Кіріспе

Жаңа әлем маймылының түрлері

Мамық басты тамарин (Saguinus oedipus) – салмағы аз Жаңа әлем маймылы. Бұл маймыл 24 жылға дейін өмір сүре алады, бірақ көпшілігі 13 жасқа дейін қырылады. Ең кішкентай приматтардың бірі – мамық басты тамарин, оны маңдайынан иығына дейін созылатын ұзын, ақ сагиттальді қырқасынан оңай тануға болады. Бұл түр тропикалық орман шеттерінде және Колумбияның солтүстік-батысындағы екіншілік ормандарда кездеседі, ол ағаштарда тіршілік етеді және күндіз белсенді болады. Оның рационында жәндіктер мен өсімдік шырындары бар, сондай-ақ тропикалық экожүйеде тұқымдарды таратуда маңызды рөл атқарады. Мамық басты тамарин әртүрлі әлеуметтік мінез-құлықтарды көрсетеді. Атап айтқанда, топтарда анық доминанттық иерархия қалыптасады, онда тек басым жұптар ғана көбейеді. Әдетте, аналық егіздер туады және топтағы басқа аналықтардың көбеюіне кедергі келтіру үшін феромондарды пайдаланады. Бұл тамариндер жоғары деңгейдегі өзара көмектесуге, сондай-ақ игілікті және өшпенділік мінез-құлықтарына байланысты кеңінен зерттелді. Мамық басты тамариндер арасындағы байланыс күрделі және қарапайым грамматикалық құрылымның бар екенін көрсетеді. 1976 жылға дейін 40 000-ға жуық мамық басты тамарин биомедициналық зерттеулер үшін ұсталған және экспортталған деп есептеледі, содан кейін CITES оларға ең жоғары қорғау статусын берді және барлық халықаралық коммерциялық саудаға тыйым салынды. Қазіргі уақытта, түрдің тіршілік ету ортасының кең ауқымда бұзылуына байланысты оған қауіп төндіреді, өйткені Колумбияның солтүстік-батысындағы жазық орман, онда мамық басты тамарин кездеседі, бұрынғы аумағының 5% -ына дейін азайды. Қазіргі уақытта ол жоғары қауіпті түрлерге жатқызылған және әлемдегі ең сирек кездесетін приматтардың бірі болып табылады, жабайы табиғатта бар болғаны 6000 дарабасы қалған.

Таксономия және атау беру

S. oedipus ағылшын тілінде «cotton top tamarin» және «cotton headed tamarin» деп аталады. Оның аты басын жабатын және мойыннан төменге аққан ақ түсті жүнінен шыққан. Бұл түрді алғаш рет Карл Линней 1758 жылы жарық көрген «Systema Naturae» еңбегінің 10-шы басылымында сипаттаған.