Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сөйлемнің грамматикалық құрылымының суретті бейнесі
Pictorial representation of the grammatical structure of a sentence
Сөйлем диаграммасы – сөйлемнің грамматикалық құрылымын суреттеудің бір түрі. "Сөйлем диаграммасы" термині жазба тілін оқытуда, сөйлемдерді схемалық түрде көрсету кезінде жиі қолданылады. Бұл модель сөздер арасындағы байланысты және сөйлем құрылымының мәнін көрсетеді, сондай-ақ нақты сөйлемдерді анықтауға көмектесетін құрал ретінде пайдаланылуы мүмкін.
A sentence diagram is a pictorial representation of the grammatical structure of a sentence. The term "sentence diagram" is used more when teaching written language, where sentences are diagrammed. The model shows the relations between words and the nature of sentence structure and can be used as a tool to help recognize which potential sentences are actual sentences.
Тарих
Педагогикадағы диаграммалау әдістерінің көпшілігі Алонзо Рид пен Брейнерд Келлогтың еңбектеріне негізделген. Кейбір мұғалімдер грамматиканы оқытуда Рид-Келлогг жүйесін пайдалануды жалғастырады, бірақ басқалары оны қазіргі заманғы ағаш тәрізді диаграммалардың пайдасына қолданудан бас тартады.
Most methods of diagramming in pedagogy are based on the work of Alonzo Reed and Brainerd Kellogg. Some teachers continue to use the Reed–Kellogg system in teaching grammar, but others have discouraged it in favor of more modern tree diagrams.
Сайлау округі мен тәуелділік
Рид-Келлог диаграммалары белгілі бір дәрежеде қазіргі заманғы талдау ағаштарының түсініктерін көрсетеді. Бұл түсініктер – сөз тіркесі грамматикасының құралымдық қатынасы және тәуелділік грамматикасының тәуелділік қатынасы. Бұл екі қатынас салыстыру үшін бір-біріне жақын орналастырылған, мұнда D – анықтауыш, N – зат есім, NP – зат есім тіркесі, S – сөйлем, V – етістік, VP – етістік тіркесі және IP – инфлекциялық тіркес. Құралымдық қатынас бір немесе бірнешеге сәйкес келеді; сөйлемдегі әрбір сөз ағаш диаграммасындағы бір немесе бірнеше түйінге сәйкес болады. Тәуелділік, керісінше, бір-бір қатынас; сөйлемдегі әрбір сөз ағаш диаграммасындағы дәл бір түйінге сәйкес болады. Екі талдау ағашы да осы конвенцияны қолданады, онда категория аббревиатуралары (мысалы, N, NP, V, VP) ағаштағы түйіндердегі белгілер ретінде пайдаланылады. Бір немесе бірнеше құралымдық қатынастар сөйлем құрылымының көлемін мүмкін болатын шекке дейін арттыруға қабілетті. Нәтижесінде Х-бар теориясымен байланысты ағаштар сияқты өте "биік" ағаштар пайда болуы мүмкін. Грамматиканың құралымдық және тәуелділік теориялары қалыптасқан дәстүрге ие. Рид-Келлог диаграммалары осы екі заманауи ағаш құру қатынасын қолданады. Құралымдық қатынас Рид-Келлог диаграммаларында субъект, етістік, объект және/немесе предикат сөйлемнің көлденең негізгі сызығында бір деңгейде орналасқан және тік немесе көлбеу сызықпен бөлінген жағдайда кездеседі. Рид-Келлог диаграммасында негізгі сызықты кесіп өтетін тік бөлу сызығы құралымдық ағаштағы екілік бөлінуге сәйкес келеді (S → NP + VP), ал негізгі сызықты кесіп өтпейтін екінші тік бөлу сызығы (етістік пен объекті арасында) VP-нің екілік бөлінуіне сәйкес келеді (VP → V + NP). Осылайша, негізгі сызықты қиып өтетін немесе оған тірелетін тік және көлбеу сызықтар құралымдық қатынасқа сәйкес келеді. Ал тәуелділік қатынасы, керісінше, модификаторлар өзгертетін сөздерден төменге немесе олардың астына орналасқанда көрінеді.
Reed–Kellogg diagrams reflect, to some degree, concepts underlying modern parse trees. Those concepts are the constituency relation of phrase structure grammars and the dependency relation of dependency grammars. These two relations are illustrated here adjacent to each other for comparison, where D means Determiner, N means Noun, NP means Noun Phrase, S means Sentence, V means Verb, VP means Verb Phrase and IP means Inflectional Phrase. Constituency is a one to one or more relation; every word in the sentence corresponds to one or more nodes in the tree diagram. Dependency, in contrast, is a one to one relation; every word in the sentence corresponds to exactly one node in the tree diagram. Both parse trees employ the convention where the category acronyms (e. g. N, NP, V, VP) are used as the labels on the nodes in the tree. The one to one or more constituency relation is capable of increasing the amount of sentence structure to the upper limits of what is possible. The result can be very "tall" trees, such as those associated with X bar theory. Both constituency based and dependency based theories of grammar have established traditions. Reed–Kellogg diagrams employ both of these modern tree generating relations. The constituency relation is present in the Reed–Kellogg diagrams insofar as subject, verb, object, and/or predicate are placed equi level on the horizontal base line of the sentence and divided by a vertical or slanted line. In a Reed–Kellogg diagram, the vertical dividing line that crosses the base line corresponds to the binary division in the constituency based tree (S → NP + VP), and the second vertical dividing line that does not cross the baseline (between verb and object) corresponds to the binary division of VP into verb and direct object (VP → V + NP). Thus the vertical and slanting lines that cross or rest on the baseline correspond to the constituency relation. The dependency relation, in contrast, is present insofar as modifiers dangle off of or appear below the words that they modify.
Функционалдық бөліну
Сөйлемді функционалдық бөліктерге бөлуге болады: тәуелдеуші сөз, толықтаушы, күйдік сөз, етістік (баяндаушы). Тәуелдеуші сөз іс-әрекеттің жасаушысы, етістік іс-әрекетті білдіреді, толықтаушы іс-әрекетке қатысатын нәрсені көрсетеді, ал күйдік сөз іс-әрекеттің қалай орындалғанын сипаттайды. Әр түрлі бөліктер жеке сөздердің орнына сөз тіркестері болуы мүмкін.
A sentence may also be broken down by functional parts: subject, object, adverbial, verb (predicator). The subject is the owner of an action, the verb represents the action, the object represents the recipient of the action, and the adverbial qualifies the action. The various parts can be phrases rather than individual words.
Негізгі дереккөздер
Кларк, В. (1847). Практикалық грамматика: Сөздер, тіркестер және сөйлемдер олардың атқаратын қызметтеріне және бір-бірімен байланыстарына сәйкес жіктеледі. Цинциннати: H. W. Barnes & Company. Рид, А. және Б. Келлог (1877). Ағылшын тіліндегі жоғары деңгей сабақтары. Рид, А. және Б. Келлог (1896). Ағылшын тіліндегі сабақтар: Бастауыш ағылшын грамматикасы. Рид, А. және Б. Келлог (1896). Ағылшын тіліндегі сабақтар: Сынып бөлмесіне қарай мұқият жіктеліп, бейімделген жүз практикалық сабақтан тұратын негізгі ағылшын грамматикасы.
Clark, W. (1847). A practical grammar: In which words, phrases & sentences are classified according to their offices and their various relationships to each another. Cincinnati: H. W. Barnes & Company. Reed, A. and B. Kellogg (1877). Higher Lessons in English. Reed, A. and B. Kellogg (1896). Graded Lessons in English: An Elementary English Grammar. Reed, A. and B. Kellogg (1896). Graded Lessons in English: An Elementary English Grammar Consisting of One Hundred Practical Lessons, Carefully Graded and Adapted to the Class Room.
Басты көздер
Китти Бернс Флори (2006). Бернадет әпкесінің қарыған иті. Melville House Publishing. Мацциотта, Н. (2016). "Синтаксистік ағаштарға дейін синтаксистің схемасын салу: Стивен Уоткинс Кларктың сөйлемдік диаграммалары (1847)". Historiographia Linguistica, 43(3), 301–342.
Kitty Burns Florey (2006). Sister Bernadette's Barking Dog. Melville House Publishing. Mazziotta, N. (2016). "Drawing syntax before syntactic trees: Stephen Watkins Clark's sentence diagrams (1847)". Historiographia Linguistica, 43(3), 301–342. .