Кіріспе

Вильгельм I (Willem Frederik; 24 тамыз 1772 - 12 желтоқсан 1843) – 1815 жылдан 1840 жылға дейін Нидерланд королі және Люксембургтің ұлы герцогы болды. Вильгельм Голландия Республикасының соңғы штадтхальдері, Оранж князі Вильгельм V және Пруссияның Вильгельминасының ұлы еді. Фландрия науқаны кезінде ол голланд әскерлеріне басшылық етіп, француз басқыншылығына қарсы күресті. 1795 жылы Батавия революциясынан кейін отбасы Лондонға жер аударылды. Әкесінің Төмен Жерлердегі иеліктерін жоғалтқаны үшін өтеу ретінде Вильгельм 1803 жылы жаңадан құрылған Нассау-Оранж княздығының билеушісі болып тағайындалды. 1806 жылы Наполеон Германияға басып кірген кезде Вильгельм пруссиялық тараптан соғысып, француз жеңісінен кейін тақтан алынды. 1806 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін ол Оранж князі және Оранж-Нассау княздығының билеушісі болды, бірақ Киелі Рим империясының тарауынан және Рейн конфедерациясының құрылуынан кейін сол жылы одан да айырылды. Ол келесі жылдарды Пруссияда сүргінде өткізді. 1813 жылы Наполеон Лейпцигте жеңілгеннен кейін Оранж-Нассау аумақтары Вильгельмге қайтарылды; сондай-ақ ол Біріккен Нидерландтың тәуелсіз князі болу ұсынысын қабылдады. 1815 жылы Вильгельм өзін Нидерланд королі деп жариялады. Осы жылы ол король Фридрих Вильгельм III-пен келісім жасасты, онда Люксембургтің жаңа ұлы герцогы болу үшін Оранж-Нассауды Пруссияға берді. Король ретінде ол жаңа конституцияны қабылдады, күшті экономикалық және өнеркәсіптік прогреске жетекшілік етті, сауданы дамытты және Лёвен, Гент және Льеж университеттерін құрды. Реформаланған дін мен голланд тілінің енгізілуі, сондай-ақ экономикалық теңсіздік сезімі оңтүстік провинцияларда кең тараған наразылықты тудырып, 1830 жылы Бельгия революциясының басталуына әкелді. Вильгельм бүлікті басып тастай алмады және 1839 жылы Лондон шартына сәйкес Бельгияның тәуелсіздігін қабылдады. Вильгельмнің конституцияға өзгерістер енгізуге келіспеуі, Бельгияны жоғалтуы және Рим католигі Генриетта д'Ольтремонтқа үйлену ниеті 1840 жылы оның тақтан бас тартуына себеп болды. Оның үлкен ұлы Вильгельм II таққа отырды. Вильгельм 1843 жылы 71 жасында Берлинде қайтыс болды.

Оранж әміршісі

Вильгельм I-нің ата-анасы Голландия Республикасының Оранж ханзадасы Вильгельм V және оның әйелі Вильгельмина Пруссия болды, ол Пруссияның соңғы штадхолдері еді. 1806 жылға дейін Вильгельм ресми түрде Вильгельм VI, Оранж-Нассау князі, ал 1806 мен 1813 жылдар аралығында Оранж князі деп аталды. Берлинде 1791 жылдың 1 қазанында Вильгельм өзінің анасының туысы (Фредерика Луиза) Вильгельмина Пруссияға үйленді, ол Потсдамда туған. Ол Пруссия королі Фредерик Вильгельм II-нің қызы еді. Вильгельмина 1837 жылы қайтыс болғаннан кейін, Вильгельм 1841 жылдың 17 ақпанында, Берлинде, графиня Генриетта д'Ольтремонтқа (1792 жылдың 28 ақпанында Маастрихтте туған, 1864 жылдың 26 қазанында Шлосс-Рахеде қайтыс болған), Нассау графинясіне үйленді.