Католик шанырағының князь-епископы Франц фон Вальдек

Кіріспе

Рим католиктік принц-епископ граф Франц фон Вальдек (1491 – 15 шілде 1553) – Киелі Рим империясының Төменгі Рейн-Вестфалия округінде Мюнстер, Оснабрюк және Минденнің принц-епископы болған. Ол Мюнстер қаласын қоршап алған, мыңжылдық анабаптистік теократиялық бүлік – Мюнстер көтерілісін басып таратты.

Өмірбаян

Франц Вальдек Айзенбергтің (1453–1524) графы Филипп II-нің ұлы болды. Ол бастапқыда дін қызметкері болуға жоспарланғанмен, отбасының дүниелік істеріне көбірек қызығушылық танытып, Равенсберг графтығының губернаторы болды. Оның анасы – графыня Катерина фон Золмс-Лих (1467–1492), графы Куно фон Золмс-Лих пен графыня Вальпургис фон Даунның қызы. Франц – графы Филипп пен графыня Катеринаның алты баласының үшіншісі және соңғысы. Франц дүниеге келгеннен кейін бір жыл өткен соң анасы қайтыс болды. Франц фон Вальдек ерте жасынан әкесінің аристократиялық соборлық бөлімінде орын алу арманын орындауға дайын болды. Собор мүшелеріне діни заң күдіретін алу талап етілгендіктен, Франц 1506 жылы Эрфуртта оқуын бастады, ал 1510 жылы Лейпцигке көшті. Ол қасиетті сан алуға үлкермесе де, көптеген "Kanonikerpräbenden" иеленді. Франц, басқалармен қатар, Кельн, Трир, Майнц және Падерборн қалаларында канон, сондай-ақ Эйнбектегі Санкт-Александр қорының деканы болды. Франц фон Вальдек Реформацияға деген көзқарасы екіұшты болды. 1530-жылдардың басында Мюнстер қаласы Реформацияны қабылдады, бірақ көп ұзамай радикал Бернхард Ротманның бақылауына түсті. Вальдек қалаға қарсы шаралар қолданды, оның ішінде қала саудагерлеріне тиесілі заттарды тәркіледі. 1533 жылдың ақпан айында екі тарап та Дюльмен шартымен келісімге келді. Вальдек қалаға толық діни еркіндік берді. Лютерандық қозғалыс 1534 жылдың 23 ақпанындағы жылдық кеңес сайлауында радикалды анабаптистерге жол бергенде, Вальдек қаланы қоршап алды. 1534 жылы Пасха күні анабаптистердің көшбасшысы Ян Маттис шағын топпен қаладан шығып, жеңіліп, қаза тапты. Содан кейін Лейденнің Иоанны өзін Жаңа Иерусалим (Мюнстер) қаласының патшасы деп жариялады. Келесі қоршау кезінде Хилле Фейкен Юдит пен Холоферннің үлгісімен оны өлтіруге тырысты. Киелі Рим империясының және ішкі сатқынның көмегімен Вальдек әскерлері 1535 жылдың 24 маусымында қаланы қайтарып алды. Мюнстер қайтадан католиктік дінге қайта оралды, ал Вальдек өзінің ықпалын Лютердің ілімдерін тарату үшін пайдаланды. 1541 жылы оның реформациялық әрекеттері Мюнстер епископтығынан біртұтас қарсылыққа тап болды. 1543 жылы Оснабрюкте Любек суперинтенданты Герман Боннустың қатысуымен Вальдек Реформацияны енгізуді жоспарлады. 1535 жылы Франц Лютерандық ілім кеңінен қабылданған Минден қаласында соборлық бөлімнен басқа да мәселелерді шешуге тырысты. Реформацияға көмектесуге бағытталған бұл әрекеттер оның Анна Полманмен қарым-қатынасын заңдастыру және Мюнстер, Оснабрюк және Минденнің үш епархиясын өз мұрагерлері үшін зайырлы аймақ құру мақсатымен секуляризациялау тілегімен тығыз байланысты болды.

Franz was the son of Count Philip II of Waldeck Eisenberg (1453–1524), who while being originally destined for the ministry, took a greater interest in his family's more worldly duties and thus became governor of the County of Ravensberg. His mother was the Countess Catherine von Solms Lich (1467–1492), daughter of Count Kuno von Solms Lich and Countess Walpurgis von Dhaun. Franz was the third and last son of six children of Count Phillip and Countess Catherine. A year after Franz's birth, his mother died. Franz von Waldeck was early on destined to fulfill his father's original ambition for a place in the aristocratic cathedral chapter. Because chapter members were required to obtain a secular law degree, Franz began studying in Erfurt in 1506 and moved to Leipzig in 1510. Without having received sacred orders, he did receive numerous "Kanonikerpräbenden". Franz was, among other things, a canon in Cologne, Trier, Mainz and Paderborn, as well as dean of St. Alexander's Foundation in Einbeck. Franz von Waldeck's attitude towards the Reformation was ambiguous. In the early 1530s, the city of Münster embraced the Reformation, but soon fell under the control of the radical Bernhard Rothmann. Von Waldeck took action against the city, including the confiscation of goods owned by city merchants. In February 1533, both sides settled their differences with the Treaty of Dülmen. Von Waldeck conceded full religious freedom to the city. When the Lutheran movement gave way to the radical Anabaptists in the annual council election on 23 February 1534, Waldeck besieged the city. On Easter Sunday, 1534, Anabaptist leader Jan Matthys led a small band out of the city and was defeated and killed. John of Leiden then installed himself as king of the city of New Jerusalem (Münster). During the following siege, Hille Feicken attempted to murder him by the example of Judith and Holophernes. With the help of the Holy Roman Empire and a traitor from within, Waldeck's troops took the city back on 24 June 1535. Münster was re Catholicised, and Waldeck used his influence to further the teachings of Luther. His Reformation efforts in 1541 met with unified resistance in the Bishopric of Münster. In 1543 in Osnabrück, together with Lübeck Superintendent Herman Bonnus, Waldeck planned to introduce the Reformation. In Minden, where the Lutheran doctrine had been widely accepted even before he took office, Franz attempted in 1535 to reach out to the balance of the city beyond just the cathedral chapter. These efforts at aiding the Reformation were closely linked to his desire to have his relationship with Anna Polmann legalized and to have the three dioceses of Münster, Osnabrück, and Minden secularized, in order to create a secular territory for his heirs.