Кіріспе

Голландиялық анабаптистердің жетекшісі (шамамен 1500–1534)

Ян Маттис (Jan Matthias, Johann Mathyszoon, Jan Mattijs, Jan Matthijszoon; шамамен 1500 – 5 сәуір 1534) – Мюнстер көтерілісінің харизматикалық анабаптистік жетекшісі, оның ізбасарлары оны пайғамбар деп есептейді. Маттис Киелі Рим империясының Голландия графтығындағы Хаарлем қаласында дүниеге келді, онда нан пісіруші болып жұмыс істеді және 1520 жылдары Мелхиор Хоффманның уағыздауы арқылы анабаптизмге көшті. Маттис мыңдаған жаңа мүшелерді шомылдыру рәсімінен өткізді, ал Хоффман түрмеге қамалғаннан кейін анабаптистер арасындағы маңызды басшылыққа ие болды. Маттис Хоффманның бейбітшілік пен зорлықсыздық діни көзқарасын қабылдамады, керісінше, қысымға қарсы тұру қажет деген пікірді ұстады. 1534 жылы анабаптистер көтерілісі Киелі Рим империясының Мюнстер епископтығының астанасы Мюнстерді басып алды. Голландиялық анабаптист және Маттистің шәкірті Иоанн Лейденский, сондай-ақ жергілікті саудагерлер Маттисті шақырып әкелді. Маттис Мюнстерді "Жаңа Иерусалим" деп жариялады, ал 1534 жылдың 5 қаңтарында оның бірнеше шәкірттері қалаға кіріп, ересектерді шомылдыру рәсімінен өткізді. Реформатор Бернхард Ротман сол күні "қайта шомылдыру рәсімінен" өткендігі хабарланды, ал жақын арада 1000-нан астам ересек адам шомылдырылды. Олар Мюнстерді қоршап алған және қуылған епископ князі Франц фон Вальдекке қарсы соғыс жариялады. 1534 жылғы сәуір айында, Пасха күні, Маттис, осы күні зұлымдарға Құдайдың жазасы түседі деп болжаған, өзінің екінші Ғидеон екендігіне сеніп, он екі ізбасарымен бірге шабуыл жасады. Ол және оның барлық серіктері өлтіріліп, денелері бөлінді, ал басы сойылған таяққа ілінді. Сол күні кешке оның жыныстық мүшелері қала есігіне шегеленіп қойылды.