Кіріспе

Америкалық тарихшы және ғалым Альберт Бушнелл Харт (1 шілде 1854 – 16 шілде 1943) – Гарвард университетінде жұмыс істеген американдық тарихшы, жазушы және редактор. Америка Құрама Штаттарында кәсіби білім алған тарихшылардың алғашқы буынының өкілі, көптеген тарихи еңбектердің авторы және редакторы Альберт Бушнелл Харт, Сэмюэл Элиот Морисон оны "Америка тарихының ұлы есімі" деп атады, ол өзінің "ұзын сақалы мен мұрты"мен сәйкес келді.

Өмірбаян

Харт 1870 жылы Пенсильвания штатындағы Кларксвилл қаласында (қазір Кларк) дүниеге келді және Огайо штатындағы Кливленд қаласында өсті, 1870 жылы Батыс орта мектебін бітірді. 1880 жылы Гарвард университетін бітірді. Гарвардта оқыған кезінде ол Фи Бета Каппа қоғамының мүшесі және болашақ АҚШ президенті Теодор Рузвельтпен бірге оқыды, олар дос болды. Ол Париж, Берлин және Фрайбург қалаларында білім алды және 1883 жылы Фрайбург университетінде Герман Эдуард фон Холсттың жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғады. Гарвард университетінің президенті Чарльз Элиот 1883 жылы Гартты колледжте американдық тарих бойынша жалғыз курс оқытуға оқытушы болып тағайындады, бірақ Еуропа тарихы бойынша көмекші оқытушы Эдвард Ченнинг өзі оқытқысы келді. Харт 1883 жылдан 1887 жылға дейін тарих пәнінен оқытушы, 1887 жылдан 1897 жылға дейін доцент, ал 1897 жылы профессор болды. 1910 жылы ол үкімет ғылымдарының Итон профессоры болып тағайындалды. Ол Гарвард университетінде 43 жыл қызмет етіп, 1926 жылы зейнеткерлікке шықты. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Уиденер кітапханасындағы бөлмеден жазу және редакциялау жұмыстарын жалғастырды. Ол Нью-Гэмпшир штатындағы Монаднок тауының жанындағы жазғы үйінде тұрды. Харт Эдвард Ченнингпен бірлесіп 1892 жылдан 1895 жылға дейін "Америка тарихынан үзінділер; отарлық және конституциялық" атты негізгі құжаттардан алынған үзінділер жинағын редакциялады, оған "Винландқа жасалған сапарларды сипаттайтын сагалардан үзінділер" және "АҚШ-тың аумақтық дамуын көрсететін құжаттар, 1584–1774" сияқты мақалалар кірді. Харт 1894 жылдан 1902 жылға дейін Гарвард түлектері журналының редакторы болды. Ол 1909 жылы Америка тарихшылар қауымдастығының, ал 1912 жылы Америка саяси ғылымдар қауымдастығының президенті болды. 1914 жылы ол Берлин университетінде алмасу профессоры болып тағайындалды. Харт "Одақтың қалыптасуы" (1892), "Салмон Портленд Чейз" (1899), "Америка тарихының негіздері" (1905), "Құлдық және оны жою" (1906) және тағы да көптеген кітаптардың авторы. Ол "Америка ұлты" сериясының (28 том, 1903–1918 жж.), сондай-ақ Америка тарихы бойынша басқа да сериялардың, көптеген дереккөздер жинағының және Америка тарихын зерттеуге арналған нұсқаулықтардың редакторы болды, Эндрю С. Маклафлинмен бірге "Америка үкіметінің энциклопедиясын" (3 том, 1914 ж.) жазды. Ол 14 жыл бойы American Historical Review журналының редакторы және American Historical Association (AHA) мен American Political Science Association қауымдастықтарының президенті болды. Харт 1911 жылдан 1920 жылға дейін және 1926 жылдан 1932 жылға дейін "Америка жылнамасын" редакциялады. Ол 1927–1930 жылдары Массачусетс штатының бес томдық тарихын редакциялады және 1926 жылдан 1932 жылға дейін Джордж Вашингтонның екі жүз жылдық комиссиясының ресми тарихшысы болып жұмыс істеді. 1909 жылы ол өзінің бұрынғы студенті В. Е. Б. Дю Бойстың "Қайта құру және оның пайдасы" атты баяндамасын Нью-Йорктегі АХА-ға ұсынуына көмектесті. Бұл мақала 1935 жылы "Америкадағы қара қайта құру" кітабы ретінде жарық көрді және қайта құру кезеңінің тарихи талқылауын Дуннинг мектебінің көзқарастарынан ауыстыруда маңызды рөл атқарды. Ол Говард университетінің қамқорлық кеңесінің мүшесі болды. Африкалық американдықтардың нәсілдік кемтарлығына сенсе де, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Гарвардтағы бірінші курсқа қара түсті студенттерді қабылдамау жоспарларына қарсы болды. Дю Бойс диссертациясының ғылыми жетекшісі болғаннан басқа, Харт Картер Г. Вудсонның диссертациясының ғылыми жетекшісі болды (Эдвард Ченнингпен бірге). Харт тағы бір афроамерикандық тарихшы Чарльз Х. Уэслидің алғашқы докторлық жетекшісі болды және Уэслиге Дю Бойс 30 жыл бұрын алған Остин ғалымдарының дипломдық стипендиясын алуға көмектесті; Говард университетінің қамқорлық кеңесінің мүшесі ретінде Харт Уэслиге докторантурасын аяқтау үшін демалыс алуына ықпал етті. Алайда, Харт сол семестрде академиялық демалыста болғандықтан, Ченнинг Уэслинің диссертациялық жетекшісі болды. АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуын жақтаған ол 1918 жылдың желтоқсанында тыңшылық жасады деп айыпталды, бірақ бұл айыптаулар оның британдық ұстанымын әлсіретуге тырысқан неміс пропагандистерінің жұмысы екені анықталды. 1922 жылы "Прогрессив" журналы Гартты "англоман" деп атады. 1915 жылдың күзінде ол Музхарт басқарушы кеңесінде қызмет етті және 1928 жылға дейін сол қызметте болды. 1928 жылғы "Ақсақалдар кітабы" оның құрметіне арналған. 1923 жылы оның "Америка тарихының дәуірлері" және "Тарихи тұрғыдан қарағанда ұлттық идеалдар" тарихи оқулықтарының "америкалықтығы" туралы пікірталас туды. Тергеу комиссиясы оның "Америка тарихының мектеп оқулығын" Нью-Йорк қаласының мектептерінен алып тастауды ұсынды. Харт 1889 жылы Мэри Путнамға үйленді және 1897 жылы екі ұлдың тууына куә болды. Ол 1943 жылдың 16 шілдесінде қайтыс болды.

Теодор Рузвельттің жазбаларын жинау

Харт Теодор Рузвельттің адал досы және ізбасары болды және 1912 жылғы республикалық съезге Рузвельт делегаты болып сайланды. Ол Рузвельт Мемориалдық қауымдастығының, қазір Теодор Рузвельт қауымдастығы деп аталатын, ынталы қамқоршысы және қолдаушысы болды және ТР қайтыс болған кезден бастап, Рузвельттің қызметінің және пікірлерінің барлық қырларын оның өзінен айтылған сөздер арқылы көрсету үшін әліппелік тәртіппен жеткілікті көлемде және жан-жақты үзінділер жинау керек деген ойға келді. Бұл еңбек ақырында Теодор Рузвельт энциклопедиясы деп аталды. Харт Ассоциациядан Херман Хагедорнға былай деп жазды: «Бізді қызықтыратыны – Рузвельт миынан ұшқан, өткір, тізімдейтін ұшқындар». Харт 1880 жылғы Гарвард класының аман қалғандарына энциклопедияны редакциялау «өте қызықты және біздің ұлы сыныптасымыздың естелігіне арналған құрметті қызмет болады» деді. Алайда, жобаның басынан-ақ Харт көптеген басқа міндеттемелермен айналысқандықтан қиындықтар туды. Харт энциклопедияны кейінге қалдыруға мәжбүр болды және қауымдастықтан зерттеу және кеңсе жұмыстары үшін қызметкерлер сұрады, бірақ Рузвельт Мемориалдық қауымдастығының атқару комитеті шығынның «өте жоғары» болғандықтан энциклопедияға қаражат бөлгенін кейінге шегерді, және 1928 жылдың мамырына дейін жоба көп жыл бұрын жарияланған болса да, энциклопедияға арналған бюджет бекітілмеді. Ақыры 1931 жылы Харт Хагедорнға энциклопедияның жобасын ұсынды. Бірақ кітапқа одан да көп жұмыс қажет болды, және қарт Харт «денсаулығы нашарлап» қалды, ал Хагедорн RMA атқару комитетіне Харттың «жасының үлкендігіне» байланысты жобаны аяқтай алмайтынын хабарлады. Ол 1941 жылы Альберт Бушнелл Харт және Герберт Рональд Ферлегер редакциялаған «Теодор Рузвельт энциклопедиясы» ретінде жарық көрді.

Ерекше цитаталар

"Жақсы шарапқа бұта керек емес", және егер тарихты оқуға итермелеу қажет болса, онда тарих оқу үшін тым жалықтырарлық және қызықты емес екендігінің дәлелі болар еді. ("Тарихты қалай оқуға болады", Американдық білімді зерттеулер, 1895)

Барлық шаршатарлық сағаттарды библиографиялар, дереккөздер мен оқулықтарды зерттеуге жұмсағаннан кейін, елу жыл өткен соң, мен тарих пен үкіметті колледж және аспирантура студенттері үшін маңызды пәндерге айналдырған жас жігіттердің бірі болғанымды сезінемін. (Гарвард колледжінің 1880 жылғы түлектері, Елу жылдық есеп, 1930)

Менің ойымша, американдықтардың және басқа да халықтардың бақыты үшін ең жақсысы – қазіргі шекараларымызда қалып, өзімізді жақсы басқаруға күшімізді жұмсауымыз керек. Мен Гавайи, Куба, Мексика және Канаданы тегін және бейбіт сый ретінде қаламаймын. (Альберт Бушнелл Харт, Теодор Рузвельтке, 1896 жылдың 11 қаңтары, Бэрд, 143-те келтірілген)