Кіріспе

Эмбрионның қалыптасуы мен даму процесі, адамды қоса алғанда, барлық жануарларда. Даму биологиясында жануарлардың эмбриондық дамуы, сондай-ақ жануарлардың эмбриогенезі – жануар эмбрионының даму кезеңі. Эмбриондық даму жұмыртқа жасушасының (ұйық жасуша) сперматозоидпен ұрықтануымен басталады. Ұрықтанғаннан кейін ұйық жасуша зигота деп аталатын біртұтас диплоидты жасушаға айналады. Зигота маңызды өсусіз (жарылу деп аталатын процесс) митоздық бөлінуге және жасушалық дифференциацияға ұшырайды, бұл эмбриогенездің ортасынан өткеннен кейін көпжасушалы эмбрионның дамуына әкеледі. Сүтқоректілерде бұл термин көбінесе нәрестеге дейінгі дамудың ерте кезеңдерін білдіреді, ал ұрық және ұрықтың дамуы кейінгі кезеңдерді сипаттайды. Жануарлардың эмбриондық дамуының негізгі кезеңдері: Зигота жасушалық бөлінулер сериясынан өтіп, морула деп аталатын құрылымды құрайды. Морула бластула деп аталатын процесс арқылы бластулаға айналады. Бластула гаструляция деп аталатын процесс арқылы гаструлаға айналады. Гаструла одан әрі дамуға ұшырайды, оның ішінде ағзалардың қалыптасуы (органогенез) кіреді. Содан кейін эмбрион дамудың келесі сатысына айналады, оның сипаты жануарлардың әртүрлі түрлеріне байланысты өзгереді (мүмкін болатын келесі сатыларға ұрық және дернәсіл жатады).

Органогенез

Әр түрлі жасуша қабаттары белгілі бір деңгейде қалыптасқаннан кейін органогенез басталады. Омыртқалы жануарлардағы алғашқы кезең нейруляция деп аталады, онда нейропластинка бүгіліп, нейро түтік құрайды (жоғарыда көрсетілгендей). Осы кезде жүрек және сомиттер (сонымен қатар жоғарыда көрсетілген) сияқты басқа да кең таралған органдар немесе құрылымдар пайда болады, бірақ енді эмбриогенез жануарлар әлемінің әртүрлі таксономиялық топтарында бірдей үлгіні ұстанбайды. Көптеген жануарларда органогенез морфогенезбен бірге дернәсілге алып келеді. Дернәсілдің жарылуы, одан кейін метаморфозға ұшырауы, эмбриональды дамудың аяқталуын көрсетеді.