Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка тіл біліміндегі маманы (1850–1941) Гарвард университетінің санскритті зерттеушісі
American linguist (1850–1941)
the Harvard Sanskrit scholar
Чарльз Роквелл Ланман (8 шілде 1850 – 20 ақпан 1941) – санскрит тілін зерттеген американдық ғалым.
Charles Rockwell Lanman (July 8, 1850 – February 20, 1941) was an American scholar of the Sanskrit language.
Ерте өмір және білім
Чарльз Роквелл Ланман 1850 жылдың 8 шілдесінде Коннектикут штатының Норвич қаласында Питер Ланман III және Кэтрин (Кук) Ланманның тоғыз баласының сегізіншісі болып дүниеге келді. Оның анасы үш жасында қайтыс болды, ал тәтесі Әбигейл (Эбби) Трумбулл Ланман оны өсіруге көмектесті. Тәтесі Эбби суретші болған және өзінің атасы, американдық революциялық соғыс суретшісі Джон Трамбуллдың мүлкін мұраға алған екі адамның бірі ретінде Трамбуллдың революциялық соғыс кезеңіне қатысты көптеген суреттері мен эскиздерін иеленді. Он жасында Чарльз Ланман американдық Шығыс қоғамы журналында индуистік астрономия оқулығының аудармасын оқыды, бұл оның санскрит тіліне деген қызығушылығын оятып жіберді. Ланман 1871 жылы Йель колледжін (Фи Бета Каппа) бітірді және 1871–1873 жылдары Джеймс Хэдлидің басшылығымен грек тілін, ал В.Д. Уитнидің басшылығымен санскрит тілін оқып, аспирантурада оқыды. Одан кейін 1873 жылы Йель университетінде докторлық дәрежесін алды. Ол сондай-ақ Вебер мен Роттың басшылығымен санскрит тілін және Германияда (1873–1876) Георг Куртиус пен Август Лескиннің басшылығымен филологияны оқыды. 1888 жылдың 18 шілдесінде Массачусетс штатының Бич-Блафф қаласында Мэри Биллингс Хинклиге үйленді. Ол Плимут колониясының соңғы губернаторы Томас Хинклидің ұрпағы болды. Профессор Ланман өзінің жаңа әйелімен бірге бір жылдық бал айын Үндістанда өткізді. 1889 жылы Үндістанды аралап жүріп, Гарвард университеті үшін 500-ге жуық санскрит және пракрит кітаптары мен қолжазбаларын сатып алды, бұл кітаптар кейіннен Фитцдвард Холл университетке мұра еткендермен бірге Америкадағы осындай жинақтардың ең құндысы болып табылады және Ланман редакциялаған Гарвард Шығыстану сериясын құруға мүмкіндік берді. 1890 жылы Үндістаннан оралғаннан кейін Ланмандар Кембридждегі 9 Фаррар көшесінде үй салды, онда ол өмірінің соңына дейін тұрды. Чарльз мен Мэри Ланманның алты баласы болды.
Charles Rockwell Lanman was born in Norwich, Connecticut, the eighth of the nine children of Peter Lanman III and Catherine (Cook) Lanman, on July 8, 1850. His mother died when he was three years old, and his aunt Abigail (Abby) Trumbull Lanman helped raise him. His Aunt Abby was an artist, and as one of two legatees of the estate of her great uncle American Revolutionary War artist John Trumbull, inherited many of Trumbull's Revolutionary War period paintings and sketches. At age ten, a young Charles Lanman read a copy of the Journal of the American Oriental Society containing a translation of a textbook of Hindu astronomy, which sparked his interest in Sanskrit. Lanman graduated from Yale College (Phi Beta Kappa) in 1871, and was a graduate student there (1871–1873) studying Greek under James Hadley and Sanskrit under WD Whitney. He then eventually earned his doctorate degree at Yale in 1873. He also studied Sanskrit under Weber and Roth and philology under Georg Curtius and August Leskien in Germany (1873–1876). He married Mary Billings Hinckley on July 18, 1888, at Beach Bluff, Massachusetts. She descended from Thomas Hinckley, the last governor of Plymouth Colony. Professor Lanman spent his sabbatical year with his new wife in India on a one year honeymoon. As he travelled across India in 1889 he bought for Harvard University some 500 Sanskrit and Prakrit books and manuscripts, which, with those subsequently bequeathed to the university by Fitzedward Hall, make the most valuable collection of its kind in America, and made possible the Harvard Oriental Series, edited by Lanman. Upon their return from India in 1890, the Lanmans built a home at 9 Farrar Street in Cambridge where he lived until his death. Charles and Mary Lanman had six children.
Академиялық мансап
Ланман 1876 жылы ашылған Джонс Хопкинс университетінде профессор болып тағайындалды. Ол 1876 жылдан 1880 жылға дейін Хопкинс университетінде санскрит профессоры болды. 1880 жылы Ланман Гарвард университетіне көшті, онда ол алғаш рет Индо-Иран тілдері кафедрасын басқарды, ол 1902 жылы Үнді филологиясы кафедрасына, ал 1951 жылы Санскрит және Үнді зерттеулері кафедрасына айналды. (1911 және 1912 жылдары Гарвард университетінің аспирантурасында оның студенттерінің бірі Т.С. Элиот болды, ол философия ғылымдарының докторы дәрежесін алуда болған.) 1879 жылдан 1884 жылға дейін ол «Транзакциялар» журналының хатшысы және редакторы, 1890–1891 жылдары Америка филологиялық қауымдастығының президенті, 1884–1894 жылдары Америка шығыстану қоғамының корреспондент хатшысы, 1897–1907 жылдары вице-президенті, ал 1907–1908 жылдары президенті болды. Ол сондай-ақ Бенгалия, Франция, Англия және Германияның Азиялық қоғамдарының құрметті мүшесі, Геттингендегі ғылым қоғамының, Ресей ғылым академиясының және Франция институтының «Académie des Inscriptions et Belles Lettres» корреспондент мүшесі болды. Ланман Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болды. Профессор Ланман 1902 жылы Йель университетінен және 1906 жылы Абердин университетінен құрметті заң ғылымдары докторы (LL.D.) дәрежесін алды, соңғы университеттің 400 жылдығына орай.
Lanman was appointed a professor at Johns Hopkins University when it opened in 1876. He was a professor of Sanskrit at Hopkins from 1876 to 1880. In 1880, Lanman moved to Harvard University where he was the first to preside over the department of Indo Iranian Languages, which became the department of Indic Philology in 1902, and ultimately became the department of Sanskrit and Indian Studies in 1951. (During 1911 and 1912 one of his students at the Harvard Graduate School was T. S. Eliot, who was undertaking a doctorate in philosophy.) From 1879 to 1884, he was secretary and editor of the Transactions, and in 1890—1891, president of the American Philological Association, and in 1884 1894 he was corresponding secretary of the American Oriental Society, from 1897 to 1907 vice president, and in 1907 1908 president. He was also Honorary Fellow of the Asiatic Society of Bengal, of France, of England, and of Germany and Corresponding Member of the Society of Sciences at Göttingen, the Russian Academy of Sciences, and the Académie des Inscriptions et Belles Lettres of the Institute of France. Lanman was a Fellow in the American Academy of Arts and Sciences. Professor Lanman received an LL. D. from Yale in 1902 and an LL. D. from the University of Aberdeen in 1906, the latter university's 400th anniversary.
Әдеби шығармалары
Гарвардтық шығыстану сериясында Ланман (том IV) Раджачекхаранның "Карпура Манджари" (1900) пракрит пьесасын ағылшын тіліне аударды, ал (томдар VII және VIII) Уитнидің "Атхарва Веда Самхита" аудармасын және оған жазылған түсіндірмелерді қайта қарап, өңдеді (2 томдық, 1905); сондай-ақ ол сөздік және түсіндірмелермен жабдықталған "Санскрит оқырманы" еңбегін жариялады.
In the Harvard Oriental Series Lanman translated (vol. iv.) into English Rajacekhara's Karpura Manjari (1900), a Prakrit drama, and (vols. vii and viii) revised and edited Whitney's translation of, and notes on, the Atharva Veda Samhitā (2 vols, 1905); he published A Sanskrit Reader, with Vocabulary and Notes,
Зейнеткерлік
1926 жылы Гарвард университетінен зейнеткерлікке шығып, профессор-эмеритус атағын алды. Сол кездегі АҚШ-тағы ең көрнекті санскрит ғалымдарының көпшілігі оның шәкірттері немесе әріптестері, не олардың екеуі де болған. Сергек денелі Ланман, мұзға батпағанда, 88 жасқа дейін Чарльз өзенінде күнделікті ескек шауып жүрді және Гарвардтың «Crimson» газеті оған «Чарльз өзенінің Ланманы» деген лақап ат қойды. Ол өзімен аттас өзенде 12 000 мильдей ескек шауып өткенін мақтан тұтқан. Чарльз Рокуэлл Ланман 1941 жылғы 20 ақпанда 90 жасында дүние салды.
He retired from Harvard in 1926 and became professor emeritus. Most of the foremost Sanskrit scholars in the United States at the time were once his pupils or collaborators, or both. A vigorous man, Lanman rowed daily on the Charles River until age 88, ice permitting, and was nicknamed "Charles River Lanman" by the Harvard Crimson. It was his proudest boast that he had rowed 12,000 miles on the river which shared his name. Charles Rockwell Lanman died on February 20, 1941, at age 90.