Кіріспе

5 ғасырдағы афиналық мемлекет қайраткері және генерал. Ол да афиналық стратег Мильтиадтың ұлы. Кимон Грекияға екінші парсы шапқыншылығы кезінде Саламис теңіз шайқасында (б.з.д. 480 ж.) ерлікпен күрескені үшін танымал болды. Кейін Кимон Ахменидтерге қарсы парсы соғыстарын жалғастыру үшін он стратегтің бірі болып сайланды. Ол б.з.д. 478 жылы Персияға қарсы Делиан лигасының құрылуында жетекші рөл атқарды және Делиан лигасының алғашқы соғыстарында, соның ішінде Эйонды қоршауда (б.з.д. 476 ж.) оның қолбасшысы болды. Б.з.д. 466 жылы Кимон Кіші Азияға әскер алып барды, онда ол Евримедон өзенінің шайқасында парсы флотын және әскерін талқандады. Б.з.д. 465-463 жылдары ол Тасос көтерілісін басып таңдырды, онда Тасос аралы Делиан лигасынан шығуға тырысты. Бұл оқиға Делиан лигасының Афина империясына айналуына себеп болды. Кимон афиналық саясатта маңызды рөл атқарды, көбінесе аристократтарды қолдап, халықтық партияға қарсы болды (ол афиналық демократияны кеңейтуді көздеді). Кимон Афинадағы Спартаның өкілі ретінде де жұмыс істеді. Б.з.д. 462 жылы ол афиналық Ассамблеяны спарталықтарға әскери көмек беруге көндірді, олар гелоттардың көтерілісіне тап болған (Үшінші Мессен соғысы). Кимон Спартаға жіберілген 4000 гоплиттің басшысы болды. Бірақ спарталықтар олардың көмегін қабылдамай, афиналықтарға үйлеріне қайтуды бұйырды – бұл үлкен дипломатиялық реніш болды. Соның салдарынан туған ұят Кимонның Афинадағы беделін түсірді; ол б.з.д. 461 жылы қуылды, он жылға елден қуылды. Б.з.д. келесі жылы Афина мен Спарта арасындағы Бірінші Пелопоннес соғысы басталды. Шеттегі жерінен оралғаннан кейін Кимон б.з.д. 451 жылы Афинаға қайтып келді және бірден Спартамен бітімге келісті, бірақ бұл тұрақты бейбітшілікке әкелмеді. Ол перстерге қарсы көтеріліс жасап жатқан Кипрге жорық ұсынды. Кимон 200 әскери кемеден тұратын флоттың басшысы болды. Ол Китион қаласын қоршауға алды, бірақ б.з.д. 450 жылы қоршау сәтсіз аяқталған кезде (себебі белгісіз) қайтыс болды.

Алғашқы жылдар

Кимон б.з.б. 510 жылы афиналық ақсүйектер отбасында дүниеге келді. Ол Philaidae руының мүшесі, Laciadae (Lakiadai) демосынан шыққан. Оның әкесі Кимон Коалемос болды, ол төрт атты көлігімен үш Олимпиада ойынында жеңіске жеткен, бірақ Пейзистраттың ұлдары оны өлтірді. Оның әкесі – даңқты афиналық генерал Мильтиад, ал анасы – фракиялық патша Олорус қызы, тарихшы Фукидидтің туысы Гегесипиле. Кимон жас кезінде әкесіне Афина мемлекетінен жасалған опасыздық айыбы бойынша 50 талант айыппұл салынды. Мильтиад осы соманы төлей алмағандықтан түрмеге қамалды, ол б.з.б. 489 жылы қайтыс болды. Кимон бұл қарызды және әкесінің толық өтелмеген түрме жазасын мұра етті, осылайша оның денесін жерлеуге мүмкіндік алды. Ол үйдің басшысы ретінде әпкесі немесе жарты әпкесі Эльпиникаға да қарауға тиіс болды. Плутархтың айтуынша, бай Каллиас осы жағдайды пайдаланып, Эльпиникаға үйлену үшін Кимонның қарызын төлеуді ұсынды. Кимон келісті. Кимон жастық шағында босаңсыған мінезді, көп ішетін, тікелей және ұстамсыз адам ретінде танымал болды; оның бұл соңғы қасиеті афиналық емес, спартандыққа көбірек ұқсайды делінген.

Неке

Кимонның Каллиасқа үйленбес бұрын өз қарындасы немесе жарты қарындасы Эльпиникамен (өзінің әдепсіздігімен танымал болған) некеде болғаны немесе басқаша байланыста болғаны бірнеше рет айтылды, бірақ мұның бәрі қарапайым саяси жала жабудың салдары болуы мүмкін. Стратег ретінде Кимон б.з.д. 463 жылға дейін Лиганың көптеген операцияларын басқарды. Осы кезеңде ол Аристидпен бірге Паузания басшылығындағы спарталықтарды Византиядан ығыстырып шықты. Кимон сондай-ақ Стримондағы Эйонды парсы генералы Богестен басып алды. Эйоннан кейін аймақтың басқа да жағалау қалалары оған бағынды, бірақ Дориск бас тартты. Ол сондай-ақ Скирос аралын жаулап алып, ондағы қарақшыларды қуды. Оралғанда ол Афинаға мифтік Тесейдің "сүйектерін" әкелді. Осы жетістікті тойлау үшін Афина төңірегіне үш Герма мүсіні орнатылды. Б.з.д. 462 жылы Кимон Спартаға көмек көрсету үшін Афина азаматтарының қолдауын іздеді. Эфиалтес Спартаның Афинаның билік үшін басты қарсыласы екенін және оны өз күшімен күресуге қалдыру керек десе де, Кимонның пікірі жеңіске жетті. Содан кейін Кимон 4000 гоплитті Мт. Итомға Спарта аристократиясына олардың гелоттарының көтерілісімен күресуге көмектесу үшін бастап барды. Алайда, афиналықтар гелоттардың жағына шығуы мүмкін деген қорқынышпен Спарта бұл күшті Аттикаға қайтарды, бұл Кимон мен Афина үшін ұятқа толы аяқталды.

Жер аудару

Осы қорлаушылық жауап Кимонның Афинадағы беделін құлатты. Оның нәтижесінде ол б.з.б. 461 жылдан бастап он жылға Афинадан қуылды. Реформатор Эфиалтес Афинаны басқаруды өз қолына алып, Периклдің қолдауымен Ареопаг кеңесінің (бұрынғы архонттармен толықтырылған және олигархияның тірегі болған) билігін шектеді. Билік азаматтарға, яғни Бес жүздік кеңеске, Халық жиналысына және халық соттарына берілді. Кимонның Спартаны қолдау саясаты және Парсымен бейбіт келісімге әрекеттенуі сияқты бірқатар саясаты өзгертілді. Оның аты жазылған көптеген остракон сақталған; солардың бірінде ашулы жазумен: "Мильтиадтың ұлы Кимон, және Эльпинике де" (оның мақтаншақ қарындасы) деп жазылған. 458 жылы Кимон Танаградағы Спартаға қарсы шайқасқа көмектесу үшін Афинаға оралуға тырысты, бірақ одан қайта бас тартты.

Қайту

Ақырында, шамамен б.з.д. 451 жылы Кимон Афинаға оралды. Ол бұрынғы билік деңгейіне қайта оралуға рұқсат алмаса да, Афина атынан спартандықтармен бес жылдық бітімге келісім жасауға қол жеткізді. Кейін, парсы флоты бүлікшіл Кипрге қарсы жорыққа шыққанда, Кимон парсылармен күресу үшін экспедиция ұсынды. Ол Периклдің қолдауын алып, Делиан лигасының екі жүз триремасымен Кипрге аттанды. Одан ол Нил дельтасындағы Инaros египеттік көтерілісіне көмектесу үшін адмирал Харитимид басқаруында алпыс кеме жіберді. Кимон қалған кемелерді Кипрдегі грек қала-мемлекеттерінің көтерілісіне жәрдемдесу үшін пайдаланды.

Афинаны қайта құру

Көптеген әскери ерліктері мен Делиан лигасы арқылы тапқан ақшасымен Кимон Афина қаласында көптеген құрылыс жобаларын қаржыландырды. Ахеменидтердің Афинаны қиратуынан кейін осы жобалар қаланы қайта жаңарту үшін аса қажет болды. Ол Афина Акрополін және оны қоршаған қабырғаларды кеңейтуге, сондай-ақ қоғамдық жолдар, бақтар мен көптеген саяси ғимараттар салуға бұйрық берді.

Кипрдегі өлім

450 жылы Кипрдің оңтүстік-батыс жағалауындағы Финикия және Парсы бекінісі Цитиумды қоршауға алды; ол сәтсіз әрекеті кезінде немесе одан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Бірақ оның өлімі афиналық әскерден жасырын сақталды, олар оның 'басшылығымен' Кипрдегі Саламис шайқасында парсыларға қарсы маңызды жеңіске жетті. Кейін ол Афинаға жерленді, және оның құрметіне ескерткіш орнатылды.

Тарихи маңызы

Афинадағы зор танымалдылығы мен ықпалы болған кезеңде Кимонның ішкі саясаты тұрақты түрде демократияға қарсы болды, және бұл саясат соңында сәтсіздікке ұшырады. Оның жетістіктері мен ұзаққа созылған ықпалы оның әскери табыстары мен сыртқы саясатынан туындады, екіншісі екі принципке негізделген: парсылардың агрессиясына қарсы тұруды жалғастыру және Афинаның Грекиядағы теңіз үстемдігі болуы тиіс екенін мойындау, ал Спарта – құрлықтағы үстемдікке ие болуы керек. Бірінші принцип парсы әскерлерінің Грекияға тікелей шабуылдарының тоқтатылуына көмектесті; екіншісі Пелопоннес соғысының басталуын айтарлықтай кешіктірді.