Кіріспе
Жүктілік – эмбрионның, кейін ұрықтың, тірі туатын жануарлардың ішінде (эмбрион ата-анасының ішінде дамиды) даму кезеңі. Бұл көбінесе сүтқоректілерге тән, бірақ кейбір сүтқоректі емес жануарларда да кездеседі. Сүтқоректілер жүктілік кезінде бір немесе бірнеше эмбрионды дамуы мүмкін, мысалы, көп бала туған кезде. Жүктілік кезеңінің ұзақтығы жүктілік мерзімі деп аталады. Акушерлікте жүктілік жасы – соңғы айыздың басталған сәтінен бергі уақыт, ол орташа есеппен ұрықтанған сәттен екі аптаға дейін болады.
Gestation is the period of development during the carrying of an embryo, and later fetus, inside viviparous animals (the embryo develops within the parent). It is typical for mammals, but also occurs for some non mammals. Mammals during pregnancy can have one or more gestations at the same time, for example in a multiple birth. The time interval of a gestation is called the gestation period. In obstetrics, gestational age refers to the time since the onset of the last menses, which on average is fertilization age plus two weeks.
Сүтқоректілер
Сүтқоректі жануарларда жүктілік ананың жатырына зигота (ұрықтанған жұмыртқа) енуімен басталады және босану немесе түсік кезінде (күрделі немесе табиғи) ұрық жатырдан шыққаннан кейін аяқталады.
Адамдар
Адамда жүктілік клиникалық немесе биохимиялық тұрғыдан анықталуы мүмкін. Клиникалық тұрғыдан алғанда, жүктілік ананың соңғы менструациясының бірінші күнінен басталады. Биохимиялық тұрғыдан алғанда, жүктілік әйелдің адам хориондық гонадотропині (hCG) деңгейі 25 мЕК/мл-ден жоғарылаған кезде басталады. Адам жүктілігі үш триместрге бөлінеді, олардың әрқайсысы шамамен үш айға созылады: бірінші, екінші және үшінші триместр. Бірінші триместр соңғы менструациядан бастап 13-ші аптаға дейін, екінші триместр 14-ші–28/29-шы аптада, ал үшінші триместр 29/30-шы–42-ші аптада. Бала туу әдетте жүктіліктің 40-шы аптасында болады, бірақ 37-ден 42 аптаға дейін туу да жиі кездеседі. Жүктіліктің сау жүруі және осыған байланысты асқынуларды бақылау үшін жүктілікке дейінгі күтім маңызды. Жоғары табысқа ие елдерде жүктілікке дейінгі күтім әдетте алғашқы екі триместрде ай сайынғы тексерулерді қамтиды, ал босануға жақын уақытта тексерулердің саны артады. Осы тексерулерде денсаулық сақтау қызметкерлері ата-ана мен ұрықтың әртүрлі көрсеткіштерін бағалайды, соның ішінде ұрықтың өсуі мен жүрек соғуы, туа біткен кемшіліктер, ананың қан қысымы және тағы басқалар. Туғаннан кейін денсаулық сақтау қызметкерлері баланың салмағын, тірілдерін, рефлекстерін, бас шеңберінің мөлшерін, бұлшықет тонусын және дене күйін өлшейді, осы арқылы жүктілік жасын анықтайды. Жүктіліктің ұзақтығына әртүрлі факторлар әсер етеді, соның ішінде жүктілік кезіндегі аурулар және жеткілікті жүктілікке дейінгі күтім. Америка Құрама Штаттарында жүктілікпен байланысты, өмірге қауіп төндіретін асқынуларға бейімдейтін аурулар мен сырқаттардың көрсеткіші артып келеді. Бұл ауыртпалықтың көп бөлігін испан тілді емес қара нәсілді әйелдер сезінеді. Жүктілікке дейінгі күтімге қолжетімділіктің жоқтығы осы айырмашылықтың себебі болуы мүмкін.
Сүтқоректілер емес
Вивипарозды жануарларда эмбрион ананың денесінде дамиды, жұмыртқада (овипаритет) емес, сыртта. Анасы тірі туған баласын дүниеге әкеледі. Вивипаритеттің жетілмеген түрі – жұмыртқа ішінде даму (ововивипаритет) деп аталады, онда ана ұрықтарын жұмыртқаның ішінде көтереді. Көптеген жыландар ововивипаритетті көрсетеді. Вивипаритеттің дамыған түрі – плаценталық вивипаритет деп аталады; сүтқоректілер – ең жақсы мысал, бірақ ол шаяндар, кейбір акулалар және қайың құрттары сияқты басқа жануарларда да тәуелсіз түрде дамыған. Вивипарозды ұрпақтар өздігінен тіршілік етеді және туғаннан бастап сыртқы қоректік заттарға мұқтаж. Tiliqua және Corucia туыстары сияқты кейбір кесірткелер де осы әдісті қолданады. Бұл кесірткелерде плацента тікелей анаға бекітіледі, бұл тірі өскін матротрофиясы деп аталады. Ововивипарозды жануарлар жұмыртқаның ішінде дамиды, ол ананың денесінде ұрықтанғанға дейін немесе ұрықтануға жақын уақытқа дейін қалады. Бұл эмбрионның ананың денесінде дамуы жағынан вивипаритетке ұқсас. Вивипарозды түрлердің эмбриондарынан айырмашылығы, ововивипарозды эмбриондар ананың денесінен емес, жұмыртқа сарысымен қоректенеді. Дегенмен, ананың денесі газ алмасуды қамтамасыз етеді. Ововивипарозды қосмекенділердің жас ұрпақтары кейде дернәсіл ретінде туады және ананың денесінен тыс жерде метаморфозға ұшырайды. Syngnathidae балықтар отбасының ерекше ерекшелігі – аналық балықтар жұмыртқаларын еркек балықтың кеудесіндегі жұмыртқа қабына салады, ал еркек балық жұмыртқаларды инкубациялайды. Ұрықтандыру қапшықта немесе суға қонғаннан кейін болуы мүмкін. Syngnathidae отбасына теңіз жылқылары, құбыр балықтары, бұталы және жапырақты теңіз айдаһарлары кіреді. Syngnathidae – жануарлар әлемінде "еркек жүктілігі" термині қолданылған жалғыз отбасы.