Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1995 жылы Кен Уилбердің кітабы
1995 book by Ken Wilber
"Секс, экология, руханилық: эволюция рухы" – интегралды философ Кен Уилбердің 1995 жылы жазған кітабы. Уилбер оны "Космос трилогиясы" аталатын серияның бірінші томы ретінде жоспарлаған, бірақ кейінгі томдары жарық көрген жоқ. "Секс, экология, руханилық" кітабының неміс тіліндегі басылымы "Эрос, Космос, Логос: Мың жылдық көрініс" ("A Millennium vision") деп аталды. Кітапты кейбір авторлар жоғары бағаласа, енді біреулері қатаң сынға алды.
Sex, Ecology, Spirituality: The Spirit of Evolution is a 1995 book by integral philosopher Ken Wilber. Wilber intended it to be the first volume of a series called The Kosmos Trilogy, but subsequent volumes were never produced. The German edition of Sex, Ecology, Spirituality was entitled Eros, Kosmos, Logos: Eine Jahrtausend Vision ("A Millennium vision"). The book has been both highly acclaimed by some authors and harshly criticized by others.
Құрылымы мен тезистері
Кіріспеде Уилбер қазіргі философиялық натурализмнің терең дистелеологиялық көзқарасын "оқыс" философиясы деп сипаттайды. Ол философиялық натурализмнің рухани кемшіліктерін қазіргі әлемдегі қорқынышты экологиялық дағдарыстың себебі деп көрсетеді. Ол өзінің әдістемесін "бағдар беретін жалпыламалар" деп атайды – ортақ әлемді ашатын келісімге қол жеткізуге болатын тұстасқан нүктелер.
In the introduction, Wilber describes the deeply dysteleological perspective of contemporary philosophical naturalism as "the philosophy of 'oops'". He describes the spiritual inadequacies of philosophical naturalism as the source of the contemporary world's menacing ecological crisis. He describes his methodology as outlining "orienting generalizations"—points on which agreement can be found that will reveal a shared world space.
Бірінші кітап
Бірінші тарауда, "Өмірдің торы", Уилбер Артур Лавджойдың "Барлық нәрсенің ұлы тізбегі" есебін пайдаланып, механикалық, материалистік қазіргі заманғы көзқарастың Батыстың дәстүрлі, толық, иерархиялық көзқарасын қалай жеңгенін көрсетеді. Тарих бойында патологиялық, үстемдік құрған иерархиялардың кең таралғаны иерархияға жаман даңқ әкелді. Бірақ иерархиядан толығымен құтылу мүмкін емес. Сондықтан, қандай иерархиялар бар екенін анықтап, оларды жақсартуға күш салуымыз керек. Екінші тарауда, "Байланыстыратын үлгі", Уилбер Артур Костлердің холизм және холархия туралы түсіндірмесін, сондай-ақ Людвиг фон Берталанффидің Жалпы жүйелер теориясын барлық холондардың шамамен жиырма қағидасын сипаттау үшін қолданады. Уилбер, Барлық нәрсенің ұлы тізбегінің толық нұсқасын "Рухтың ұлы ұясы" деп атайды, себебі бұл есеп жоғары деңгейлердің төменгі деңгейлерді қамтитынын және олардан асып түсетінін көрсетеді. Үшінші тарауда, "Жеке және әлеуметтік", Уилбер Эрих Янчтың коэволюция және өздігінен ұйымдасатын жүйелер туралы есебін сипаттайды. Төртінші тарауда, "Іштен қарағанда", Уилбер өмірдің екі негізгі аспектісін сипаттайды: "Сол қол жолы" (ішкі дүние) және "Оң қол жолы" (сыртқы дүние). Дәл редукционизм – мысалы, атомизм – бүтінді құраушы бөліктерге бөлгенде болады. Жұмсақ редукционизм – мысалы, жүйелер теориясы – ішкі дүниені сыртқы дүниеге келтіреді. Чарльз Тейлордың еңбегі, Ортағасырлық парадигманың дәл және жұмсақ редукционизмнен зардап шегетінін көрсету үшін пайдаланылады. Жеке және әлеуметтік салалар ішкі және сыртқы дүниелік аспектілерге қосылғанда, төрт квадрант пайда болады. Бесінші тарауда, "Адам табиғатының пайда болуы", Уилбер Жан Гебсердің адам санасының дамуы туралы есебін пайдаланып, Батыс сиқырлықтан мифтікке, содан кейін рационалды ойлауға қалай өскенін көрсетеді. Барлық нәрсенің даму үстінде екенін мойындау, Уилбердің сана моделіне үшінші маңызды өлшемді – тереңдікті немесе тік бағытты қосады. Алтыншы тарауда, "Сиқыр, миф және одан әрі", Уилбер Жан Пиажедің даму психологиясы теориясын қазіргі заманғы адамның жеке дамуын сипаттау үшін қолданады. "Пре/Транс қателігі" сипатталған. Бұл Уилбердің терең экология және экофеминизм сияқты "романтикалық" көзқарастарға қатысты термині, олар көбінесе ертерек және шектеулі болу жолдарын жетілген, толыққанды жолдар деп қате түсінеді. Жетінші тарауда, "Адам табиғатының шегі", Уилбер Юрген Хабермастың әлеуметтік-мәдени дамуы туралы есебін ұжымдық адам дамуын сипаттау үшін қолданады. Уилбер, үстемдік етпейтін, жаһандық санаға ие болатын көзқарас логикасын сипаттайды, онда Табиғаттан Өзінен, ішкі дүниеден сыртқы дүниеден және шығармашылықтан жанашырлықтан патологиялық ажыраулар салауатты айырмашылықтарға айналады. Мистиктердің жарамдылық талаптары Томас Кунның ғылыми парадигмалар туралы есебімен салыстырылады. Сегізінші тарауда, "Құдайдың тереңдігі", Уилбер жеке адамның рухани дамуы үшін төрт мистиктің есебін пайдаланады: трансценденталист Ральф Уолдо Эмерсонның табиғат мистикасы, христиан әулиесі Тереза Авиланың құдай мистикасы, Мейстер Экхарттың формасыз мистикасы және индус гуруы Рамана Махаршидің екілік емес мистикасы.
In the first chapter, "The Web of Life", Wilber uses Arthur Lovejoy's account of the Great Chain of Being to show how the mechanistic, materialistic modern worldview triumphed over the West's traditional, holistic, hierarchical view. The prevalence of pathological, dominating hierarchies throughout history has given hierarchy a bad name. But hierarchy is ultimately inescapable. Thus, we should concentrate on discovering which hierarchies actually do exist and on healing them. In the second chapter, "The Pattern That Connects", Wilber uses Arthur Koestler's account of holism and holarchy and Ludwig von Bertalanffy's General Systems Theory to describe approximately twenty tenets of all holons. Wilber calls the holistic version of the Great Chain of Being the "Great Nest of Spirit", because this account emphasizes that higher levels include as well as transcend lower ones. In the third chapter, "Individual And Social", Wilber describes Erich Jantsch's account of co evolution and self organizing systems. In the fourth chapter, "A View From Within", Wilber describes what he calls two fundamental aspects of existence: the "Left hand path" (interiority) and the "Right hand path" (exteriority). Gross reductionism—atomism, for example—consists of reducing a whole to its parts. Subtle reductionism—systems theory, for example—consists of reducing the interior to the exterior. Charles Taylor's work is used to show that the Enlightenment paradigm suffers from both gross and subtle reductionism. When Individual and Social spheres are added to the Interior and Exterior aspects of existence, four quadrants emerge. In the fifth chapter, "The Emergence Of Human Nature", Wilber uses Jean Gebser's account of the development of human consciousness to show how the West progressed from the magic to the mythic to the rational mentalities. This acknowledgment that all of existence is in development adds a third fundamental dimension—depth, or verticality—to Wilber's model of consciousness. In the sixth chapter, "Magic, Mythic And Beyond", Wilber uses Jean Piaget's theory of developmental psychology to describe the individual development of the contemporary human being. The "Pre/Trans Fallacy" is described. This is Wilber's term for "romantic" approaches, like deep ecology and ecofeminism, that often mistake earlier and more exclusivist modes of being for more mature, more inclusive modes. In the seventh chapter, "The Farther Reaches Of Human Nature", Wilber uses Jürgen Habermas' account of socio cultural development to describe collective human development. Wilber describes vision logic, a non dominating, global awareness of holistic hierarchy, in which the pathological dissociations of Nature from Self, interiority from exteriority, and creativity from compassion are transformed into healthy differentiations. The validity claims of mystics are compared to Thomas Kuhn's account of scientific paradigms. In the eighth chapter, "The Depths Of The Divine", Wilber uses the accounts of four mystics to describe the possibilities for further individual spiritual development: the Transcendentalist Ralph Waldo Emerson on nature mysticism, the Christian saint Teresa of Avila on deity mysticism, Meister Eckhart on formless mysticism, and the Hindu guru Ramana Maharshi on nondual mysticism.
Екінші кітап
Тоғызыншы тарауда «Жолы жоғары – төмен» деп аталатын Уилбер неоплатонист Плотиннің екіұстама емес метафизикасын сипаттайды. «Көтерілу» философиясы – Бірді немесе Абсолютті қабылдайтын философиялар. «Түсу» философиясы – Көпті немесе Толықтықты қабылдайтын философиялар. Көтерілу (Эрос немесе шығармашылықпен қозғалған) және түсу (Агапе немесе мейіріммен қозғалған) екеуі де сау, тұтас көзқарас үшін қажет. Платонның метафизикасы, оның ішінде көтерілу және түсуге ұмтылыстары да сипатталған. Плотиннің гностицизмге қарсы шабуылы көтерілудің салауатты және патологиялық тәсілдерінің арасындағы айырмашылықтарды анықтау үшін сипатталған. «Бұл дүниелік, басқа дүниелік» деген оныншы тарауда Уилбер модернизмнің бұзылған және тегіс әлемге көзқарасын, әсіресе Шеллингтің экзистенциалдық идеализмін жаңартудың әртүрлі әрекеттерін сипаттайды. Он бірінші тарауда «Жаңа әлем» деп аталатын Уилбер қазіргі заманғы ғылыми ойлаудың рухани тұрғыдан кемсітушіліктерімен қатар, бостандық беретін артықшылықтарын да сипаттайды. Он екінші тарауда «Космостың құлауы» Уилбер Тейлордың Ағартушылық парадигмасының әсерлері туралы есебін пайдаланып, вертикаль тереңдіктің көлденең кеңістікке қалай айналғанын және көтерілуге ұмтылыстың «Эго лагеріне» (Иммануил Кант пен Иоганн Готтлиб Фихтенің трансценденттік Эгосы) және «Эко лагеріне» (Барух Спинозаның құдайландырылған Табиғаты) қалай бөлінгенін көрсетеді. Утилитаризм сезімдік ләззатты Рухпен шатастыру деп сипатталады, бұл ақыр соңында қазіргі қоғамда гедонизм мен сексуалдық құштарлыққа әкелді. Он үшінші тарауда «Тұрпақтың үстемдігі» деп аталатын Уилбер Батыстың ғылым арқылы Көпті қабылдауға тырысқанын, бірақ мистика арқылы Бірді қабылдауға сәтсіз болғанын сипаттайды. Нәтижесінде Танатос (Сигмунд Фрейдтің өлімге ұмтылысы) және Фобос (экзистенциалдық қорқыныш) пайда болды, олар Агапе мен Эростың патологиялық түрлері. Он төртінші тарауда «Құдайды ашу» Уилбер Батыстағы ноэтикалық жарылыстарды емдеуге мүмкіндік беретін белгілі бір тарихи екіұстама емес көзқарастардың аспектілерін сипаттайды, әсіресе Дзен және Дзогчен буддизмі түсінген рухани тәжірибе. «Тарихтың шегінде» деген соңғы сөз Бос орын туралы ой-толғамды қамтиды, ол барлық нәрселердің онтологиялық жазылуына мүмкіндік беретін Болудың негізі болып табылады.
In the ninth chapter, "The Way Up Is The Way Down", Wilber describes Neo Platonist Plotinus' nondual metaphysics. "Ascending" philosophies are those that embrace the One, or the Absolute. "Descending" philosophies are those that embrace the Many, or Plenitude. Both ascent (driven by Eros, or creativity) and descent (driven by Agape, or compassion) are indispensable for a healthy, whole view. Plato's metaphysics, which also included both ascending and descending drives, is described. Plotinus' attack on Gnosticism is described in order to trace differences between healthy and pathological approaches to ascent. In the tenth chapter, "This Worldly, Otherworldly", Wilber describes various attempts to repair modernism's fractured and flattened worldview, especially Schelling's existential idealism. In the eleventh chapter, "Brave New World", Wilber describes the liberating advantages as well as the spiritually crippling disadvantages of the modern, scientific mentality. In the twelfth chapter, "The Collapse Of The Kosmos", Wilber uses Taylor's account of the effects of the Enlightenment paradigm to show how vertical depth was collapsed into horizontal span and how the ascending drive was dissociated into the "Ego camp" (Immanuel Kant's and Johann Gottlieb Fichte's Transcendent Ego) and the "Eco camp" (Baruch Spinoza's deified Nature). Utilitarianism is described as mistaking sensory pleasure for Spirit, which ultimately resulted in a fixation on hedonism and sex in modern society. In the thirteenth chapter, "The Dominance Of The Descenders", Wilber describes how the West tried to embrace the Many through science, but failed to embrace the One through mysticism. The result was the rise of Thanatos (Sigmund Freud's death drive), and Phobos (existential fear), which are the respective pathological versions of Agape and Eros. In the fourteenth chapter, "The Unpacking Of God", Wilber describes aspects of particular historical nondual views that could possibly heal the noetic fissures in the West, especially spiritual practice as understood by Zen and Dzogchen Buddhism. The afterword, "At The Edge Of History", includes a meditation on Emptiness as the ground of Being in which all entities are ontologically healed.
Қабылдау
Кітапты қарап шыққанда, автор Майкл Мерфи оны ХХ ғасырдың ең маңызды төрт кітабының бірі деп атады (қалғандары – Ауробиндоның «Жан құдайлық», Хайдеггердің «Болу және уақыт» және Уайтхедтің «Процесс және шындық»). Мәдениет тарихшысы Уильям Ирвин Томпсон Уилбердің жобасын қатаң сынап, жүйелі «барлық нәрсені түсіндіретін» теориялардың дұрыс емес екенін айтты. Ол сондай-ақ Уилбердің ғылыми еңбектерін «студенттік жалпыламалар» деп бағаламады. Publishers Weekly журналының бір рецензенты кітапты дұрыс ұйымдастырылмаған деп сынап, Уилбердің «өкінішке орай, осы ауқымды жұмыстың ішіне барлық мүмкін нәрсені сығымдауға тырысқанын» жазды. Соның салдарынан жүздеген беттік түсіндірмелер (кейде пайдалы, кейде тек қайталау) идеялар мен есімдер жиынтығына айналды.
In a review of the book, author Michael Murphy described it as one of the four most important books of the 20th century (the others being Aurobindo's The Life Divine, Heidegger's Being and Time, and Whitehead's Process and Reality). The cultural historian William Irwin Thompson harshly criticized Wilber's project, contending that systematic "theories of everything" were inherently misguided. He also dismissed Wilber's scholarly achievements as "undergraduate generalizations". A Publishers Weekly reviewer criticized the book as disorganized and wrote that Wilber “has unfortunately tried too hard to cram everything possible into this massive undertaking. The result is that even the hundreds of pages of notes (sometimes useful, sometimes merely repetitive) become a mass of ideas and names.”
Санаты
Бірақ басқаша айтқанда, мен әлемдік философия іздедім. Мен интегралды философия іздедім, ғылымның, моральдың, эстетиканың, Шығыс және Батыс философиясының, сондай-ақ әлемнің ұлы даналық дәстүрлерінің көптеген әртүрлі контексттерін сенімді түрде байланыстыратын философияны. Бұл мәліметтер деңгейінде мүмкін емес – ол шектеулі; бірақ бағыт-бағдар беретін жалпылама деңгейінде: әлемнің біртұтас, бөлінбеген және өзіне-өзіне барлық жағынан байланысты екенін көрсететін жол: тұтас Космосқа арналған тұтас философия: әлемдік философия, интегралды философия. — Кен Уилбер, "Жинақталған еңбектердің алтыншы томына кіріспе".
"Put differently, I sought a world philosophy. I sought an integral philosophy, one that would believably weave together the many pluralistic contexts of science, morals, aesthetics, Eastern as well as Western philosophy, and the world's great wisdom traditions. Not on the level of details—that is finitely impossible; but on the level of orienting generalizations: a way to suggest that the world is one, undivided whole, and related to itself in every way: a holistic philosophy for a holistic Kosmos: a world philosophy, an integral philosophy." — Ken Wilber, "Introduction to Volume Six of the Collected Works".