Кіріспе

1987 жылғы Брюс Чатвиннің кітабы "Songlines" – Брюс Чатвиннің 1987 жылы жазған, көркем және деректі әңгімелерді үйлестіретін кітабы. Чатвин Австралияға қасқа жолмен саяхат еткенін, мақсаты – аборигендердің әнін зерттеп, оның көшпелі өмір салтымен байланысын анықтау болғанын баяндайды. Австралиялықтармен, олардың көп бөлігі – жергілікті халықпен болған әңгімелер Outback мәдениеті, аборигендердің мәдениеті мен діні, сондай-ақ аборигендердің жер құқықтары үшін күресі туралы түсініктер береді.

Қысқаша мазмұны

Чатвин абориген әнінің алғашқы табиғаты туралы тезисін жасайды. Бұл туынды қазіргі австралиялық аборигендердің қиын өмірлік жағдайларын көрсетеді, сонымен қатар Songlines – шындықтың негізгі өлшемі саналатын халықтың өнері мен мәдениетін құрметтейді. Кітаптың бірінші бөлімінде басты кейіпкердің Австралияның шөл даласы арқылы саяхаты мен түрлі кездесулері суреттеледі, ал екінші бөлімі адамның көшпелі және қоныс салушы ретіндегі табиғаты туралы ой-толғамдарға арналған.

Диссертация

Чатвин тіл ән ретінде бастау алды деп мәлімдейді, ал аборигендердің арман уақытында ол сана мен естелік үшін жерді әнмен жаратты. Жерді, ағашты, тасты, жолды әнмен шақырғанда олар пайда болады, ал әншілер олармен біртегі болады. Чатвин аборигендер мәдениетінен алынған дәлелдерді адам эволюциясы туралы қазіргі заманғы идеялармен үйлестіріп, Африка саваннасында біз үстемдік құрған мысық тұқымдас жыртқышпен қуылған көшпелі түр болғанын айтады. Біздің саяхаттарымыз "ән жолдарының" бүкіл әлемге таралуына (көбінесе оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай) әкелді, соңында Австралияға жетіп, онда олар әлемдегі ең ежелгі мәдениетте сақталған.

Реакциялар

The New York Times журналы бұл кітапты "[Чатвиннің] ең батыл кітабы" деп мақтады, оның "жазушының құмарлықтарының толық спектрін қамтитынын" және "оның әр кітабы әртүрлі қуаныш [және] стиль мен форманың тойы болғанын" атап өтті, бірақ Чатвин аборигендердің өз жерімен қарым-қатынасын бейнелеуде "заманауи сезімталдық пен ежелгі арасындағы қашықтықты" толығымен жоластыра алмағанын, сондай-ақ Чатвиннің "Джиамбаттиста Вико мен Хайдеггерден" тиісті цитаталар келтіргеніне қарамастан, Әндер желілерінің мәнін жеткілікті түрде анықтай алмағанын көрсетті. Чатвиннің "көрерлігі" "керемет" болғанымен, кейде "наивті" және "тарихи емес" көрінуі мүмкін; шолу соған қарамастан, Чатвиннің "біздің ең айқын, ең жарқын жазушыларымыздың бірі болып қала беретінін" қорытындылады. Джон Бейли Лондондық кітаптар шолуында бұл кітапты "есте қалатын" деп атады, бірақ Чатвин қарастырған аборигендер сияқты мәдениетті бейнелеуде антропологтың кездесетін қиындықтарын атап өтті: "олардың өмірі мен сенімдерін сипаттау оларды бұрмалайды [және] басқаларға түсінікті, бірақ шындықтан алыс сурет жасайды"; Чатвин "салыстыру жасамайды немесе пікір білдірмейді, және ешқандай қорытынды жасамайды, бірақ оқырман антропологтар басқаша істей алмайды деген ойға келеді". Дегенмен, ол Чатвиннің "тамаша беттерінің" "өлеңдігін" мақтады және "кітап шедевр" деп есептеді. The Irish Times газетінде Джули Парсонс "Еуропалық дәстүрде туып өскен және білім алған" Чатвиннің аборигендер мен олар тұратын жер арасындағы қарым-қатынастың мәнін ұғынудағы қиындықтарын қарастырғаннан кейін, оқырман оның баяндамасын тыңдаған сайын, "Чатвиннің жобасының мүмкін еместігін түсінетінін" айтты. "Жазбалар бұл әлемді білдіре алмайды", бірақ кітапты "құштарлықпен және қызығушылықпен оқимыз. Біз оны қаншалықты аз білетінімізді білу үшін оқимыз". Рори Стюарт "Нью-Йорк кітаптар шолуында" бұл кітаптың "ағылшын саяхат жазуын өзгерткенін" айтты, оның "қысқалығын" және "білімін" мақтады, сондай-ақ Чатвиннің шабыттандырарлық тұлғасын және "Әндер желілерін" "қасиетті мәтін" ретінде қарастыруын мойындады, бұл Стюарт пен басқаларды саяхаттауға және "өмір мен мағынаны іздеуге" итермеледі; ол өзінің саяхаттары кейде "қайталанатын, жалықтыратын, көңілді қалдырмайтын" болғанын, бірақ "Чатвин әлемді осылай сипаттамайды" және оны осылай сезінбегенін атап өтті. Стюарттың "бүгін [оның] көркем шығармалары көбірек түсінікті" және Чатвиннің "тұлғасы, мифтерді үйренуі, тіпті оның прозасы да бұрынғыдай гипнотикалық емес" деген қорытындысына қарамастан, ол "ол терең және ұзаққа созылатын маңызға ие үлкен жазушы болып қала береді" деп санайды. Чатвин кездескен аборигендерді бейнелеуі ерекше назарға алынды; олардың күнделікті өміріндегі қиындықтарға қарамастан – ауру, нашақорлық, жұмыссыздық – "олар құрбан емес, олар ауқымды және тәуелсіздікке ұмтылатын тұлғалар болып көрінеді".

Әдебиеттік сілтемелер

Аркадий кейіпкері Австралияны "жоғалған балалар елі" деп атайды. Бұл Питер Пирс 1999 жылы жазған "Жоғалған балалар елі: Австралиялық алаңдаушылық" кітабының атауы болды.