Кіріспе

1974 жылы Джон Хоудың түсірген «Dirty Mary, Crazy Larry» фильмі – 1974 жылы шыққан американдық жол-қылмыстық драма. Ричард Унекистің 1963 жылғы «The Chase» (кейін «Pursuit» деп қайта аталған) романының негізінде түсірілген. Джон Хоу режиссерлік еткен фильмде Питер Фонда, Сьюзан Джордж, Адам Роарк және Вик Морроу ойнайды. Джимми Хаскелл музыкалық саундтректің авторы ретінде көрсетілгенімен, саундтректе бастапқы және қорытынды титрлерде Марджори Маккой орындаған «Time (Is Such a Funny Thing)» әнінен басқа қосымша музыка жоқ, сондай-ақ радиодан естілетін шағын музыкалық үзінділер бар.

Сюжет

NASCAR-дың екі үміткері, жүргізуші Ларри Рейдер және оның механик Дик Сомерс, үлкен автожарыстарға қадам басу үшін супермаркетті тонауды сәтті орындайды. Олар супермаркет директорының әйелі мен қызын кепілге алып, 150 мың доллар ақша талап етеді. Қашып бара жатқанда олар Ларридің бір түндік танысы Мэри Кумбспен кездеседі. Ол оларды өңделген 1966 жылғы Chevrolet Impala-да бірге алып кетуге мәжбүрлейді. Әдеттен тыс шериф, капитан Эверетт Франклин, үштікті ұстау үшін іздеу желісін құрады, бірақ оның көне патрульдік машиналары Ларри, Мэри және Дикті қуып жете алмайды, олар Impala-ны тастап, көшпелі саудада 1969 жылғы Dodge Charger R/T 440-қа отырады. Қашу жоспарының бір бөлігі ретінде Ларридің көлігі жаңғақ ағаштарының кең торабына кіреді, онда ағаштар әуеден бақылаудан қорғаныш береді, ал көптеген қиылысатын жолдар ("алпыс түрлі және бөлек шығулармен") кедергілерді тиімсіз етеді. Үштік бірнеше Dodge Polara патрульдік машиналарын, олардың бірі арнайы дайындалған, жоғары жылдамдықты полиция машинасы, тіпті капитан Франклиннің Bell JetRanger тікұшағынан да қашып құтылады. Полицияны жеңіп шыққанына сенген Ларри және оның серіктері жаңғақ ағаштарының арасынан күтпеген жерден шығатын Alco S 1 локомотиві тартқан жүк пойызымен соқтығысып, апатқа ұшырайды.

Бастапқы роман

Dirty Mary, Crazy Larry Ричард Унекистің 1963 жылы жарық көрген, бастапқыда "The Chase" (кейін "Pursuit" деп аталды) деп аталған романы негізінде түсірілген. Бұл Унекистің тұңғыш романы болды. "Нью-Йорк Таймс" газеті оны "керемет егжей-тегжейлі және тыныс ала алмайтын қуып жететін әңгіме" деп сипаттады. Оқиға 1963 жылы салыстырмалы түрде жаңа құбылысты қамтиды: ірі автокөлік өндірушілер қуатты V8 қозғалтқыштарын орта өлшемді автомобильдерге ("бұлшық көлік" дәуірінің бастауы) орнатып, осы автомобильдерді тізгіндейтін жас ұрылар полицияның көптеген аймақтарда жүргізетін қарапайым 6 цилиндрлі седандарынан озуға мүмкіндік алды. "The Chase" романының басты кейіпкерлері осындай көлік – "Шевролетті" пайдаланып, Иллинойс штатының шаруашылық аймағындағы жолдардың шахмат тәрізді торы арқылы полициядан қашу үшін, сондай-ақ жақындап келе жатқан дауылдың жамылғысын пайдаланды. Романның соңы фильммен бірдей, тек онда цистерналық жүк көлігі қатысады.

Түсірілім

Фильм 1973 жылдың соңында Калифорния штатының Стоктон қаласында және оның айналасында, негізінен Калифорния штатының Линден деген шағын қалашығының маңындағы жаңғақ бақшаларында түсірілді. Фильмнің соңғы көрінісіндегі темір жол желісі Линдендегі Diamond Food өңдеу зауытына қызмет еткен, ал 1980 жылдары зауыт жүк көліктеріне көшкен соң қолданудан шығарылған. Бұл жол бүгінге дейін сақталған, бірақ тасталған күйде және Omnitrax Corp. компаниясына тиесілі. Супермаркет сахналары Саттер Хилл мен Сонора қалаларында (Калифорния штаты), көпірден секіру – Трейсиде (Калифорния штаты), аудандық сауда алаңындағы көрініс – Клементсте (Калифорния штаты), ал шешуші пойыз соқтығысуы Стоктон терминалы мен Линдендегі Шығыс темір жолында, Кетчам Лейн мен Арчердейл жолының қиылысына жақын жерде түсірілді. Фильмдегі күшті қуып жететін сахнада қолданылған Bell JetRanger тікұшағын тәжірибелі киноұшқышы Джеймс В. Гавин (ол ұшқыш рөлін де ойнады) басқарды. Тікұшақ ағаштардың арасымен және электр сымдарының астынан ұшты, бұл көрініс фильмде көрсетілгендей. 2005 жылғы DVD және кейінгі Blu-ray нұсқаларындағы түсіндірмеде Хоуф екі көк түсті 1966 жылғы Chevrolet Impala, сондай-ақ екі 1969 (және бір 1968) жылғы Citron Yella Dodge Charger машиналарының түсірілімдерде пайдаланылғанын айтады. Фильмнің бюджеті шектеулі болғандықтан және үш Charger машинасын сатып алу мүмкін болмағандықтан, механиктердің тобы түнде машиналарды жөндеумен айналысты, ал түсіру тобы күні бойы қолданыстағы машиналарды кезекпен пайдаланды. Көлік тасымалдаушылар түсіру тобының артынан жүріп, қосымша машиналарды жеткізіп отырды. Сол сұхбатта Хоуф фильмнің соңында Charger машинасының пойызға соқтығысуы бастапқы сценарийде болмағанын мәлімдеді. Фильм негізделген романда тонаушылар танкерлік жүк көлігіне соқтығысып, оқиға аяқталады, бірақ Линдендегі түсірілім орны темір жол өткелдерінің көптеген тораптарын ұсынғандықтан, соңғы сахна локомотивпен соқтығысуды көрсету үшін өзгертілді. Хоугтың сөзіне сүйенсек, басты кейіпкерлер сценарийде өлмейтін: "Мен бұл өзгерісті ешкімге хабарламай немесе рұхсат алмастан өзім жасадым. Осының салдарынан біз фильмге жалғас түсіре алмаймыз, себебі басты кейіпкерлердің барлығы қаза тапты. Бірақ мен жеткізуге тырысқан маңызды ой – жылдамдық өлімге алып келеді. Егер сіз сағатына жүз миль жылдамдықпен жүргізсеңіз, сіз өміңізге қауіп тудырасыз, сондықтан жылдамдықпен асығудың қажеті жоқ". Фонда фильмнің "көп жағдайда ретімен" түсірілгенін айтты. Бізде 20-ға жуық қызықты трюк және шамамен бес минуттық актерлік ойын болды. Біз әр сахнаны маңызды етуге тырыстық. Адам Роарк, Сьюзан Джордж және мен, сіздердің айтуыңызша, "Үш ақымақ" сияқты едік. Фильмді түсіруден ләззат алдым. Бұл өте қызықты болды".

Өндірістен кейінгі

Фильмді жасаушылар Dodge Charger ашық сары түсті деп ойлағандықтан, көліктің жасыл реңін жою үшін фильмнің негативтерін "түзетті". Осылайша, кинотеатрларда, телеарналарда және VHS кассеталарда көрсетілген фильмнің түсі бастапқыда өте жылы болды. 2005 жылғы DVD (және кейінгі Blu-ray) нұсқаларында түс дұрыс көрсетілді, ал Dodge Charger лайм жасыл түсіне ие болды.

Кассалық жинақ

Dirty Mary, Crazy Larry 1974 жылдың көктемінде Fox компаниясы шығарды және күтпеген сәттілікке ие болды. Техас және Оклахома штаттарындағы тұңғыш аптасында 650 709 доллар табалдырысын өтті. АҚШ және Канадада 12,1 миллион долларлық жалға алу ақысын әкеліп, Fox компаниясының сол жылғы ең табысты фильміне айналды. 1977 жылға қарай, кинотеатрлардағы жалға алудан шамамен 14,7 миллион доллар табалдырысын өтті. Фонда фильм туралы: «Бұл фильм ақшаның үлкен тобын әкелді. Дэннис [Хоппер] түсірген барлық фильмдерден де көп ақша» деді. Ол былай қосты: «Көптеген көрермендердің фильмді төрт-бес рет қарағанына мен сенбедім. Олардың "Easy Rider" фильмін төрт-бес рет көргенін түсінемін, тіпті "The Hired Hand" фильмін де, бірақ неге "Dirty Mary, Crazy Larry"? Мен тіпті атауына ұялды». 1977 жылдың 18 ақпанында фильм теледидарға шықты (стандартты екі сағаттық эфир уақытын толтыру үшін қажетті ең аз минутқа дейін фильмнің ұзындығын арттыру үшін, кинотеатрлық көрсетілімге дейін бірнеше сахналар қиылып, қайта қосылды). Теледидарға арналған қосымша сахналар ешқашан үйге шығарылмады.

Сыни қабылдау

Фильм сыншылардан әртүрлі пікірлер алды. Эдгар Райт бұл фильмнің "Бейби драйверге" әсер еткенін айтты. Ол "Дик рөлін сомдаған актер Адам Роаркке әрқашан аянып отырғанын" айтты. Ол фильмнің барлық уақытында көрінеді. Көрермен фильмде Адам Роарк қай уақытта өледі деп күтеді, бірақ ол соңына дейін тірі қалады, сондықтан бұл фильмді "Қылаң Мэри, Ессіз Ларри және Дик" деп атаған дұрыс болар еді. Неге осы жігіттің есімі атаудан тыс қалды? Ол фильмнің басынан соңына дейін болды ғой.

Үй медиасы

Фильм 1979 жылы қазан айында VHS және Beta форматтарында Magnetic Video арқылы жарық көрді. 2005 жылы 28 маусымда фильм Anchor Bay Entertainment компаниясы арқылы DVD-де "Supercharger Edition" ретінде шығарылды. Ол түсін түзетіп, толыққанды қалпына келтірілген кинотеатрлық нұсқасын, сондай-ақ көптеген қосымша мүмкіндіктерді қамтыды. 2011 жылдың 12 сәуірінде қалпына келтірілген фильм тағы да DVD-де қайта шығарылды, бұл жолы Shout! Factory арқылы, Питер Фонданың тағы бір фильмі – "Race with the Devil" фильмімен бірге қос фильм жинағы ретінде ұсынылды. Бұл шығарылымда Anchor Bay шығарылымына қарағанда азырақ қосымша мүмкіндіктер болды. Осы шығарылым Blu-ray форматта алғаш рет 2013 жылдың 4 маусымында жарық көрді.