Кіріспе

Компания акцияларын саудалау бойынша фьючерстік келісімшарттар

Қаржы саласында бір акциялық фьючерс (SSF) – екі тарап арасындағы компания акцияларының белгілі бір санын бүгін келісілген бағада (фьючерстік баға немесе страйк бағасы) белгілі бір уақытта жеткізуге келісім жасау болып табылады, осы уақыт – жеткізу күні. Келісімшарттар кейін фьючерстік биржада саудалануы мүмкін. Болашақта негізгі акцияны алуға міндеттенетін тарап, келісімшарттың "сатып алушысы" "ұзақ позицияда" деп есептеледі, ал акцияны жеткізуге міндеттенетін тарап, келісімшарттың "сатушысы" "қысқа позицияда" деп есептеледі. Бұл терминология тараптардың күтулерін көрсетеді: сатып алушы акция бағасының өсуін күтеді, ал сатушы бағаның төмендеуін күтеді. Келісімшартты жасаудың өзі ешқандай шығысқа байланысты болмағандықтан, "сатып алу/сату" терминологиясы – әр тараптың ұзақ немесе қысқа позицияны қабылдауын көрсететін тілдік ыңғайлылық. SSF әдетте 100 данадан тұратын лоттар/партиялар/сатылар бойынша саудаланады. Оларды сатып алған кезде акцияларға құқықтар немесе дивидендтер берілмейді. Фьючерстік келісімшарттар ретінде олар маржамен саудаланады, бұл тиімділік береді және акцияларға қатысты қысқа сату шектеулеріне бағынбайды. Олар АҚШ, Ұлыбритания, Испания, Үндістан және басқа да түрлі қаржы нарықтарында саудаланады. Қазіргі таңда Оңтүстік Африка әлемдегі ең ірі бір акциялық фьючерстік нарығына ие, онда күніне орташа есеппен 700 000 келісімшарт саудаланады.

АҚШ-тағы SSF

АҚШ-та 1980-ші жылдары оларға биржада тіркелуге тыйым салынды, себебі Тауар фьючерстерімен сауда жасау комиссиясы және АҚШ-тың бағалы қағаздар мен биржалар комиссиясы осы өнімдерді реттеу құқығын кімге беру керектігін анықтай алмады. 2000 жылғы Тауар фьючерстерін жаңғырту заңы қолданысқа енгеннен кейін, екі агенттік ақыры құзыретті бөлісу жоспарына келісті және SSF 2002 жылдың 8 қарашасында сауда-саттыққа шықты. Бастапқыда екі жаңа биржа бағалы қағаздар фьючерстік өнімдерін, соның ішінде жеке акция фьючерстерін ұсынды, бірақ осы биржалардың біреуі кейін жабылды. Қалған нарық OneChicago деп аталады, ол бұрын Чикагода орналасқан үш биржаның бірлескен кәсіпорны: Чикаго опциялар биржасы, Чикаго тауар биржасы және Чикаго сауда кеңесі. 2006 жылы Interactive Brokers брокерлік фирмасы OneChicago-ға капитал салды және қазір биржаның бірлескен иесі болып табылады. 2020 жылдың қыркүйегінен бастап OneChicago жабылды.