Кіріспе

1827 жылы Луизианада болған екі адамның қаза болуымен аяқталған жекпе-жек.
Sandbar Fight, сондай-ақ Видалия Sandbar Fight деп белгілі, 1827 жылдың 19 қыркүйегінде бірнеше қатысушының арасында зорлық-зомбылыққа ұласқан ресми жекпе-жек болды. Оқиға Миссисипи өзеніндегі үлкен құмды жағалауда, Видалия (Луизиана) және Начез (Миссисипи) қалаларынан бірнеше шақырым солтүстікте болды. Нәтижесінде генерал Сэмюэл Кьюни мен майор Норрис Райт қаза тапты. Америкалық пионер және халық қаһарманы Джеймс Боуи жекпе-жекте ауыр жарақат алды, бірақ аман қалды. Қақтығыс орны бастапқыда өзеннің ортасындағы бейтарап арал болды, өзен ағысы көбінесе аралдың батыс жағынан өтетін. Өзеннің негізгі арнасы аралдың шығыс жағына жылжыды, сондықтан қазіргі шайқас орны Джайлс аралында, өзеннің батыс жағында орналасқан. Дегенмен, өзеннің бастапқы бағыты (аралдың батыс жағы) Миссисипи және Луизиана штаттары арасындағы шекара болып табылады, сондықтан ұрыс орны Миссисипи штатында болды және әрқашан солай болып келді.

Өмірбаян

Құмдықтар шайқасы Луизиана штатының орталық бөлігінде болған келіспеушіліктерден кейін орын алды. Бай және беделді Уэллс және Кьюни отбасыларының мүшелері, бір-біріне жақын туыстар болғандықтарынан, аймақтың көптеген жаңа отбасыларымен үнемі қарым-қатынаста болды. Дау-жанжалдардың себептері бәсекелес қаржылық мүдделер, шериф сайлауында дауысқа қатысты айыптаулар, төленбеген қарыздар (жаман несиелер), банк несиесінен бас тарту және, әңгімеге сүйенсек, әйелдің ар-намысы болды. Шайқасқа қатысқан бірнеше адам бұрын жекпе-жекке түсіп, ұрысқа қатысып, оқ атысқан. Екі рет бұрынғы дауды дуэль арқылы шешуге тырысқандары нәтижесіз аяқталды, себебі олар екіншілер арасындағы айқай-шуға ұласты немесе бір тарап келмеді. Sandbar Fight деп аталған дуэль бастапқыда Александрия қаласынан (Луизиана штаты) Сэмюэл Л. Уэллс III және доктор Томас Х. Мэддокс арасындағы наразылықтарға байланысты ұйымдастырылды. Олар бейтарап жерде дуэль өткізуге келісті, соңында Миссисипи өзенінің ортасындағы кең, құмды жағажайды таңдады, өйткені ол жергілікті құқық қорғау органдарының қарауынан тыс деп есептелді, демек дуэльге қарсы заңдарға бағынбас еді. Уэллс пен Мэддокс, негізгі дуэльшілер, екіншілермен және бірнеше достары мен қолдаушыларымен бірге болды. Норрис Райт өте зорлыққа бейім екені мәлім болды. Бұрынғы кездесуде Райт Боуиді атқан, бірақ куәгерлердің араласуы Боуидің Райтты өлтіруіне кедері келтірді. Кейін Боуи Sandbar Fight-те болуға дайындалып, қаптама пышақпен жүрді.

Қатысушылар мен куәгерлер

Уэллс жақтастары Маддокс жақтастары Рөлдері Жарақаттар Сэмюэлл Л. Уэллс III Доктор Томас Х. Маддокс Дуэлянт Жарақат жоқ Майор Джордж Маквортер Полковник Роберт А. Крэйн Екінші Крэйн жеңіл жарақат алды Доктор Ричард Кьюни Доктор Джеймс А. Денни Хирург (қатыспаған) Денни жеңіл жарақат алды Джеймс "Джим" Боуи Альфред Бланшард Қолдаушы Екеуі де ауыр жарақат алды Генерал Сэмюэлл Кьюни Кэри Бланшард Қолдаушы Кьюни Джефферсон Уэллсті өлтірді Майор Норрис Райт Қолдаушы Райт өлтірді Доктор Денни жергілікті хирург және қақтығыста көбінесе бейтарап болды. Тізімдегі 12 қатысушының ішінде дуэлянттар мен хирургтар төбелес кезінде аз немесе бейбітшіл рөл атқарды. Екіншілер мен қолдаушылар белсенді төбелес жасаушылар болды; жартысы өлтірілді немесе ауыр жарақат алды. Сонымен қатар, кем дегенде бес қосымша адам жергілікті куәгерлер болды – екі плантация иесі, тағы екі дәрігер және жетекші. Кейбір есімдері айтылмаған құлдар да төбелеске куә болған болуы мүмкін.

Дуэль

1827 жылғы 19 қыркүйекте, сәрсенбі күні түске қарай Уэллс пен Мэддокс, олардың екіншілері мен қолдаушыларымен бірге Миссисипи штатының Натчес қаласының жанындағы құм сілкіндіде кездесті. Джим Боуи Уэллсті, ал Норрис Райт Мэддоксты қолдады.

Қақтығыстар

Алғашқы жекпе-жектің соңында алты адам (Уэллс, Мэддокс, Маквортер, Крэйн, доктор Кьюни және доктор Денни) аман қалғанын тойлауға дайындалды. Олар қалған Мэддокс жақтастарына қарай беттеді, себебі жекпе-жектің ешбір қатысушысы осы топпен зорлыққа баруға себеп болған емес. Жекпе-жектің қатысушылары саны жағынан тең болды (әрқайсысы үш адам), және секундтан басқасы қарусыз еді. Крэйн екі қолында да зарядталған тапанша ұстап жүрді. Жекпе-жектің қатысушыларын қалған Уэллс жақтастары тоқтатып алды; енді Крэйн үш қосымша қарулы адамға қарсы тұрды. Бұны алыстан көрген Мэддокс жақтастары топқа қосылу үшін жүгіріп келді. Бұрын Крэйнмен шайқасқан генерал Кьюни оған: «Полковник Крэйн, біздің ескі дауды шешуге қазіргі уақыт келді» деп айтты. Крэйн атып, Кьюниді өткізіп жіберіп, бірақ Боуидің жамбасына тигізіп, оны жерге құлатты. Содан кейін Крэйн мен Кьюни атысты, Крэйннің қолына жеңіл жарақат тиді, ал Кьюни кеудесіне тиген оқтан көз жұмды. Боуи аяғына тұрып, пышағын суырып алып, Крэйнге шабуыл жасады, Крэйн оны бос тапаншасымен сонша қатты ұрып, тапаншасы сынды да, Боуиді тізелеріне дейін құлатты. Райт пайда болып, тапаншасын шығарып, Боуиге атты, бірақ сәтті болмады. Содан кейін Райт қылыш-тапаншасын суырып алып, Боуидің кеудесіне тықты, бірақ жұқа пышақ оның кеуде сүйегінен сынып қалды. Райт пышақты тартып алуға тырысқанда, Боуи қолды созып, оның көйлегін тартып, Боуи пышағының ұшына құлатты. Райт дереу көз жұмды, ал Боуи тағы да атылып, топтың тағы бір мүшесімен пышақталды. Боуи тұрғанда, Бланшард ағайындылары екеуі де оған оқ атып, бірі оның қолына тиді. Боуи айналып, Альфредтің білегінің бір бөлігін кесіп тастады; Кэри Боуиге екінші оқ атып, өткізіп алды. Бланшард ағайындылары қашқанда, Джефферсон Уэллс Альфредті «қолынан» атып, ал Кэри майор Маквортер «тиімсіз» оқ атып, өткізіп алды. Оқиға салдарынан Сэмюэл Кьюни мен Норрис Райт қаза тауып, Альфред Бланшард пен Джим Боуи ауыр жарақат алды. Қарусыз доктор Денниге саусағы мен жамбасына оқ тиді. Басқалары да жеңіл жарақат алған болуы мүмкін; Крэйннің айтуынша, оның қолына оқ «жақыннан өткен». Крэйн Боуиді алып кетуге көмектесті, Боуи оған алғыс айтып: «Полковник Крэйн, менің ойымша, қазіргі жағдайда сіз мені атуыңыз керек емес еді» деді. Жекпе-жекке қатысқан бес дәрігер Боуидің жараларын емдеді.

Салдары

Уэллс пен Мэддокс жақтастарының арасындағы төбелесге әкелген оқиғалардың нақты реттілігін анықтау қиын, өйткені төбелес кем дегенде сегіз куәгердің айтуынша, маңызды қарама-қайшылықтар бар, мысалы: «Крейн мен Боуи атысты. Крейн Боуиді өткізіп алды, ал Боуи кейін жамбасына оқ тиді»; «Крейн қасақана Боуиді атты, ол тұрды»; және «Крейн Боуиді жамбасына атты, оны құлатты». 24 қыркүйекте, төбелес болғаннан бес күн өткен соң, Сэмюэл Уэллс баспасөзге Крейннің Кьюниді атуы – алдын ала жоспарланған кісі өлтіру екенін мәлімдеді. 3 қазанда Крейн хатында: «Боуи сол кезде тапаншасын тартып алды. Мен оған қарсы аттым; ол енді мен оған тиіспегенімді, тек оның атуына себеп болғанымды айтады. Ол жалған айтады, мен оны денесінен аттым. Он футтан артық қашықтықтан ату мүмкін емес, мақсаты – біздің қайғылы досымыз [майор Райтті] өлтіргені үшін оның іс-әрекетін ақтау». Крейн Боуидің Райттің өліміне қатысты өзін-өзі қорғауға талпынысын жоққа шығарды. Бұл және төбелеске қатысушылардың басқа да есептері заңдық мәселелермен байланысты болды. Сэмюэл Л. Уэллс III бір ай ішінде басқа аурудан қайтыс болғандықтан, оның куәлігі қылмыстық айыптауларды қолдау үшін ұзақ уақыт қолжетімді болмады. Есептердегі көптеген басқа да элементтерде де қарама-қайшылықтар бар, соның ішінде жарақат алғандардың саны, жараларының сипаты және оқиғалардың нақты тізбегі. Төбелесшілердің өзі аз және күдікті есептер берді, сондай-ақ жергілікті құқық қорғау органдары мен баспасөзден қашып жүрді. Көптеген есептер берген бейтарап бақылаушылар бастапқыда қатысушылардың аттарын сенімді түрде анықтай алмады, олардың көпшілігі оларға бейтаныс болды. Куәгерлердің есептері уақыт өте келе әшекейленді. Аймақтық және ұлттық газеттер жақын арада оқиғаны қамтыды, ол «Сандбар төбелесі» деп белгілі болды. Боуидің жекпе-жек шеберлігі мен оның пышағы егжей-тегжейлі сипатталды; ол ауыр жарақат алғаннан кейін бірнеше қарсыластарын жеңді немесе теңестірді. Көптеген куәгерлер мен қатысушылардың біразы баспасөзге есеп берді (Боуи ерекше жағдайда есеп бермеді). Куәгерлер Боуидің бірінші шабуыл жасамағанына және қалғандарының шабуылдарын Боуиге бағыттағанына келісті, өйткені «олар оны өздерінің қарсыластары арасындағы ең қауіпті адам деп есептеді». Бірнеше онжылдықтар өткен соң, баспасөз есептері куәгерлердің нұсқаларынан айтарлықтай өзгеше болды. Жақын жердегі Натчесте қылмыстық іс қозғау керек пе, жоқ па, соны анықтау үшін үлкен қазылар алқасы шақырылды. Боуи куәлік беруге шақырылмады және ешқандай айыптама қойылмады.

Мұра

Боуи қақтығыста ауыр жарақат алды (бір дерек бойынша, екі оқ жарақаты, жеті пышақ жарақаты және Крейннің лақтырған тапаншасынан болған басқа да жарақаттар, немесе басқа нұсқа бойынша, үш оқ және төрт пышақ жарақаты), және қалпына келуіне бірнеше ай уақыт кетті. Одан кейін ол үлкен қабықшалы пышақ тасыды. Sandbar Fight-қа байланысты ұлттық назардың ошағы болғандықтан, Боуи және оның пышағы елдің барлық айманында қатал шекаралық өмір салтының символы ретінде кеңінен танылды. Көптеген шеберлер мен өндірушілер Боуи пышағының өз үлгілерін жасады, бастапқысы – 1830 жылы Боуи үшін түпнұсқасын жасаған Арканзас штатының теміршісі Джеймс Блэк. Оның және оның пышағының даңқы Англияға жетті, ал 1830-шы жылдардың басында британдық көптеген пышақ өндірушілер де Боуи пышақтарын шығарып, оларды АҚШ-қа сату үшін экспорттады. 1835 жылға қарай (Боуи тірі болғанда) "Боуи пышақтары" жарнамаланды (қосымша түсіндірмелерсіз). 1838 жылы Нью-Орлеан газетінің жазушысы барлығы оны көргенін болжайды. Боуи пышақтары 1870-жылдарға дейін танымал қару болып қала берді, одан кейін үлкен калибрлі, сенімді пистолеттер кеңінен қолжетімді болды. 19-ғасырда пышақтың дизайны әртүрлі үлгілерге өрістеді. 20-ғасырдың ортасына қарай, ол нақтырақ үлгімен – "қисайған ұшы, екі жағынан да өткір жалған жиегі және қолды қорғауға арналған қиылысқан қорғағыштары бар үлкен қабықшалы пышақпен" байланысты болды. Sandbar Fight-тан кейін Боуи Техасқа көшіп, бай отбасымен үйленді, жоғалған күміс кенін іздеді, жаңа отбасын холерадан жоғалтты және 1835-36 жылғы Техас революциясының жетекшісі болды. Ол Аламо шайқасында қаза тапты. Боуи ертедегі американдық шекарашы және аңызға айналған пышақ шебері ретінде танымал болды, бірақ ол қатысқан жалғыз пышақ шайқасы – Sandbar Fight, және мүмкін Аламо шайқасы болды.