Кіріспе

1690-1716 жылдар аралығында Виттельсбах әулетінің Палатин курфюрсті Иоганн Вильгельм II (төменгі неміс тілінде Жан Веллем, ағылшын тілінде John William; 19 сәуір 1658 – 8 маусым 1716) Палатин курфюрсті (1690–1716), Нойбург герцогы (1690–1716), Юлих және Берг герцогы (1679–1716) және Жоғарғы Палатин және Чам герцогы (1707–1714) болды. 1697 жылдан бастап Иоганн Вильгельм Меген графы да болды.

Ерте өмірі және өмірбаяны

Ол Нойбург графы-палатині Филипп Вильгельм мен Гессен-Дармштадттан шыққан Елизавета Амалияның ұлы болды. Ол Дюссельдорф қаласында дүниеге келді және онда тұрды, ал Гейдельберг қаласы Тоғыз жылдық соғыс кезінде француз әскерлерімен көп бұзылғандықтан онда тұрмады. Оның біліміне иезуиттер қатысты, ал 1674 жылы Италияға саяхат жасады. Оның інісі Франц Людвиг, Нойбург графы-палатині болды, ал қарындастары Әулие Рим императоры Леопольд I-ге, Португалияның Петр II-ге және Испанияның Карл II-ге үйленді.

Мұрагерлік

Иоганн Вильгельмге және оның жаңа әйелі, Австрияның архигерцогинясы Мария Анна Жозефаға сыйлық ретінде Иоганн Вильгельмнің әкесі 1679 жылы Юлих және Берг герцогтықтарын берді. Кейін Иоганн Вильгельм 1690 жылы әкесінен кейін Пфальц сайлаушысы болды. Рийсвик бейбіт шартында (1697) ол француздардан тартып алынған көптеген иеліктерін қайтарып алды, бірақ Пфальц сайлауы қайтадан протестантизмге көшпеуі керек еді деген шарт қойылды. Бұл талап оны Пфальцта және протестанттар арасында ұнатпайтын етті. Испан мұрагерлік соғысы кезінде Иоганн Вильгельм Баварияның Жоғарғы Пфальц аймағын да алды, ол 1714 жылы Баварияға қайтарылды. Ол Дюссельдорфта қайтыс болып, Санкт-Андреас шіркеуіне жерленді. Ұлы болмағандықтан, Иоганн Вильгельмнің орнын оның інісі Карл III Филипп, Пфальц курфюрстісі басты.

Некелер

1678 жылы 25 қазанда Винер-Нойштадтта Иоганн Вильгельм Австрияның Мария Анна Жозефа есімді түйебалдызына үйленді. Ол Киелі Рим императоры Фердинанд III және оның үшінші әйелі Элеонора Мантуяның қызы болды. Тойды архиепископ Леопольд Карл фон Коллонич өткізді. Олар Дюссельдорфқа қоныс тепкенде, онда әсем сарай шаруашылығы құрылды. Некеде Мария Анна Жозефа екі балаға дүниеге келді, бірақ екеуі де нәресте шағында қайтыс болды:

* Ұл (Дюссельдорф, 6 ақпан 1683 ж. туып, сол күні қайтыс болды)
* Ұл (Вена, 5 ақпан 1686 ж. туып, сол күні қайтыс болды)

Мария Анна Жозефа 1689 жылы туберкулезден қайтыс болды. Бірнеше жылдан кейін, 29 сәуірде 1691 жылы Иоганн Вильгельм Тоскананың ұлы герцогы Косимо III де Медичидің қызы Анна Мария Луиза де Медичиге өкілеттік арқылы үйленді. Ол 1691 жылы 6 мамырда кіші інісі Джан Гастонемен бірге Дюссельдорфқа аттанды. Иоганн Вильгельм оны Инсбрукте күтіп алып, ресми түрде үйленді. 1692 жылы Анна Мария Луиза жүкті болды, бірақ түсік тартты. Тарихшылар оның келгеннен кейін көп ұзамай адал әйелінен сифилис жұқтырды деп жаңылысты, бұл Анна Мария Луиза мен Иоганн Вильгельмнің бала сүйе алмауының себебі болуы мүмкін еді. 2012 жылы 1966 жылғы Арно өзенінің тасқынынан туындаған алаңдаушылықтан кейін Анна Мария Луизаның сүйектері қайтадан қазылып алынды. Ғылыми сараптама нәтижесінде сифилис іздері табылмады.

Өнер коллекциялары

Ол Юлих Бергте көбірек танымал болды, онда ол Бенсберг қамалы сияқты әсерлі ғимараттар салды және көптеген суретшілер мен шеберлерге жұмыс берген сәнді сарайды басқарды, олардың ішінде сарай суретшілері Йоханнес Шпилберг, оның қызы Адриана, оның кейінірек күйеуі Эглон ван дер Нир, Адриан ван дер Верф, Ян Франс ван Дувен, Герман ван дер Мийн, Ян ван Никелен, оның қызы Якоба Мария ван Никелен, оның күйеуі Виллем Трост, Антони Шонжанс, Рейчел Руйш, Годфрид Шалькен және Ян Веникс, оның қызы Мария Веникспен бірге. Оның Рубенстің үлкен картиналар жинағын әлі күнге дейін Мюнхендегі Альте Пинакотекада көруге болады. Оның жесірі Анна Мария Луиза Медичи әулетінің соңғы мүшесі болды. Өнерді қолдаушы болған ол Медичилердің үлкен өнер жинағын, соның ішінде Уффици, Палаццо Питти және Медичи виллаларындағы заттарды, 1737 жылы ағасы Джан Гастоне қайтыс болғаннан кейін мұраға алды, және Флоренция астанасынан бір деңгейге шығарылмауы шартымен, оның сарайлық қазыналарын Тоскана мемлекетіне сыйлады. Сондықтан осы қазыналарды бүгін де Флоренцияда көруге болады. Дюссельдорфтағы Ян Веллем алаңы Иоганн Вильгельмнің құрметіне аталған.