Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словенияның 4-президенті
4th President of Slovenia
Борут Пахор (2 қараша 1963 жылы туған) – 2012 жылдан 2022 жылға дейін Словения президенті болған словен саясаткері. Бұрын ол 2008 жылдан 2012 жылға дейін Словенияның премьер-министрі қызметін атқарған. Ұзақ жылдар бойы Социал-демократтардың мүшесі және бұрынғы президенті болған Пахор бірнеше рет Ұлттық Ассамблеяның депутаты болып сайланды және 2000 жылдан 2004 жылға дейін оның спикері болды. 2004 жылы Еуропа Парламентінің депутаты (ЕПД) болып сайланды. 2008 жылғы Словения парламенттік сайлауында Социал-демократтардың жеңісінен кейін Пахор премьер-министр болып тағайындалды. 2011 жылдың қыркүйегінде экономикалық дағдарыс пен саяси шиеленістердің кесірінен Пахор үкіметі сенімсіздік дауысына ұшырады. Ол 2012 жылдың ақпан айында Янез Яншамен ауыстырылғанға дейін уақытша премьер-министр болып қызметін жалғастырды. 2012 жылдың маусым айында Словения президенті лауазымына кандидат болатынын жариялады. 2 желтоқсан 2012 жылы өткен екінші тур сайлауда ол қазіргі президент Данило Тюркті жеңіп, дауыстардың үштен екісін алды. 2017 жылдың қараша айында Пахор Марян Шарецке қарсы екінші мерзімге қайта сайланды.
Borut Pahor (; born 2 November 1963) is a Slovenian politician who served as President of Slovenia from 2012 to 2022. He previously served as Prime Minister of Slovenia from 2008 to 2012. A longtime member and former president of the Social Democrats, Pahor served several terms as a member of the National Assembly and was its speaker from 2000 to 2004. In 2004, he was elected as a Member of the European Parliament (MEP). Following the victory of the Social Democrats in the 2008 Slovenian parliamentary election, Pahor was appointed as Prime Minister. In September 2011, Pahor's government lost a confidence vote amidst an economic crisis and political tensions. He continued to serve as the pro tempore Prime Minister until he was replaced by Janez Janša in February 2012. In June 2012, he announced he would run for the office of President of Slovenia. He defeated the incumbent Danilo Türk in a runoff election held on 2 December 2012, receiving roughly two thirds of the vote. In November 2017, Pahor was re elected for a second term against Marjan Šarec.
Ерте өмір
Пахор бұрынғы Югославияның Постойна қаласында дүниеге келді және балалық шағын Нова Горица қаласында өткізді, содан кейін жақын маңдағы Шемпетер при Горичи қаласына көшіп барды. Әкесі жас кезінде қайтыс болды, ал анасы Ива Пахор Мартеланк, тігінші және нацистік концлагерден аман қалған, оны жалғыз ана ретінде өсірді. 1983 жылы Нова Горица орта мектебін бітіргеннен кейін Пахор Любляна университетіне түсті, онда социология, саясаттану және журналистика факультетінде (FSPN, қазір Әлеуметтік ғылымдар факультеті, FDV) қоғамдық саясат және саясаттануды оқыды. 1987 жылы ол Бейтараптық қозғалысының мүшелері арасындағы бейбіт келіссөздер тақырыбында дипломдық жұмысын қорғады. Дипломдық жұмысы Словениядағы студенттер үшін ең жоғары академиялық награда – Студент Прешерен сыйлығымен марапатталды. Словения баспасөзінің мәліметінше, Пахор университетте оқып жүрген кезінде өзін асырау үшін ер модел ретінде жұмыс істеген.
Pahor was born in Postojna, SR Slovenia, in the former Yugoslavia, and spent his childhood in the town of Nova Gorica, before moving to the nearby town of Šempeter pri Gorici. His father died at a young age and his mother, Iva Pahor Martelanc, a seamstress and Nazi concentration camp survivor, raised him as a single mother. After graduating from Nova Gorica High School in 1983, Pahor enrolled in the University of Ljubljana, where he studied public policy and political science at the Faculty of Sociology, Political Science, and Journalism (FSPN, now known as Faculty of Social Sciences, FDV). He graduated in 1987 with a thesis on peace negotiations between members of the Non Aligned Movement. His bachelor's thesis was awarded the Student Prešeren Award, the highest academic award for students in Slovenia. According to the Slovenian press, Pahor worked as a male model to support himself during his university studies.
1990 жылға дейінгі кезең
Пахор партия саясатына орта мектепте оқып жүрген кезінде қатысты. 15 жасында ол Нова Горицадағы Словения Социалистік Жастары Альянсының орта мектеп бөлімінің төрағасы болды. Университетте оқып жүрген кезінде Пахор Словения Коммунистер Лигасына қосылды. 1987 жылы Словения Социалистік Жастары Альянсының университет секциясының президенттігіне кандидат болды. Бұл ішкі сайлау маңызды болды, себебі ол Югославиядағы демократиялық принциптерге толығымен сәйкес ұйымдастырылған алғашқы сайлау болды. Сайлауда мүшелер екі қарама-қарсы команданың арасынан еркін таңдау мүмкіндігіне ие болды, бірақ Пахордың командасы либералды фракцияға есе жіберді. Осының салдарынан Жастар одағы Коммунистік партияның бақылауынан шықты, бұл 1990 жылы Либералдық-демократиялық партияның құрылуына әкелді. Осы өзгеріске байланысты Пахор саяси мансабын Коммунистік партияның бас аппаратында жалғастырды. 1980-жылдардың соңында ол Милан Кучан мен Сирил Рибичич басқаратын Коммунистік партияның реформаторлық қанатының ықпалды қолдаушыларының бірі болды. 1988 жылдың көктемі мен жазында Люблянада өткен сот процесіне байланысты туындаған саяси дағдарыс кезінде Пахор Коммунистік партияның жоғары лауазымды алғашқы өкілі болып, партияның Словения саяси өміріне монополия құқығынан бас тартуын ұсынды, осылайша толыққанды саяси плюрализмге жол ашты. 1989 жылы Пахор Словения Коммунистік партиясының жастар бөлімі – Демократиялық форумын құрды және оған төрағалық етті. Бұл форум Социалистік Жастар Альянсына қарсы күш ретінде құрылды, ал ол бұл кезде коммунистер саясатына ашық қарсы тұрды. Сол жылы ол Словения Коммунистер Лигасының Орталық комитетіне тағайындалды, осылайша бұл органның тарихындағы ең жас мүшесі атанды. 1990 жылы ол Белградта өткен Югославия Коммунистер Лигасының соңғы съезіне Словения делегациясының құрамында қатысты. Сонымен қатар, Пахор Словенияның НАТО-ға мүшелігі мәселесі бойынша өз партиясының солшыл топтарымен келіспеушіліктерге ұшырады. 1990 және 2000 жылдары Пахор Словенияның осы әскери одаққа кіруін жақтады, бірақ қоғамның бірқатар солшыл топтары оған қарсы болды. 2004 жылдың маусымында ол Еуропалық парламентке сайланды, онда Социалистік топтың мүшесі болды. Франция мен Нидерландының Конституциялық келісімді қабылдамауы және Лиссабон келісімі бойынша келіссөздер жүргізілген кезде ол Парламенттің бюджеттік бақылау комитетінде және Конституциялық комитетте жұмыс істеді, Парламенттің ұстанымын қолдады (Ричард Корбет пен Иниго Мендес де Виго есебі). 2004 жылдың қазанында Словениядағы солшыл-орталық коалициясы либералды-консервативті Словения демократиялық партиясы мен оның консервативті одақтастарына жеңіліске ұшырады. Янез Яншаның оңшыл-орталық үкіметінің алғашқы жылдарында Пахор Словения Либералды демократиясының жетекшісі Антон Роппен үкіметке қарсы оппозициялық стратегия туралы ашық пікір алмасты. Бұл пікір алмасу тез арада "Құрметті Антон, Құрметті Борут талқылауы" деп аталды (лидерлердің кіріспе сөздерінен кейін). Пахор конструктивті оппозицияны ұсынуды жөн көрді. 2006 жылы Пахордың социал-демократтары экономикалық реформа саясаты бойынша биліктегі коалициялық партиямен ынтымақтастық туралы келісімге келді. Словения Либералды демократиясының біртіндеп ыдырауына байланысты 2007 жылы Социал-демократтар Словениядағы екінші ірі саяси күшке айналды, ал Пахор солшыл оппозицияның бейресми жетекшісіне айналды. Сол жылы Пахор президенттік сайлауға қатысуды қарастырды, онда оның үміткерлігі сауалнамаларда жоғары бағаланды. Алайда, партиясының жоғары көрсеткіштеріне байланысты ол президенттікке үміткер Данило Тюркті қолдауға және 2008 жылғы парламенттік сайлауда Социал-демократтарды жетектеуді жалғастыруға шешім қабылдады. Сайлаушылар Югославияның ыдырауынан кейін елдер арасындағы шекаралық дауды шешуге бағытталған Хорватиямен келісімге қол қоюды қолдады. Бірнеше министрлердің кеткеніне және халықтың қолдауының төмендеуіне байланысты Пахор Парламенттен сенімсіздік дауысы сұрады. 20 қыркүйекте Парламент 51-36 дауыспен сенімсіздік дауысына қарсы дауыс берді, нәтижесінде үкімет құлады. Дауыс беруден кейін Пахор: "Мен ешқандай ашу-ыза сезінбеймін. Мен халқымызға және Словенияның болашағына толық сенемін" деді. Егер бұл орындалмаса, Словения Президенті Парламентті таратып, мерзімінен бұрын сайлау шақырады. Көптеген саяси партиялар жаңа үкімет құрудың орнына мерзімінен бұрын сайлау өткізуді жөн көретіндерін білдірді. 2011 жылдың 1 желтоқсанында Борут Пахордың өкіметтік кезеңінде Словения Үкіметінің жабық отырыстарының бірнеше видеолары YouTube видеохостингісінде жарияланды.
Pahor became involved in party politics already in high school. At the age of 15, he became the chairman of the high school student's section of the Alliance of Socialist Youth of Slovenia in Nova Gorica, the autonomous youth branch of the Communist Party. In his college years, Pahor joined the ruling League of Communists of Slovenia. In 1987, he ran for the Presidency of University Section of the Alliance of the Socialist Youth of Slovenia. This internal election was important, as it was the first election in Yugoslavia organized entirely according to democratic principles. In the election, in which the members could freely choose between two antagonistic teams, Pahor's team lost to a more liberal faction. As a consequence, the Youth Alliance emancipated from the control of the Communist Party: a process that resulted in the formation of the Liberal Democratic Party in 1990. Due to this shift, Pahor continued his political career in the main apparatus of the Communist Party. He rose to prominence in the late 1980s, when he became one of the strongest supporters of the reformist wing of the Communist Party, led by Milan Kučan and Ciril Ribičič. During the political crisis caused by the so called Ljubljana trial in the spring and summer of 1988, Pahor was the first high ranking member of the Communist Party to propose that the Party renounced the monopoly over the Slovenian political life, and thus opened the path to full fledged political pluralism. In 1989, Pahor co founded and chaired the Democratic Forum, a youth section within the Slovenian Communist Party established as a counter force to the Alliance of Socialist Youth, which was now already openly opposing the communists' policies. The same year, he was appointed to the Central Committee of the League of Communists of Slovenia, thus becoming the youngest member of this body in its history. In 1990, he participated in the Slovenian delegation at the last Congress of the League of Communists of Yugoslavia in Belgrade. At the same time, Pahor clashed with left sectors within his own party over the issue of Slovenia's NATO membership. Throughout the 1990s and 2000s, Pahor remained an outspoken supporter of Slovenia's entry in this military alliance, which was opposed by several left wing sectors of the society. In June 2004, he was elected as member of the European Parliament, where was a member of the Socialist group. He served on Parliament's Budgetary Control committee and the Constitutional Committee during the period of the rejection of the Constitutional treaty by France and the Netherlands and the negotiation of the Lisbon Treaty, supporting the Parliament's line on this (Richard Corbett and Inigo Mendez de Vigo report). In October 2004, the centre left coalition in Slovenia lost to the liberal conservative Slovenian Democratic Party and its conservative allies. In the first years of Janez Janša's centre right government, Pahor openly polemized with Anton Rop, the leader of the Liberal Democracy of Slovenia, over the opposition strategy towards the government. In the polemics, which soon became known to the public as the "Dear Tone, Dear Borut Discussion" (after the opening lines of the leaders'), Pahor opted for a more constructive opposition. In 2006, Pahor's Social Democrats entered an agreement with the ruling coalition party for the collaboration in the economic reform policies. Due to the gradual dissolution of the Liberal Democracy of Slovenia, by 2007 the Social Democrats became the second largest political force in Slovenia, and Pahor thus became the non formal leader of the left wing opposition. The same year, Pahor considered running for the presidential elections, in which he was favoured by the polls. However, due to the high ranking of his party, he decided to support the presidential candidate Danilo Türk, and continue to lead the Social Democrats to the parliamentary elections of 2008. The voters voted in favour of an arbitration agreement with Croatia, aimed to solve the border dispute between the countries, emerging after the breakup of Yugoslavia. Faced with the loss of several ministers and falling public support, Pahor asked the Parliament for a motion of confidence. On 20 September, the Parliament voted 51–36 against the motion, resulting in the fall of the government. After the vote, Pahor said: "I do not feel any bitterness. I have full faith in our people and the future of Slovenia." If this does not happen, the President of Slovenia dissolves the Parliament and calls for early election. Most political parties had expressed opinion that they preferred early election instead of forming a new government. On 1 December 2011, several clips of the recordings of closed sessions of the Government of Slovenia during Borut Pahor's term were published on the video sharing website YouTube.
2011 жылғы сайлау және оның салдары
2011 жылдың 4 желтоқсанындағы сайлауда Пахор басшылығымен партия 2008 жылғы сайлаумен салыстырғанда мерзімінен бұрын өткен Ұлттық Ассамблея сайлауында 29 орыннан 10-ға дейін төмендеді (19 орынды жоғалтты), бірақ Пахор нәтижеге "үлкен қанағаттануын" білдірді және партия "күткенінен көп" дауыс жинады деп түсіндірді. 2011 жылдың 19 желтоқсанында, орта құлақ қабынуынан ауруханада жатқанда, Пахор Ұлттық Ассамблея сайлауынан кейін Ұлттық Ассамблея спикеріне кандидаттығын қабылдады, бірақ екі сәтсіз сайлау раундынан кейін одан бас тартты. 2012 жылдың маусым айында Пахор Социал-демократтар партиясының президенті лауазымына қайта сайлануға үміткер болды. Ол Игорь Лукшичке шамалы айырмамен жеңілді. Сол партия съезінде Пахор Словения президентіне кандидат болатынын жариялады. Бірнеше күннен кейін партия және оның жаңа президенті Пахордың президенттікке кандидаттығын ресми түрде қолдады. Қыркүйек айында Словенияның оңшыл-орталық үкіметтік коалициясындағы орталық партия – "Азаматтық тізім" де Пахордың президенттікке кандидаттығын ресми түрде қолдады.
On 4 December 2011 elections, under Pahor rule the party went from 29 to 10 (losing 19) seats at the early National Assembly election in comparison to the 2008 elections, but Pahor expressed "great contentment" with the result and explained that the party won "more votes than he expected". On 19 December 2011, while still in hospital due to otitis media, Pahor accepted the candidacy for the Speaker of the National Assembly after National Assembly election, but retracted it after two unsuccessful election rounds. In June 2012, Pahor unsuccessfully ran for re election as president of the Social Democrats. He was defeated by Igor Lukšič by a narrow margin. At the same party congress, Pahor announced he would run for President of Slovenia. A few days later, the party and its new president officially supported Pahor's candidacy for president. In September, the Civic List, a centrist party in the Slovenian center right government coalition, also officially supported Pahor's candidacy for president.
2012 жылғы президенттік сайлау
Пахор сайлаудың екінші турында 67,3% дауыспен жеңіске жетті. Нәтижелер алғаш рет Mediana институтының шығу сауалы арқылы жарияланды. Кейіннен Словенияның сайлау комиссиясы дауыс бергендердің 99,7% саналып болғаннан кейін Пахор үшін 67,4%, Данило Тюрк үшін 32,6% деп растады. Нәтижелер жарияланғаннан кейін Пахор бұл "жаңа нәрсенің, жаңа үміттің, жаңа кезеңнің бастауы ғана" екенін қайталады. Пахор адамдарға сенім, құрмет және төзімділік қажет екенін атап өтті. Ол сайлау кампаниясы кезінде берген уәделерін орындайтынын және елдің алдында тұрған мәселелерді шешу үшін жұмыс істейтінін мәлімдеді. Осылайша ол Словения тарихындағы ең жас президент және Словенияның саяси жүйесінде үш президенттік лауазымды – Ұлттық Ассамблея спикері, премьер-министр және президент – атқарган жалғыз саясаткер болды. Пахор көбірек белсенділік танытуға тырысты. Бұл Люблянадағы президент кеңсесінде жастармен кездесулер өткізуді және елдегі маңызды шараларда сөз сөйлеуді қамтыды. Ол сондай-ақ Владимир Путинмен кездесіп, оған Украинадағы қақтығысты шешуге шақырып, 2001 жылы мұндай кездесу өткізілген Люблянада Трамп пен Путиннің кездесуін ұсынды.
Pahor won the second round of the election with 67.3% of the vote. The results were first announced in an exit poll by the Mediana Institute. The result was later confirmed at 67.4% for Pahor to 32.6% for Danilo Türk by the Electoral Commission of Slovenia, with 99.7% of the votes counted. After the results were announced, Pahor reiterated that this was "only the beginning, the beginning of something new, a new hope, a new period." Pahor stressed that people need trust, respect, and tolerance. He stated he will keep the promises he made during the campaign and will keep working to help solve the problems the nation faces. With this, he became the youngest President of Slovenia in history and the only politician to hold all three presidential positions in the Slovene political system: speaker of the National Assembly, prime minister, and president. Pahor has tried taking a more active role. This has involved meeting youth at publicized events in the presidential offices in Ljubljana as well as appearing as a speaker in some major events in the country. He also met Vladimir Putin, whom he encouraged to try to resolve the Ukrainian conflict, and suggested a Trump Putin meeting in Ljubljana, which has previously served as a venue for such occasion in 2001.
2017 жылғы президенттік сайлау
Пахор сайлау комиссиясы мәліметінше, дауыстардың 99,9 пайызы саналғаннан кейін екінші турда 53 пайызға жуық дауыс жинап жеңіске жетті, ал оның қарсыласы Марян Шарек 47 пайыз дауыс алды. Алдын ала мәліметтер бойынша, сайлауға қатысу 42 пайызды құрады, бұл 1991 жылы Словения тәуелсіз мемлекет болғаннан бергі президенттік сайлаулардағы ең төменгі көрсеткіш.
Pahor won the second round with about 53 percent of the vote, with 99.9 percent of the votes counted, according to the Election Commission, while his opponent, Marjan Šarec, had 47 percent. Turnout was about 42 percent, according to preliminary figures, the lowest for a presidential election since Slovenia became an independent country in 1991.
Жеке өмір
Пахор мен оның өмірлік серігі Таня Печардың Лука есімді ұлы бар. Ана тілі – словен тілінен басқа, ол ағылшын, француз, итальян және серб-хорват тілдерін жетік меңгерген.
Pahor and his domestic partner, Tanja Pečar, have a son, Luka. Apart from his native Slovene, he speaks fluent English, French, Italian, and Serbo Croatian.