Жорж Вильгельм: Бранденбург және Пруссия курфюрсіті (1619-1640)

Кіріспе

Бранденбургтың 1619-1640 жылдар аралығындағы сайлаушысы Георг Вильгельм (Georg Wilhelm; 13 қараша 1595 – 1 желтоқсан 1640), Гогенцоллерн әулетінен шыққан, 1619 жылдан өліміне дейін Бранденбург маргравы және сайлаушысы, сондай-ақ Пруссия герцогы болды. Оның билеу кезеңі Отыз жылдық соғыс барысында тиімсіз басқарумен сипатталды. Ол "Ұлы сайлаушы" Фридрих Вильгельмнің әкесі болды.

Өмірбаян

Шпредедегі Кёльн (қазіргі Берлиннің бір бөлігі) туған Георг Вильгельм, Бранденбург курфюрсті Иоганн Зигмунд пен Пруссияның Аннасының ұлы болды. Оның анасының әкесі Пруссия герцогы Альберт Фридрих еді. 1616 жылы ол Пфальцтың Елизавета Шарлоттасына үйленді. Олардың жалғыз ұлы Фридрих Вильгельм кейін «Ұлы сайлаушы» деп белгілі болды. Оның екі қызының үлкені Луиза Шарлотта Курляндия герцогы Якоб Кеттлерге, ал кішісі Хедвиг София Гессен-Кассель ландгравы Вильгельм VI-ға үйленді. 1619 жылы Георг Вильгельм Бранденбург маркграфтығы мен Пруссия герцогтығын мұраға алды, ол кезде Польша-Литва одағының вассалы болды, бірақ оның иелігін 1621 жылдың қыркүйегіне дейін Зигмунд III Ваза растамады. Ол өте қиын тарихи кезеңде әлсіз және тиімсіз басшы болды; Пруссияны иелену оны 1621-1625 жылдардағы поляк-швед соғысына тартты, себебі Швецияның Густав Адольф оның қарындасы Мария Элеонораға үйленген еді. Отыз жылдық соғыс кезінде кальвинист Георг Вильгельм католик императоры Фердинанд II және оның негізінен лютеран оппоненттері арасындағы қақтығыста бейтарап болуға тырысты. 1625 жылы соғыс Солтүстік Германияға ауысқанда, бұл оның жерлерін императорлық әскерлердің тонауынан қорғамады, және 1630 жылы Густав Империяға араласқанда, ол тарап таңдауға мәжбүр болды. Алайда, бұл жай ғана тонаушылардың бір тобын екіншісімен алмастырды; Густав мұндай үлкен армияны ұстауға шамасы келмеді, ал оның жалақысы төленбеген және тамақтандырылмаған әскерлері көбінесе бүлікшіл және тәртіпсіз болып кетті. Густав 1632 жылдың қараша айында Лютцен шайқасында қаза болғаннан кейін, Георг Вильгельм шведтер қолдаған Хайльбронн лигасына қосылды, бірақ ол 1634 жылдың 6 қыркүйегінде Нердлингенде жеңіліске ұшырады. 1635 жылғы Прага бейбіт шартынан кейін Лига таратылды, бірақ осы уақытқа дейін Бранденбург халқы соғыстан қатты зардап шекті. Католик және императорлық бейімді бас министрі Шварценбергті үкіметті басқаруға қалдырып, Георг Вильгельм 1637 жылы салыстырмалы түрде зардап көрмеген Пруссия аймағына көшіп, 1640 жылы Кенигсбергте қайтыс болғанға дейін зейнеткерлікпен өмір сүрді. Оның орнын одан да қабілетті ұлы Фридрих Вильгельм басты.

Born in Cölln on the Spree (today part of Berlin), George William was the son of John Sigismund, Elector of Brandenburg and Anna of Prussia. His maternal grandfather was Albert Frederick, Duke of Prussia. In 1616, he married Elisabeth Charlotte of the Palatinate. Their only son Frederick William would later be known as the "Great Elector". Of his two daughters, the eldest, Louise Charlotte, married Jacob Kettler, Duke of Courland, and the younger, Hedwig Sophie, married William VI, Landgrave of Hesse Kassel. In 1619, George William inherited the Margravate of Brandenburg and the Duchy of Prussia, then a vassal of the Polish–Lithuanian Commonwealth, although his ownership was not confirmed by Sigismund III Vasa until September 1621. He proved a weak and ineffective ruler in a very difficult period of history; possession of Prussia involved him in the 1621 to 1625 Polish–Swedish War, since Gustavus Adolphus of Sweden was married to his sister Maria Eleonora. During the Thirty Years' War, the Calvinist George William tried to remain neutral in the contest between the Catholic Emperor Ferdinand II, and his mostly Lutheran opponents. When the war shifted to northern Germany in 1625, this did not protect his lands from being looted by Imperial troops, and he was forced to take sides when Gustavus intervened in the Empire in 1630. However, this simply replaced one set of plunderers with another; Gustavus could not support so large an army, and his unpaid and unfed troops became increasingly mutinous and ill disciplined. After Gustavus was killed at Lützen in November 1632, George William joined the Swedish backed Heilbronn League, until defeat at Nördlingen on 6 September 1634. Following the 1635 Peace of Prague, the League was dissolved, although by now Brandenburg's population had been decimated by the war. Leaving his Catholic and pro Imperial chief minister Schwarzenberg to run the government, George William withdrew in 1637 to the relatively untouched region of Prussia, where he lived in retirement until his death at Königsberg in 1640. He was succeeded by his far more accomplished son Frederick William.