Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиялық ханзада және Генрих IV-нің ұлы (1387–1421)
English prince & son of Henry IV (1387–1421)
Томас Ланкастер, Кларенс герцогы (шамамен 1387 жылдың күзінде – 1421 жылдың 22 наурызы) – ортағасырлық ағылшын ханзадасы және әскері, Англияның Генрих IV-нің екінші ұлы, Генрих V-нің інісі және ағасы қайтыс болған жағдайда таққа мұрагер. Ол екеуіне де кеңесші және көмекші болды. Әкесі 1401 жылы оны Ирландияның Лорд-лейтенанты етіп тағайындады. Он төрт жастағы Томас 1401 жылдың қараша айында Дублинге қонды және келесі сегіз жылдың көп бөлігін Ирландияда өткізді. 1406 жылы Дублин маңындағы шайқаста ол жараланып, қаза тапқанға асықты. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол жүз жылдық соғыс кезінде ағасының Франциядағы әскери науқандарына қатысты. Генрих Катерина Валуаға үйленгеннен кейін уақытша Англияға оралғанда, Томас Франциядағы ағылшын әскерлеріне басшылық етті. Ол ағылшындарды Бауге шайқасында француздарға көмекке келген, негізінен шотланд әскерлерінен күйретін жеңіліске ұшыратты. Асығыс шабуылда ол және оның басқарыған рыцарьлары қоршауға түсіп, Томас 33 жасында қаза тапты.
Thomas of Lancaster, Duke of Clarence (c. autumn 1387 – 22 March 1421) was a medieval English prince and soldier, the second son of Henry IV of England, brother of Henry V, and heir to the throne in the event of his brother's death. He acted as counselor and aide to both. His father appointed him Lord Lieutenant of Ireland in 1401. Thomas, who was only fourteen, landed in Dublin in November 1401, and spent much of the next eight years in Ireland. He was nearly killed in a skirmish near Dublin in 1406. After his father's death, he participated in his brother's military campaigns in France during the Hundred Years' War. Left in charge of English forces in France when Henry returned temporarily to England after his marriage to Catherine of Valois, Thomas led the English in their disastrous defeat at the hands of a mainly Scottish force that came to the aid of the French at the Battle of Baugé. In a rash attack, he and his leading knights were surrounded, and Thomas was killed at age 33.
Шығу тегі
Томас 1387 жылғы 25 қарашадан бұрын дүниеге келген, себебі сол күні оның әкесінің есептерінде оны бағып-қадағалаған әйелге төлем жасалғаны тіркелген. Кейде оның туған күні ретінде 1388 жылғы 29 қыркүйек айы көрсетіледі, бірақ қазір Томас 1387 жылғы Рождествоға дейін туғандығы анық болды. Ол, басымен, Лондон қаласында туған болуы мүмкін, алайда кейбір дереккөздер Кенилворт қамалын айтады.
Thomas was born before 25 November 1387 as on that date his father's accounts note a payment made to a woman described as his nurse. 29 September 1388 sometimes features as his birth date, but it now seems clear that Thomas was born before Christmas 1387. He was probably born in London, but some sources give Kenilworth Castle.
Неке
1411 жылдың қараша немесе желтоқсан айында Томас өзінің ағасы, Сомерсеттің 1-ші графы Джон Бофорттың жесірі Маргарет Холландқа үйленді. Ол Кенттің 2-ші графы Томас Холландтың қызы еді. Бұл одақтан бала тумады, бірақ Томас оның алғашқы күйеуінен туған алты баласына әкесі болды, олар оның бірінші туыстары еді. Дегенмен, оның заңды емес ұлы, сэр Джон Кларенс, "Кларенс баласы" деп аталды, ол Францияда әкесімен бірге шайқасты.
In November or December 1411, Thomas married Margaret Holland, widow of his uncle John Beaufort, 1st Earl of Somerset, and daughter of Thomas Holland, 2nd Earl of Kent. No children were born from this union, although Thomas was stepfather to her six children from her first marriage, who were his first cousins. He had, however, a natural son, Sir John Clarence, called "Bastard of Clarence" who fought by his father's side in France.
Мансап
1411 жылы Томастың әкесі ауырып қалғаннан кейін, оның үлкен ағасы патша кеңесінің төрағасы болды. Жас Генрих пен оның әкесі арасында Францияға соғыс жариялау саясатын жақтаған қолдаушылар тобын жинағанда шиеленіс туды. Ханзада патшаның қалауын елемей, оны соғыс жариялауға көндіргені үшін әкесі оны кеңестен шеттетуге мәжбүр болды. Томас ағасының орнын алды және әкесінің бейбітшілік саясатын қолдады. Ол 1413 жылға дейін Ирландияның Лорд-лейтенанты қызметін атқара берді, бірақ 1409 жылдан кейін Ирландияға қайта оралмады. Ол сол жерде жауапкершілігі жоғары губернатор болған, алайда Ирландиядағы ақша тапшылығы оның бейбітшілікті сақтауға жасаған тыранына кедергі келтірді.
After Thomas's father became ill in 1411, his older brother became head of the royal council. Conflicts arose between the young Henry and his father when the prince gathered a group of supporters favouring his policy of declaring war on France. The prince was removed from the council by his father after he had defied the king's wishes by persuading it to declare war. Thomas was given his brother's seat, and fell in line with his father's peace policy. Though he remained Lord Lieutenant of Ireland until 1413, he did not return to Ireland after 1409. He seems to have been a conscientious Governor there, but was hampered in his efforts to keep the peace by the chronic shortage of money in Ireland.
Әскери мансап
Францияда ағасы Генрих V соғыстары кезінде Кларенс Каен қоршауында да, Руан қоршауында да (1418 жылдың 29 шілдесі - 1419 жылдың 19 қаңтары) шайқасты. Генрих Трой шарты жасасқаннан кейін, ол француз тағына мұрагер атанды, патша жаңа әйелі Екатеринамен бірге Англияға оралды. Дәуфин, мұрадан айырылған бұрынғы мұрагер, жағдайды қабылдамай, Бухан графы Джон Стюарт бастаған шотланд армиясының көмегімен қарсылық көрсетуді жалғастырды. Патшаның бұйрығымен, Кларенс Анжу мен Мэн аймақтарында шабуылдар жасап, 4000 сарбаз басқарды. Бұл шабуылдарға көп қарсылық болмады, ал 1421 жылдың 21 наурызындағы Ұлы жұма күні ағылшын әскері Виль-Бауге кішкентай қаласының жанында орналасты. Франко-шотланд әскері, шамамен 5000 сарбаздан тұратын күш, ағылшын әскерінің ілгерілеуін тоқтату үшін Виль-Бауге аймағына келді; оған Бухан графы және Франция маршалы, Сиер де Лафайетт басшылық етті. Алайда, ағылшын күштері шашырап кетті, және ең бастысы, ағылшынның көптеген садақшылары олжа іздеу үшін немесе мал жемдеу үшін кетіп қалды. Пасха күнінің алдындағы сенбіде осы топтардың бірі қарулы шотланд сарбазын тұтқынға алып, Кларенс герцогының алдына жеткізді. Кларенс жаумен шайқасуға құштар еді, бірақ ол қиын жағдайда болды: ертең Пасха жексенбісі болатын, христиан күнтізбесіндегі ең қасиетті күндердің бірі, сол күні шайқас өткізу мүмкін емес еді. Екі күндік кешігу де қабылданбады. Уолтер Бауэрдің жылнамасына сәйкес, екі қолбасшы да Пасханы тойлау үшін қысқа мерзімді бітімге келісті, бірақ сол күні шайқас бастады. Франко-шотланд әскерінің мөлшерін дұрыс бағаламағандықтан, Кларенс жауға қарсы садақшыларын пайдаланудың орнына, жаяу әскерімен күтпеген шабуыл жасауға шешім қабылдады. Ол қолда бар 1500 сарбазымен және дерлік садақшысыз франко-шотландтықтарға шабуыл жасады. Шабуыл уақытша франко-шотландтықтарды дүрліктірді, бірақ көп ұзамай Кларенс пен оның рыцарьлары жеңіліске ұшырады. Кларенсті шотланд рыцары сэр Джон Кармайкл аттан түсірді, ал сэр Александр Бьюкенен жердегі Кларенсті, мүмкін, соққымен аяқтады.
During the wars of his elder brother Henry V in France, Clarence fought in both the Siege of Caen and the Siege of Rouen (29 July 1418 – 19 January 1419), where he commanded the besieging force. After Henry had negotiated the Treaty of Troyes, in which he became heir to the French throne, the king returned to England with his new wife Catherine. The Dauphin, the disinherited former heir, refused to accept the situation and organised continuing resistance, aided by a Scottish army led by John Stewart, Earl of Buchan. Following the King's instructions, Clarence led 4,000 men in raids through Anjou and Maine. This chevauchée met with little resistance, and by Good Friday, 21 March 1421, the English army had made camp near the little town of Vieil Baugé. The Franco Scots army of about 5,000 also arrived in the Vieil Baugé area to block the English army's progress; it was commanded by the Earl of Buchan and the Marshal of France, the Sieur de Lafayette; however, the English forces were dispersed, and, significantly, many of the English archers had ridden off in search of plunder or forage. On Easter Saturday, one of these foraging groups captured a Scots man at arms whom they brought before the Duke of Clarence. Clarence was keen to engage the enemy; however, he had a problem: the following day was Easter Sunday, one of the holiest days in the Christian calendar, when a battle would be unthinkable. A two day delay was also deemed as out of the question. According to the chronicles of Walter Bower, both commanders agreed a brief truce to celebrate Easter, but then joined battle that day. Perhaps underestimating the size of the Franco Scottish army, Clarence decided to launch a surprise cavalry led attack rather than use his archers against the enemy. With only about 1,500 men at arms available, and virtually no archers, he charged the Franco Scottish lines. The shock temporarily disordered the Franco Scots, but soon Clarence and his knights were overwhelmed. Clarence was unhorsed by a Scottish knight, Sir John Carmichael, and finished off on the ground by Sir Alexander Buchanan, probably with a mace.
Жерлеу
Кларенстің табиғи ұлы Джон әкесінің мәйітін Баугеден Кентербериге жерлеуге ертіп алып келді. Осы сэр Джон Кларенс Генрих V-тен Ирландияда жер алды және Кентербери соборында жерленді. Кларенстің мұрагерлері, 1430 жылғы заңды құжатта көрсетілгендей, Джон Колвилл, Ньютон, Кембриджширден шыққан рыцарь; Генри Мерстон, Вестминстерлік клерк, және оның әйелі, Маргарет, Кларенс герцогинясы, Суррейдегі Бермондсиде тұрды.
Clarence's natural son John accompanied the remains of his father from Baugé to Canterbury for their interment. This Sir John Clarence had a grant of lands in Ireland from Henry V and was buried in Canterbury Cathedral. Clarence's executors, as seen in a legal record of 1430, were John Colvylle, of Neuton, Cambridgeshire, knight; Henry Merston, of Westminster, clerk and his widow, Margaret, Duchess of Clarence, living in Bermondsey, Surrey.