады. Кітапта Пей табыс салығын, сондай-ақ коммунизмді және коллективизмнің басқа да түрлерін сынады. Пей халықаралықшыл болды және бүкіл әлемдегі мектептерде жергілікті тілдерді толықтыру мақсатында эсперантоны оқу бағдарламасына енгізуді жақтады. Ол 1978 жылдың 2 наурызында қайтыс болды. Блумфилдтегі Джордж Ван Тасселдің қоғамдық жерлеу үйімен келісім жасалды, содан кейін Бронкстағы Сент-Реймонд зиратында жерленді.
Mario Andrew Pei (February 16, 1901March 2, 1978) was an Italian born American linguist and polyglot who wrote a number of popular books known for their accessibility to readers without a professional background in linguistics. His book The Story of Language (1949) was acclaimed for its presentation of technical linguistics concepts in ways that were entertaining and accessible to a general audience. Pei was a supporter of uniting humans under one language, and in 1958 published a book entitled One Language For the World and How to Achieve It and sent a copy to the leader of every nation in existence at the time. The book argued that the United Nations should select one language—regardless of whether it was an existing natural language like English or a constructed language like Esperanto—and require it to be taught as a second language to every schoolchild in the world. That year, he joined the Department of Romance Languages at Columbia University, becoming a full professor in 1952. In 1941, he published his first language book, The Italian Language. His facility with languages was in demand in World War II, and Pei served as a language consultant with two agencies of the Department of War. In this role, he wrote language textbooks, developed language courses, and wrote language guidebooks. While working as a professor of Romance Philology at Columbia University, Pei wrote over 50 books, including the best sellers The Story of Language (1949) and The Story of English (1952). His other books included Languages for War and Peace (1943; later retitled The World's Chief Languages), A Dictionary of Linguistics (written with Frank Gaynor, 1954), All About Language (1954), Invitation to Linguistics: A Basic Introduction to the Science of Language (1965), and Weasel Words: Saying What You Don't Mean (1978). Pei wrote The America We Lost: The Concerns of a Conservative (1968), a book advocating individualism and constitutional literalism. In the book, Pei denounces the income tax as well as communism and other forms of collectivism. Pei was also an internationalist and advocated the introduction of Esperanto into school curricula across the world to supplement local languages. He died on March 2, 1978. Arrangements were made with George Van Tassel's Community Funeral Home in Bloomfield, N. J., and burial at St. Raymond's Cemetery in the Bronx followed.
Пей және эсперанто
Пей халықаралық көмекші тіл – эсперантоны ұнататын. Ол осы тілге қатысты оң пікірлерін "Әлем үшін бір тіл" атты кітабында жазды. Сонымен қатар, ол әлемдік тіл және эсперанто тақырыбындағы 21 беттік брошюра жазды, оның тақырыбы – "Қажет: Әлемдік тіл".
Шығармашылық инновациялар және жаргон
Сленгті таза тілді жақтаушылар мен мектеп мұғалімдері кінәлауы мүмкін, бірақ оның тілдің шығармашылық жаңару арқылы даму күшіне құрылған ескерткіш екенін, тілдің демократиялық, көбінесе анонимді түрде өзгеру процесінің тірі мысалы екенін және бүгінгі барлық тілдердің ертерек тілдерден қалыптасуының басты себебі екенін ұмытпау керек.