Людвиг Хауссер: Неміс тарихшысының өмірі мен еңбектері

Людвиг Хауссер (1818-1867) – неміс тарихшысы, «Франк мемлекетінің басынан Хоэнштауфенге дейінгі неміс тарихшылары» еңбегімен танымал. Тарих, филология сарапшысы.

Кіріспе

Неміс тарихшысы (1818–1867)

Людвиг Хауссер (26 қазан 1818 – 17 наурыз 1867) – неміс тарихшысы.

Өмірбаян

Хаузер Эльзастағы Клебур қаласында дүниеге келген. 1835 жылы Гейдельбергте филологияны оқыған ол Ф. С. Шлозердің ықпалымен тарихқа көшті. Йенада тарихи жұмыстарын жалғастырғаннан кейін, Вертхайм гимназиясында сабақ берді және 1839 жылы «Франк мемлекетінің бастауынан Хоэнштауфенге дейінгі неміс тарихшылары» атты еңбегімен көзге түсті. Келесі жылы «Сага фон Телл» жарық көрді. Француз революциясы бойынша Парижде қысқаша оқығаннан соң, Баден және Бавария архивтерінде жұмыс істеді. 1845 жылы «Рейн Пфальцының тарихы» басылды, бұл оған Гейдельбергте professor extraordinarius атағын әкелді. 1850 жылы профессор атанды. Хаузер Гейдельбергте саясатқа да белсенді қатысып, 1846 жылы «Шлезвиг-Гольштейн, Дания және Германия» жариялады және Гервинуспен бірге «Deutsche Zeitung» газетін редакциялады. 1848 жылы Баден төменгі палатасына сайланды, ал 1850 жылы Эрфуртта өткен парламентте Пруссиямен одақ құру жобасын қолдады. Тағы бір маңызды еңбегі – Фридрих Листтің «Gesammelte Schriften» (1850) жинағы, автор туралы өмірбаянмен бірге. Оның ең үлкен жетістігі және тарихшы ретіндегі даңқы – «Фридрих Ұлының өлімінен бастап неміс федерациясының құрылуына дейінгі неміс тарихы» (Leipzig, 1854–1857, 4 томдық) еңбегі. Бұл кезеңді қамтиған және мұрағаттық дереккөздерді ғылыми тұрғыдан зерттеуге негізделген алғашқы жұмыс болды. 1859 жылы ол қайтадан саясатқа араласып, төменгі палатаға оралды, 1863 жылы Франкфурттағы княздар жиналысында Австрия ұсынған Конфедерацияны реформалау жобасына қарсы шықты. «Ди реформа де дейсшен бундестаг» кітабында ол Австрияны Германиядан шығаруды жақтаған «кіші неміс» (kleindeutsche) партиясының жетекшілерінің бірі болды. Әр түрлі мақалаларынан басқа («Gesammelte Schriften», Берлин, 1869, 1870, 2 том), Хаузердің лекцияларын Вильгельм Онкен «Реформация дәуірінің тарихы» (1868, 2-басылым, 1880) және «Француз революциясының тарихы» (1867, 2-басылым, 1870) еңбектерінде редакциялады. Бұл лекциялар Хаузердің профессорлық қызметін осылай өте маңызды еткен стильдің көркемдігі мен баяндалудың тікелейлігін көрсетеді.

Häusser was born at Cleebourg, in Alsace. Studying philology at Heidelberg in 1835, he was led by F. C. Schlosser to give it up for history, and after continuing his historical work at Jena and teaching in the gymnasium at Wertheim he made his mark by his Die teutschen Geschichtsschreiber vom Anfang des Frankenreichs bis auf die Hohenstaufen (1839). Next year appeared his Sage von Tell. After a short period of study in Paris on the French Revolution, he spent some time working in the archives of Baden and Bavaria, and published in 1845 Die Geschichte der rheinischen Pfalz, which won for him a professorship extraordinarius at Heidelberg. In 1850 he became professor ordinarius. Häusser also interested himself in politics while at Heidelberg, publishing in 1846 Schleswig Holstein, Danemark und Deutschland, and editing with Gervinus the Deutsche Zeitung. In 1848 he was elected to the lower legislative chamber of Baden, and in 1850 advocated the project of union with Prussia at the parliament held at Erfurt. Another timely work was his edition of Friedrich List's Gesammelte Schriften (1850), accompanied with a life of the author. His greatest achievement, and the one on which his fame as an historian rests, is his Deutsche Geschichte vom Tode Friedrichs des Grossen bis zur Gründung des deutschen Bundes (Leipzig, 1854–1857, 4 vols). This was the first work covering that period based on a scientific study of the archival sources. In 1859 he again took part in politics, resuming his place in the lower chamber, opposing in 1863 the project of Austria for the reform of the Confederation brought forward in the assembly of princes at Frankfort, in his book Die Reform des deutschen Bundestages, and becoming one of the leaders of the little German (kleindeutsche) party, which advocated the exclusion of Austria from Germany. In addition to various essays (in his Gesammelte Schriften, Berlin, 1869, 1870, 2 vols. ), Häusser's lectures have been edited by Wilhelm Oncken in the Geschichte des Zeitalters der Reformation (1868, 2nd ed. 1880), and Geschichte der französischen Revolution (1867, 2nd ed. 1870). These lectures reveal all the charm of style and directness of presentation which made Häusser's work as a professor so vital.