Кіріспе
Джон Говард Пэйн (9 маусым 1791 – 10 сәуір 1852) – американдық актер және жазушы, сондай-ақ ақын, драматург. Ол екі онжылдыққа жуық уақыт бойы театрлық мансабымен және Лондондағы табысымен көзге түсті. Бүгінде ол "Үй! Сағынышпен үйім!" әнінің авторы ретінде есімдері танымал, ол 1822 жылы жазылып, АҚШ және ағылшын тілінде сөйлейтін әлемде кеңінен таралды. Американдық Азамат соғысы кезінде оның танымалдылығы қайта жанданды, соғысқа қатысқан екі тараптың әскерлері де оны құшақтап алды. 1832 жылы АҚШ-қа оралғаннан кейін Пэйн Оңтүстік-Шығыстағы чероки тайпасымен бірге уақыт өткізіп, көптеген қарттармен сұхбаттасты. Олар туралы жазуды жоспарлаған ол олардың мәдениеті, тілі және қоғамы туралы материал жинады, ол ғалымдарға пайдалы болды. Алайда, оның ежелгі Израильдің жоғалған он тайпасының бірі ретінде олардың тегі туралы теориясы толығымен жоққа шығарылды. Сол кезде еуропалық американдықтар Америка халықтарының шығу тегін түсінуге тырысқанда, тарихтың Киелі кітапқа негізделген түсінігіне күшті ықпал етті.
the other actor of that name
John Howard Payne (June 9, 1791 – April 10, 1852) was an American actor, poet, playwright, and author who had nearly two decades of a theatrical career and success in London. He is today most remembered as the creator of "Home! Sweet Home! ", a song he wrote in 1822 that became widely popular in the United States and the English speaking world. Its popularity was revived during the American Civil War, as troops on both sides embraced it. After his return to the United States in 1832, Payne spent time with the Cherokee Indians in the Southeast and interviewed many elders. Intending to write about them, he amassed material about their culture, language and society, which have been useful to scholars. But his published theory that suggested their origin as one of the Ten Lost Tribes of ancient Israel has been thoroughly disproved. At that time, European Americans were still strongly influenced by a Biblical basis of history in trying to understand origins of the peoples in the Americas.
Ерте өмір және білім
Джон Говард Пэйн 1791 жылдың 9 маусымында Нью-Йорк қаласында туды, ол тоғыз баланың арасында жеті ұлдың бірі болған. Балалық шағында отбасы Бостонға (Массачусетс штаты) көшіп келді, ал әкесі мектеп ашты. Отбасы сонымен қатар Нью-Йорктің Ист-Хэмптон қаласындағы атасының отаршылдық дәуіріндегі үйінде де уақыт өткізді, ол кейін Пэйннің құрметіне сақталды. Жастық шағында Пэйн ерте дамыған актерлік талантын көрсетті, бірақ әкесі оны осы жолдан бұруға тырысты. Үлкен ұлының қайтысынан кейін, әкесі 13 жасар Пейнді Нью-Йорктегі сол бухгалтерлік фирмадағы қайтыс болған ағасының орнына орналастырды, бірақ Пэйннің коммерцияға қызығушылығы жоқ екенін көрсетті. Пэйннің театрға деген құштарлығы тоқтатылмайтын еді. Ол 14 жасында театр сыншыларының журналы – "The Thespian Mirror" журналының алғашқы нөмірін жариялады. Содан кейін ол өзінің алғашқы пьесасын – "Джулия: немесе саяхатшы", бес актілі комедияны жазды. Оның тілі ашық болғандықтан, пьеса тез жабылды. Пэйн "Пастим" атты колледж газетін шығарды және оны бірнеше рет жариялады. 16 жасында анасы қайтыс болды, ал әкесі басқаратын академия құлдырап жатты. Пэйн "көшірілген жерде" бақытсыздыққа ұшырап, Пасхада отбасымен бірге болу үшін Юнионды тастап кетті. Ол қайғыға батқан әкесіне колледжді тастап, актерлік мансапты қуып жететінін айтты. 1809 жылдың 24 ақпанында ол Нью-Йорктегі ескі Парк театрында жас Норвал рөлінде дебют жасады. Ұлы жетістікке жеткен ол Гамлетті ойнаған алғашқы американдық актер атанды. Ол дарынды бала ретінде танылып, Бостонға оралғанда және басқа да ірі қалаларда гастрольдік сапарларда туған жердің кереметі ретінде құрмет көрді. Эдгар Аллан Поның анасы Элиза Помен Ромео рөліндегі өнері ерекше мақтауға ие болды, және ол оны комедияларда өзіне қарсы ойнауға қалаған. Бірақ, жетістікке қарамастан, театрлар оған уақтылы төлемейтін. Театрдан қысқа үзілісте ол Афинаеумды – кітапхана мен оқу залын құрды.
Мансап
Ағылшын трагедияшысы Джордж Фредерик Кукпен дос болып, Нью-Йорктегі Парк театрында Пейнмен бірге "Король Лир" спектаклінде ойнаған Пейн, Лондонның театр әлемінде танылуға тырысуды шешті және 1813 жылдың ақпан айында Атлантиканы кесіп өтті. Ноттар тез арада 100 000 дана сатылып, алғашқы жылы баспагерлерге 2100 фунт стерлинг таза пайда әкелді. Бірнеше жыл өткен соң, Линкольн отбасы ұлының қазасына күйініп жатқанда, президент Ақ үйde осы әнді қайта-қайта ойнауды сұрады. Дегенмен, оның өмірі бойындағыдай, Пейн осы әннің зор танымалдығынан шамалы ғана пайда тапты. Еуропада болғанда Пейн бірнеше романтикалық қарым-қатынастарға түсті, соның ішінде Мэри Шеллиге қысқа уақыт ғашық болды – ол Шеллидің жас толған жесірі және "Франкенштейн" романының авторы. Бірақ оның тек досы Вашингтон Ирвингтің назарына түсу үшін оны пайдаланғысы келетінін түсінген соң, қызығушылығы суып кетті. Пейн ешқашан үйленбеді.
1832 АҚШ-қа оралу және черокилерді зерттеу
Екі онжылдыққа жуық Еуропада болғаннан кейін Пэйн 1832 жылы АҚШ-қа қайтып келді. Оның достары Нью-Йоркте қайырымдылық концерт ұйымдастырып, оған жаңадан қоныс аудару үшін қаржы жинауға көмектесті. Ол сондай-ақ суретші және табиғатты зерттеуші Джон Джеймс Одубонмен бірге елді аралап саяхаттады. Пэйн, ең әсіресе, чероки тілі мен ежелгі иврит тілінің арасында ұқсастықтар бар деп сенді. Чероки және басқа да американдық үндістердің шығыс Азиядағы ежелгі тарихы толыққанды дәлелденді. Алайда, Пэйннің зерттеулері мен жазбалары келешектегі ғалымдар үшін чероки тілі мен мәдениеті туралы маңызды ақпарат көзі болды. Пэйннің әні Американдық Азамат соғысы кезінде кеңінен таралды, сол кезде оны Солтүстік және Оңтүстік армияларының әскерлері құрметпен тыңдады. Бұл ән президент Авраам Линкольннің де сүйікті әні болды. Ол 1862 жылы Ақ үйге келген итальяндық опера жұлдызы Аделина Паттиден оны өзі мен әйелі үшін орындауын өтінді. Линкольндер әлі де ұлы Уиллидің қазасына күйініп жатқан еді. Еске алу рәсімі Пэйннің туған күніне толуына 91 жыл өткенде өтті. Оған президент Честер А. Артур, оның кабинетінің мүшелері, Сыртқы істер министрлігі және Жоғарғы сот; Теңіз жаяу әскерлерінің оркестрі және 2000-3000 адам қатысты, олардың ішінде көптеген әдебиетшілер мен басқа да көрнекті тұлғалар болды. Ұйымдастырушылар "Үй, сүйікті үй" әнін толық хордың орындауымен қамтамасыз етті.
Мұра мен құрмет
1873: Бруклиндегі Проспект паркіне Пейннің қола бюсті салтанатты шарамен орнатылды. 1883: Пейннің күлі АҚШ-қа әкелініп, құрметпен қарсы алынды және Нью-Йорк қалалық әкімшілігінде сақтауға алынды. Олар оның туған күніне 91 жыл толуына орай Вашингтон қаласында өткен рәсімде қайта жерленді. 1890 жылдар шамасында: Пейннің әкесінің үйі, Шығыс Хэмптондағы Джеймс Лейн көшесіндегі үй, ақынды жақсы көретін бай Gustav Buek сақтап қалды және Пейннің құрметіне «Бақытты үй» деп аталды. Пейн бала кезінде сол жерде уақыт өткізген. 1970: Джон Говард Пэйн қайтыс болғаннан кейін Ән жазушылардың Даңқ залына енгізілді. Одан әрі, оның алыс туысы, 1862 жылы туған салон әндерінің композиторы Кэрри Джейкобс Бонд та енгізілді.