Кіріспе

Италиядағы Рим жолы Via Latina (латын тілінде "Латын жолы") – Италиядағы Рим жолы, Римнен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 200 километрге созылған.

Бағыт

Ол Римнің Аврелий қабырғасындағы Латин Портасынан Алгид тауының өтегішіндегі жолға дейін созылып, Римнің ертедегі әскери тарихында маңызды рөл атқарды. Ол, Кампанияға бату жолы ретінде, Аппия жолынан бұрын пайда болған болуы керек, себебі Калестегі Латын колониясы б.з.д. 334 жылы негіделген және Римнен жолмен саяхаттауға мүмкіндік берген, ал Аппия жолы тек жиырма екі жылдан кейін салынды. Бұл жол, тікелей Аппия жолының құрылысындағы қиындықтарсыз, табиғи байланыс жолын ұстанды. Бұл Лабикана жолынан бұрынғы бағыт болған, бірақ кейінірек соңғысы артықшылыққа ие болды. Олардың қосылған жерінен бастап Латын жолы Трерус (Сакко өзені) аңғарымен жалғасты, қазіргі теміржол Неапольге дейін созылып, Герника тауларындағы Анагни (Праенестина жолымен қосылған), Ферентино, Фрозиноне және басқа да қалалардың астынан өтеді. Фрегеллада Лири өзенін кесіп, салыстырмалы түрде төмен жатқан Акино және Кассино қалаларынан өтті. Содан кейін ол Апеннин және Рокка Монфина жанартау тобы арасындағы кеңістікке кірді, ал бастапқы жол оны кесіп өтудің орнына, кенеттен солтүстік-шығысқа бұрылып, таулар арқылы Венафроға жетті, осылайша Самниумнің ішкі аймақтарымен тікелей байланыс орнатылды. Дегенмен, кейінірек Руфра арқылы, қазіргі тас жол мен теміржол бағытымен қысқа жол пайда болды. Екі бағыт қазіргі Каяниелло теміржол станциясының жанында қайтадан бірікті, ал жол Теанум мен Калес қалаларына дейін, содан кейін Казилинумға дейін созылды, онда Волтурно өзенімен және Аппия жолымен қиылысты. Римнен Казилинумға дейінгі арақашықтық Аппия жолымен 129 римдік миль, Венафрум арқылы өткен ескі Латын жолымен 135 римдік миль, ал Руфра (қазіргі Презенцано) арқылы 126 римдік миль құрады. Рим маңында жолдың көптеген қалдықтары сақталған; алғашқы 40 римдік мильге дейін, Compitum Anagninum дейін, ол ешқандай қазіргі заманғы жолға сәйкес келмейді, ал одан әрі оның бағыты көбінесе қазіргі тас жолмен бірдей.

Катакомбалардың суреттері

Римдегі басқа катакомбалармен салыстырғанда, Латын жолындағы катакомбалар салыстырмалы түрде жақында ғана ашылған. Катакомбалардың ішіндегі көркем туындылар орта ғасырлық кезеңге жатады. Қабірдегі өнер 4 ғасырға дейін соққан. Римдегі (Италия) осы катакомбаларда түрлі дін өкілдерінің де, христиандық өнердің де суреттері бейнеленген. Бұл қабір нақты бір отбасыға немесе ағайындыққа тиесілі ме, әлде жоқ па, әзірге белгісіз. Көркемдік туындылар катакомбалардың барлық бөлмелерін толтырады. Катакомбалар 1955 жылы қазылып, 1962 жылы ресми түрде жарияланды. Катакомбалардың әр бөлмесінде қабырғаларда әртүрлі суреттер мен тақырыптар бейнеленген. Ескі және Жаңа өсиеттерден алынған христиандық оқиғалар көптеген бөлмелерді құрайды. Керемет пагандық өнер, әсіресе, батыр Геркулес, белгілі бір бөлмелерде кездеседі, осының арқасында Via Latina катакомбалары ерекшеленеді. Әр бөлме әдетте әріптермен белгіленеді, бұл түрлі бөлмелер мен өнер туындыларын ұйымдастыруға көмектеседі. N бөлмесі пагандық батыр Геркулестің суреттерімен толығымен безендірілген. Суреттер Геркулесті батыр немесе құтқарушы ретінде көрсетеді. Сондай-ақ, N бөлмесінде өмірден кейінгі өмір мен қайта туу мәселелеріне баса назар аударылған. Басқа көптеген бөлмелерде тақырып негізінен христиандық өнер болып табылады, Ескі және Жаңа өсиеттерден алынған суреттер бейнеленген. Көрікті өнер туындыларының арасында Су тасқыны, Ыбырайымның Мамре егізінің астында үш періштені көрген көрінісі, Қызыл теңізден өту және Ілияс пен Жақсы бағушының көтерілуі бар. Оң жақтағы сурет – Лазардың қайта тірілуі, катакомба қабырғаларында бейнеленген көптеген діни оқиғалардың бірі. Көрермендер Исаның адамды өлімнен қайта тірілтіп жатқанын, ал шәкірттерінің мұқият бақылап отырғанын көре алады. Сондай-ақ, көрермендер фондық суретте Мұсаның жоғарыдан хабар алып жатқанын байқауы мүмкін. Өнер туындыларының стилі катакомбалардың барлық бөлмелерінде бірдей, яғни барлық өнер туындыларын бір адам немесе бір стиль мен техниканы қолданған адамдар тобы жасаған.