Кіріспе

Британдық саяси реформатор (1806–1891)

Томас Харэ (28 наурыз 1806, Англия – 6 мамыр 1891) – британдық заңгер және сайлау реформасын қолдаушы. Ол пропорционалды өкілдіктің бір ауыстырылатын дауыс жүйесін жасаған, оның жақтаушысы және қорғаушысы болды. Бұл жүйе қазір Австралия мен Ирландияда, сондай-ақ прогрессивтік дәуірдегі кейбір американ қалаларында қысқа мерзімге қолданылды.

Өмір

Ол 1806 жылғы 28 наурызда Дорсет, Ли қаласындағы Энн Хардің заңды емес ұлы ретінде дүниеге келді. (Alumni Cantabrigienses 19 ғасырлық идентификацияны дұрыс емес деп санайды. Ол Энн Хардің ұлын 1823 жылы Квинс колледжіне оқуға түскен Томас Хармен теңестірді, ол 1827 жылы бакалавр, ал 1846 жылы магистр дәрежесін алды.) Дорсет фермасында өскен Хардің білімі аз болды. Ол Лондонға барып, заң кеңесшісінің кеңсесінде жұмыс істеді. 1828 жылғы 14 қарашада ол Иннер Темплдің студенті ретінде қабылданды және 1833 жылғы 22 қарашада адвокаттыққа шақырылды. Ол азаматтық соттарда заңгерлікпен айналысты. 1853 жылы Хар Қайырымдылық комиссиясының қайырымдылық инспекторы болды. Хар Лондондағы Афинеум клубы мен Саяси экономика клубының мүшесі болды. Ол сондай-ақ Әлеуметтік ғылымды дамыту жөніндегі ұлттық қауымдастықтың мүшесі болды және 1867 жылдан бастап Әйелдерді жұмыспен қамтуды қолдау қоғамы комитетіне кірді. Ол Лидия Бекермен бірге сайлау құқығы үшін петициялар бойынша жұмыс істеді. Ол 1867 жылы Манчестердегі суфражист Макс Киллманның қосылуына қатысып, оның әйелі Филиппин Киллманға қолдау көрсетті; екі жылдан кейін ол Бекермен келіспеді. Миллдің ықпалымен Хар 1869 жылдан бастап кооперативтік қозғалысқа қатысты және Милл мен Уильям Томас Торнтонның идеяларын ұстана отырып, "жерді еркін саудалау" мақсатымен Жер иелігін реформалау қауымдастығына (1869-1873) қосылды.

Заңнамалық есептер

Харе заңгерлік есеп беру саласында да белгілі болды. Ресми сот шешімдерінің тіркемелері болмаған кезеңде, маңызды сот шешімдерінің жарияланған есептері оларды прецедент ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. 1841 жылдан бастап ол Англияның вице-канцлері Джеймс Вигрэмның шешімдері бойынша Канцлер сотының істерін баяндады. Канцлерлік Жоғары соттың істері бойынша 11 томдық «Сотта қаралып шешілген істер туралы есептер» сериясы 1858 жылы Уильям Вудтың ісімен аяқталды. Вигрэмның қаулылары айқын деп есептелді. Қазірге де маңыздылығын сақтап қалған екі маңызды сот шешімі тек Харенің Канцлерлік соты бойынша есептерінде ғана қамтылған:

Хендерсон v Хендерсон (1843) 3 Hare 100, осыдан «Хендерсон v Хендерсон ережесі» деп аталатын ереже туындады. (Бұл ережеде, ең бастысы, тараптар арасындағы мәселе сотта қаралып жатқанда, әр тарап өзінің барлық жағдайын сотқа толық көлемде ұсынуы керек, осылайша оның барлық аспектілері бір рет және қайта оралмайтын түпкілікті шешімге ие болады – әрине, шағымдану құқығын ескере отырып. Ерекше жағдайлар болмаса, тараптар кейіннен сотқа бірінші рет қарау кезінде ұсынуға болатын, бірақ ұсынбаған аргументтерді, талаптарды немесе қорғаныстарды ұсыну үшін орала алмайды.) Foss v Harbottle (1843) 2 Hare 461, осыдан туындаған ереже 160 жылдан астам уақыттан бері жалпы құқықтық жүйелердегі компаниялар құқығындағы азшылық акционерлерінің құқықтарының негізгі тасы болып табылады. Харе Генри Ильтид Николл және Джон Монсон Кэрроупен бірлесіп 1840 және 1843 жылдары теміржолдар мен каналдарға қатысты істердің алғашқы томдарын жазды, сәйкесінше 1835–1840 және 1840–1842 жылдар.