Кіріспе

Джеймс Бэйтман (18 шілде 1811 - 27 қараша 1897) – британдық жер иесі және шебер бағбандардың бірі. 1840 жылдар шамасында Англияның Стаффордшир округындағы Кнайперсли Холлдан көшіп келгеннен кейін ол Биддульф Гранджді дамытты. Ол әйелі Мария және досы, теңіз пейзаждарын салушы суретші Эдвард Уильям Куктың көмегімен Биддульфтегі танымал бақтарды құрды. 1865–1870 жылдары ол жергілікті табиғат тарихы мен халық мүсіндемесін зерттейтін ірі жергілікті ұйым – Солтүстік Стаффордшир далалық клубының алғашқы президенті болды.

Өмірбаян

Ол Ланкаширдегі Бьюри қаласының жанындағы Редвалде дүниеге келді, 1829 жылы Оксфорд университетінің Линкольн колледжіне қабылданды, 1834 жылы Магдален колледжін бітіріп, бакалавр, ал 1845 жылы магистр дәрежесін алды. Жиырма жыл бойы ол темір, инженерлік және банк ісінде көп ақша тапты. 1871 жылы Бейтман және оның белгілі ұлдары (соның ішінде суретші Роберт Бейтман) Биддульфтегі үй мен бақтарынан бас тартып, Лондонның Кенсингтон ауданына көшіп кетті. Кейіннен ол Суссекс округіндегі Уортингке көшіп, 1897 жылдың 27 қарашасында қайтыс болды.

Өсімдіктер жинаушы

Оксфордтың Магдален колледжі 1845 жылы тропикалық өсімдіктерді жинау мен өсіруге зор қызығушылық танытты; FLS, 1833; FRS, 1838; Корольдік бау-бақша қоғамының мүшесі; орхидеялар және басқа да бау-бақша тақырыптарына арналған жазбаларын жариялады. Ол орхидеяларды жинап, зерттеген, Солтүстік Стаффордшир далалық қоғамының президенті болды және Корольдік бау-бақша қоғамының өсімдіктерді зерттеу комитетінде қызмет етті. Ол әсіресе рододендрон мен азалияны ұнатты. Оның Биддульф Гранжде өскен бірнеше белгілі ұлдары болды, соның ішінде суретші Роберт Бейтмен де бар. Бейтман "орхидеяларды жинап, зерттеген" және "орхидея өсірудің алғашқы дамушыларының бірі" болды. Ол Мексика мен Оңтүстік Америкаға экспедициялар ұйымдастырып, коллекционерлерге сирек кездесетін үлгілерді жинауға көмектесті. Ол орхидеялар туралы үш сәнді кітап шығарды. Ол "салқын орхидея өсіруді" бастады, бұл Англияда Одонтоглоссумды өсіруге мүмкіндік берді, осылайша Орталық Америкадағы бұлтты ормандардың салқын, құрғақ климатын қайта жаратты, олар осы экзотикалық гүлдердің өсу ортасы. Батеман Уолтер Худ Фитчті (1817–1892) өзінің тамаша орхидея кітаптарына суреттер салу үшін жұмысқа алды. Өте сирек кездесетін "Одонтоглоссум монографиясы" кітабы отыз үлкен, қолмен боялған литографиядан тұрады. Табиғатты зерттеуші Чарльз Дарвин "1862 жылдың 25 қаңтарында Бейтменнен орхидеялар қорабын алды (және) 1862 жылдың 28 қаңтарында жазылған хатын алды".

Бағбан

Ол әйелі Мария, сондай-ақ досы және теңіз пейзаждарын салушы суретші Эдвард Уильям Кук көмегімен Биддульфтегі әйгілі бақтарды жасады. Биддульфтегі бақтары – Капабилли Браунның ландшафтық бағы мен жоғары Виктория стилі арасындағы кезеңнің сирек сақталған мысалы. Бақтар бөліктерге бөлініп, әртүрлі тақырыптар бойынша ұйымдастырылған. Бейтмен сонымен қатар "Англиядағы алғашқы қоғамдық саябақ – Дербидегі арбореттің" жоспарын жасауға жауапты болды. Присцилла Мастерстің "Мистер Бейтменнің бақшасы" (1987) атты балалар кітабы осы бақтарда өтетін қиял әңгімесі.

Отбасы

1838 жылғы 24 сәуірде ол Роуленд Эггертон Уорбертонның үшінші қызы және Питер Эггертон Уорбертонның қарындасы Мария Сибиллаға үйленді; олардың үш ұлы – Джон, Роуленд және белгілі суретші Роберт, сондай-ақ Ульрик Ральф Бёркке үйленген Кэтрин деген қызы болды.

Жарияланымдар

Мексика мен Гватемаланың Орхидея тұқымдастары, Джеймс Бейтман, 1845 ж. "Осы кітаптан барлығы 125 дана ғана басылды. Бұл – жарық көрген ең ірі ботаникалық кітаптардың бірі." Джеймс Бейтманның "Орхидеялы өсімдіктердің екінші ғасыры", Лондон: L. Reeve & Co., 1867 ж. "Ірі 4to (315 x 245 мм). pp. viii, 100 әдемі қолмен боялған литографиялық суреттері және сипаттамалық мәтіні бар." Джеймс Бейтманның "Одонтоглоссум" монографиясы, Лондон: L. Reeve & Co., 1874 ж. Кітаптың атақ парағының көшірмесі.