Джордж Джейкоб Холиоук: Англиялық саяхатшы, жазушы және секуляризмнің негізін қалаушы.
George Holyoake
Джордж Холиоук (1817-1906) – ағылшын секулярист, «секуляризм» және «джингоизм» терминдерін енгізген, газетші және кооператор. Өмірі мен еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джордж Джейкоб Холиоак (1817-1906) – ағылшын секулярисі, кооператор және газет редакторы. Ол 1851 жылы «секуляризм» және 1878 жылы «джингоизм» терминдерін ойлап тапты. 1846 жылдан 1861 жылдың маусымына дейін «Reasoner» газетінің, ал 1864-1867 жылдары «The English Leader» кооперативтік газетінің редакторы болды.
English secularist writer (1817–1906)
George Jacob Holyoake (13 April 1817 – 22 January 1906) was an English secularist, co operator and newspaper editor. He coined the terms secularism in 1851 and "jingoism" in 1878. He edited a secularist paper, the Reasoner, from 1846 to June 1861, and a co operative one, The English Leader, in 1864–1867.
Ерте өмір
Джордж Джейкоб Холиоак Бирмингемде дүниеге келді, оның әкесі ақ металл өңдеуші, ал анасы түйме жасаушы болды. Ол халық мектебінде және Веслиан жексенбілік мектебінде оқыды, сегіз жасында әкесімен бірге қорыту зауытында жарты күн жұмыс істей бастады және мамандығын үйренді. 18 жасында ол Бирмингем механика институтында дәрістерге қатыса бастады, онда Роберт Оуэннің социалистік еңбектерімен танысты, кейін көмекші оқытушы болды. 1839 жылы Элеонор Уильямсқа үйленді және толық уақытты мұғалім болуға бекінді, бірақ социалистік көзқарастарына байланысты қабылданбады. Толық уақыт оқытуға мүмкіндік болмағандықтан, Холиоак Оуэннің әлеуметтік миссионері болып жұмыс істеді. Оның алғашқы орны Вустер қаласында болды, бірақ келесі жылы ол Шеффилдтегі маңыздырақ қызметке ауыстырылды.
George Jacob Holyoake was born in Birmingham, where his father worked as a whitesmith and his mother as a button maker. He attended a dame school and a Wesleyan Sunday School, began working half days at the same foundry as his father at the age of eight, and learnt his trade. At 18 he began attending lectures at the Birmingham Mechanics' Institute, where he encountered the socialist writings of Robert Owen and later became an assistant lecturer. He married Eleanor Williams in 1839 and decided to become a full time teacher, but was rejected for his socialist views. Unable to teach full time, Holyoake took a job as an Owenite social missionary. His first posting was in Worcester, but the following year he was transferred to a more important one in Sheffield.
Оуэндік
Холйоак Чарльз Саутвеллге қосылып, Оуэниттің ресми саясатына қарсылық білдірді, яғни лекторылардың жексенбі күні ақша жинау үшін діни ант беруі керек деген талапқа. Саутвелл атеистік "Ақыл-ойының оракулы" басылымын құрды және осы себеппен жақын арада түрмеге қамалды. Ол өзінің тәжірибесінен кейін атеисттік көзқарасқа келгендіктен, редакторлыққа өтті. Холйоак француз ғалымы Огюст Конттың ықпалында болды, ол әлеуметтануда белгілі және позитивизм ілімімен танымал. Конт өзі дәстүрлі діннің біріктіруші рөлін атқару үшін секулярлы "адамзат дінін" құруға тырысты. Холйоак Конттың көптеген еңбектерін аударған және, мүмкін, алғашқы әйел әлеуметтанушы болған Харриет Мартиномен таныс болды. Ол 1859 жылы Дарвиннің "Түрлердің шығу тегі" еңбегін қарап шығып, оған қуанышты хат жазды.
Holyoake joined Charles Southwell in dissenting from the official Owenite policy that lecturers should take a religious oath to enable them to take collections on Sundays. Southwell had founded an atheist publication, Oracle of Reason, and was soon imprisoned on those grounds. Holyoake took over as editor, having moved to an atheist position as a result of his experiences. Holyoake was influenced by the French philosopher of science, Auguste Comte, notable in sociology and famous for the doctrine of positivism. Comte had himself attempted to establish a secular "religion of humanity" to fulfil the cohesive function of traditional religion. Holyoake was an acquaintance of Harriet Martineau, who translated various works by Comte and was perhaps the first female sociologist. She wrote to him excitedly on reviewing Darwin's On the Origin of Species in 1859.
Қылмыстық іс
1842 жылы Холиоак 1842 жылғы сәуір айында Челтенхэм механика институтында өткен қоғамдық лекция кезінде құдайға қарсы сөз айтқаны үшін сотталған соңғы адамдардың бірі болды. Бірақ лекцияның діни сипаты болған жоқ, ал кінәлі деп танылған сөздер оған кездесу қатысушыларынан қойылған сұраққа жауап ретінде айтылды. Оны Челтенхэмнен Глостер түрмесіне тізгінмен алып кетуге қарсы оның жақтастары араласып, Ішкі істер министріне ресми шағым жасалды, ол қабылданды. Ол сол кездегі "Челтенхэм фри пресс" газетімен қолдауға ие болды, бірақ "Челтенхэм хроникасы" және "Экзаминер" газеттерінде сынға ұшырады. Лекциядағылар, сериядағы екінші лекция болған осы шарада, "саясат, мораль және дін салаларында еркін пікір алмасу теңдей пайдалы" деген ұсыныс жасап, қабылдады. 1842 жылы Холиоак және социалист Эмма Мартин тұтқындалу қаупі төнген еркін ойлаушыларды қолдау үшін Қуғын-сүргінге қарсы одақ құрды.
In 1842, Holyoake became one of the last persons convicted for blasphemy in a public lecture, held in April 1842 at the Cheltenham Mechanics' Institute, though this had no theological character and the incriminating words were merely a reply to a question addressed to him from the body of the meeting. It took an intervention by supporters to stop him being walked in chains from Cheltenham to Gloucester Gaol, and there was a formal complaint to the Home Secretary, which was upheld. He was well supported by the Cheltenham Free Press at the time in his actions, but attacked in the Cheltenham Chronicle and Examiner. Those at the lecture, the second in a series, moved and carried a motion "that free discussion was equally beneficial in the departments of politics, morals and religion." In 1842 Holyoake and the socialist Emma Martin formed the Anti Persecution Union to support free thinkers in danger of arrest.
Секуляризм
Дегенмен, ол алты ай түрмеге жабылып, «Оракул» газетінің редакторы ауысты. 1843 жылдың соңында газет жабылып, Холйоак 1845 жылға дейін сақталған «Қозғалыс» атты бірқалыпты газетті құрды. Ол сондай-ақ «Reasoner» журналын құрды, онда ол секуляризм тұжырымдамасын дамытты, содан кейін 1876 жылдың тамызында «Секулярлық шолу» журналы жарық көрді. Ол мөрсіз газет шығарғаны үшін айыпталуға соңғы болып іліккен, бірақ салық алынғанда қудалау тоқтатылды. Ол Құдайға сенбеуін сақтап, «Оракулдан» кейін «атеизмді» жағымсыз термин деп санап, «секуляризмді» ұнатты. «Агностик» термині пайда болғанда, ол оны қабылдады. 1850 жылдары Холйоак пен Чарльз Саутвелл Шығыс Лондонда лекция оқыды. Сол кезде баптист болған Харриет Лоу олармен пікір алмасып, сенімдерін өзгертті. Ол 1855 жылы «ақылдың нұрына» кенеліп, Холйоактың жақтасы және көрнекті секулярлық спикер болды. 1877 жылы Чарльз Брэдлоу мен Энни Бесанттан, Ұлттық секулярлық қоғамның (NSS) басшыларынан бөлінгеннен кейін Холйоак, Чарльз Уоттс және Харриет Лоу 1884 жылға дейін жұмыс істеген Британдық секулярлық одағын құрды. 1881 жылдың 6 наурызында Холйоак, Харриет Лоу, Энни Бесант және Чарльз Брэдлоумен бірге Хамберстон Гейттегі Лестер секулярлық қоғамының Секулярлық залының ашылуында сөз сөйледі. Ол 1899–1906 жылдары Рационалистік баспасөз қауымдастығының төрағасы болды.
Holyoake nonetheless underwent six months' imprisonment and editorship of the Oracle changed hands. After the paper closed at the end of 1843, Holyoake founded a more moderate one, The Movement, which survived into 1845. Holyoake also founded the Reasoner, where he developed the concept of secularism, followed by the Secular Review in August 1876. He was the last person indicted for publishing an unstamped newspaper, but the prosecution was dropped when the tax was withdrawn. He retained his disbelief in God, but after the Oracle soon came to see "atheism" as a negative term, preferring "secularism". He then adopted the term "agnostic", when it appeared. In the 1850s Holyoake and Charles Southwell were lecturing in East London. Harriet Law, then a Baptist, began debating with them, and in the process changed her beliefs. She "saw the light of reason" in 1855 and became a supporter of Holyoake and a prominent secular speaker. After an 1877 split with Charles Bradlaugh and Annie Besant, leaders of the National Secular Society (NSS), Holyoake, Charles Watts and Harriet Law founded the British Secular Union, which remained active until 1884. On 6 March 1881, Holyoake was a speaker at the opening of Leicester Secular Society's Secular Hall in Humberstone Gate, along with Harriet Law, Annie Besant and Charles Bradlaugh. He chaired the Rationalist Press Association in 1899–1906.
Кооперативтік қозғалыс
Холйоактың соңғы жылдары көбінесе жұмысшы класының кооперативтік қозғалысына арналды. Ол 1887 жылғы кооперативтер конгресінің бірінші күнінің президенті болды. Ол Рочдейл пионерлерінің тарихын (1857), Англиядағы кооперация тарихын (1875; қайта жаңартылған басылымы 1906) және "Қазіргі кооперативтік қозғалыс" (1891) кітаптарын жазды. Сондай-ақ, ол (1892) "Агитатордың өмірінің алпыс жылы" атты автобиографиясын және 1905 жылы "Есте сақтауға лайық өткен оқиғалар" атты екі томдық естеліктер жинағын жариялады. Холйоак 1906 жылдың 22 қаңтарында Суссекс округының Брайтон қаласында қайтыс болды және Лондонның Хайгейт зиратының шығыс бөлігіне жерленді. Қабір солтүстік-шығыс бөлігінде, басты жолдардан алыс орналасқан, оған жеңіл қол жеткізу қиын, бірақ Джордж Элиоттың қабірінің артында, басты орталық солтүстік жолдың шығыс жағындағы қабірлердің арасында көруге болады. Кооперативтік қозғалыс оған мәңгілік ескерткіш орнатуға шешім қабылдады: Манчестердегі Кооперативтік одақтың тұрақты үйі. Холйоак үйі 1911 жылы ашылды және сонымен қатар Ұлттық кооперативтік мұражайға да ие. Екінші жинақ Бишопскейт кітапханасында сақтаулы.
Holyoake's later years were mainly spent on the working class co operative movement. He served as President for the first day of the 1887 Co operative Congress. He wrote a history of the Rochdale Pioneers (1857), The History of Co operation in England (1875; revised ed. 1906) and The Co operative Movement of To day (1891). He also published (1892) an autobiography entitled Sixty Years of an Agitator's Life, and in 1905 two volumes of reminiscences, Bygones Worth Remembering. Holyoake died in Brighton, Sussex, on 22 January 1906, and was buried in the eastern section of Highgate Cemetery in London. The grave lies in a north east section, off the main paths, and is not readily accessible, but visible between graves on the east side of the main central north path, behind George Eliot's grave. The Co operative Movement decided to build a lasting monument to him: a permanent home for the Co operative Union in Manchester. Holyoake House was opened in 1911 and also houses the National Co operative Archive. A second collection is held at Bishopsgate Library.
Басқа аспектілер
Холйоак "Джингоизм" терминін 1878 жылғы 13 наурызда The Daily News газетіне жазған хатында G. W. Hunt-тің "Джинго" атты патриоттық әніне сілтеме жасай келіп, оны музыкалық зал әншісі G. H. MacDermott танымал еткенін айтты. Осыған қайта тоқталып, ол былай деп жазды: "Мен, әрине, патриоттардың жаңа түрін анықтап, олардың ерекшелігі – британдықтардың тыныш, бекем, өзін-өзі қорғауын жоққа шығаратын, соғысқа шақыруға құмар өркөкіректілік екенін атағым келді". Холйоак тәуелсіз депутат және сотталған алаяқ Хорацио Боттомлидің сіңілісінің күйеуі болды және 1865 жылы ол жетім қалғаннан кейін Боттомлидің күтімін ұстауға қаржылық көмек көрсетті. Жаңа Зеландияның премьер-министрі Кит Холиоак онымен туыс болды.
Holyoake coined the term "jingoism" in a letter to The Daily News on 13 March 1878, referring to the patriotic song "By Jingo" by G. W. Hunt, popularised by the music hall singer G. H. MacDermott. Referring back to this he wrote, "I had certainly intended to mark, by a convenient name, a new species of patriots [whose] characteristic was a war urging pretentiousness which discredited the silent, resolute, self defensiveness of the British people." Holyoake was the uncle of an independent MP and convicted fraudster, Horatio Bottomley, and contributed to the cost of Bottomley's upkeep after he was orphaned in 1865. The New Zealand Prime Minister Keith Holyoake was related to him.
Ескерткіштер
Холйоак Лондонның Кенсал Грин зиратындағы Реформаторлар ескерткішінің оңтүстік жағында тізімделген. Ұлттық секулярлық қоғам 2018 жылдың 17 тамызында Холйоакқа арналған көгілдір тақтайшаны ашты. Ол 4 Woburn Walk, Bloomsbury, Лондон, WC1H 0JL мекенжайындағы газет сату орталығының алдына, Marchmont Association-ның жергілікті тарихты еске түсіретін тақтайшалар жобасы аясында орнатылған. Оксфордтың Хедингтон қаласындағы Холйоак көшесі, Лондонның Илинг қаласындағы Холйоак жолы, Камбрияның Пенрит қаласындағы Холйоак террасасы және Кент графтығының Севеноакс қаласындағы Холйоак террасасы Джордж Холйоактың құрметіне аталған.
Holyoake is listed on the south face of the Reformers' Memorial in London's Kensal Green Cemetery. The National Secular Society unveiled a blue plaque commemorating Holyoake on Friday 17 August 2018. It is mounted on the front of a newsagents' at 4 Woburn Walk in Bloomsbury, London, WC1H 0JL, as part of the Marchmont Association's scheme of local history commemorative plaques. Holyoake Road in Headington, Oxford, Holyoake Walk in Ealing, London, Holyoake Terrace in Penrith, Cumbria and Holyoake Terrace in Sevenoaks, Kent, are named after George Holyoake.