Кіріспе

Қызыл қоңыр еті бар апельсин түрі

цитрус жемісі

Қан апельсині – қызыл, қанға ұқсас түсті еті бар апельсиннің бір түрі. Ол тәтті апельсиннің (Citrus × sinensis) сорттарының бірі. Оны құлпынай апельсині деп те атайды. Қара түсті етінің себебі – көптеген гүлдер мен жемістерде кездесетін, бірақ цитрус жемістерінде сирек болатын полифенол пигменттері тобына жататын антоциандердің болуымен байланысты. Қызыл апельсиндегі негізгі зат – хризантемин (цианидин 3-O глюкозиді). Жеміс түнде салқын температурада өскенде ерекше қызыл түс алады. Еуропада Сицилияның қызыл апельсині (arancia rossa di Sicilia) қорғалатын географиялық аталымға ие. Валенсия аймағында ол 19 ғасырдың екінші жартысында пайда болды.

Өсімдіктер

Қанды апельсиннің ең көп таралған үш түрі – Тарокко (Италияда өседі), Сангинелло (Испанияда өседі) және өте қара Моро (Италияда өседі), бұл үш түрдің ең жаңасы. Басқа, сирек кездесетін түрлеріне Maltaise demi sanguine, Washington Sanguine, Ruby, Doblafina, Delfino, Burris Valencia, Vaccaro, Grosse Ronde, Entrefina және Sanguinello a Pignu жатады. Қара қапсырмалы апельсиндер мен Vainiglia sanguigno да пигменттелген, бірақ олардың пигменті қан апельсиніне тән антоцианин емес, ликопенге негізделген. Олардың дәмі мен хош иісі қарапайым апельсинге қарағанда күштірек. Бұл жемістің ерекше тәтті дәміне малинаның иісі араласқан. Бұл апельсиннің дәмі "Тарокко" немесе "Сангинелло" апельсиніне қарағанда көбірек ащы. "Моро" сорты 19-шы ғасырдың басында Сицилиядағы (Италияның Сиракуза провинциясы) Лентини аймағындағы цитрус өсіретін жерлерде "Sanguinello Moscato" сортының бүршік мутациясы ретінде пайда болған деп саналады. АҚШ-та өсірілетін қанды апельсиндер Тексаста желтоқсаннан наурызға дейін, ал Калифорнияда қарашадан мамырға дейін піседі.

Тамақ ретінде

Кейбір қанды апельсин шырыны сәл қышқыл болуы мүмкін; ал басқа түрлері қанды апельсиннің ерекше дәмін сақтай отырып, тәтті болады. Апельсиндерден мармелад жасауға болады, ал қабығын нан пісіруге қолдануға болады. Сицилияда кең таралған қысқы салат кесілген қанды апельсиндер, кесілген баклажан және зәйтүн майынан дайындалады. Сондай-ақ, апельсиндерден жезөкше, сорбет және итальяндық газдалған сусын да жасалады.

Тамақ

Шикі қан апельсиндері С витамині мен талшықтың бай көзі болып табылады (Күнделікті қажеттілік мөлшерінің 20% немесе одан да көп), фолий қышқылының орташа мөлшері (15%), ал басқа микроэлементтер маңызды мөлшерде кездеспейді.