Кіріспе

911 жылғы Нормандия герцогтігін құру шарты Сен-Клер-сюр-Эпте шарты (911) – Нормандия герцогтігінің негізін қалаушы құжат. Бұл шарт бойынша, викинг басшысы және соғыс батыры Ролло, Батыс Франция королі Шарль III-ке адалдыққа бергендігі үшін Нормандияның бірінші герцогы болып тағайындалды, бұл шарт Шартр қамалынан кейін жасалды. Нормандияның аумағы Руан қаласының төңірегінде орналасқан, бұл қала 840 жылдардан бері викингтердің шабуылына ұшыраған және 876 жылы Ролло басып алған Неустрия шебіндегі қала еді.

Келісім

Ролло 911 жылы маусым айында Шартр қаласын қоршауға тырысты, бірақ сәттілік болмады. Ол 911 жылғы 20 шілдеде шайқаста жеңіліске ұшырады. Осы қақтығыстан кейін Чарльз Қарапайым Ролломен шарт жасасуға шешім қабылдады. Реймс архиепископы Херивеус басқарған келіссөздер 911 жылы Сен-Клер-сюр-Эпте шартына әкелді. Шарты бойынша бастапқы келісімдер қиын болды; Роллоға бастапқыда Фландрия ұсынылды, бірақ ол жердің өңделуге жарамсыз екендігіне байланысты бас тартты. Оның орнына, оған Епте өзені мен теңіз арасындағы барлық жер "толық иелікке және жақсы төлеммен" берілді. Бұдан өзге, оған "көріну үшін" Бретань да берілді. Сен-Клер-сюр-Эптеде жасалған шарт Нормандияның мемлекет ретінде құрылуының бастамасы болды. Ролло Чарльздың аяғын сүйіп, келісімді бекітуден бас тартты. Оның орнына, ол осы жұмысты өз әскерлерінің біреуіне тапсырды. Аңыз бойынша, ол жауынгер патшаның аяғын тартып алып, сүйді, нәтижесінде Чарльз жерге құлап кетті.

Нормандияның құрылуы

Аристократиялық емес тектің ұрпақтарынан құралған норвегиялық қоныс аударушылардың тобымен бірнеше қауымдастықтар құрылды және франк емес жаңа саяси рух пайда болды. Нормандықтар ("солтүстік адамы") француз тілінде нормандар деп аталды. Бұл үлкен топтың қалыптасуына себеп болған нәрселердің бірі - скандинавтардың жергілікті мәдениетке бейімделуі, француз тілінде сөйлеуі, ескі діннен бас тартып, христиан дініне өтуі және жергілікті халықпен некелесуі болды. Шартта көрсетілген аумақ бүгінгі Жоғарғы Нормандияның солтүстік бөлігінен Сене өзеніне дейін созылады, бірақ викингтердің иелігі ақырында Сенеден батысқа қарай кеңейіп, норвегиялықтардың басқаруымен Нормандия герцогтігін құрады. Бұл шарт жаңа қоныстарды рұқсат етті, бірақ барлық викингтер де қабылданбады. Британия королі Алан I қайтыс болғаннан кейін, Британияны басып алған викингтердің тағы бір тобы өз дауларымен бетпе-бет келді. 937 шамасында Алан I-нің немересі Алан II Англиядан қайтып келіп, 939 жылы аяқталған соғыста викингтерді Британиядан қуды. Осы кезеңде Котантен түбегі Британиядан Нормандияға өтті. Бірнеше ұрпақ ішінде франктар мен нормандардың арасында жақындасу орын алатын болады. Саяси некелер одақтар мен бірлік құруда маңызды рөл атқарды, әйелдер көбінесе «бейбітшілікке ұйытқы» деп аталды. 918 жылы Карл Жасырауы викингтерге, қоныстанғысы келгендерге құқықтар берді және олармен одақ жасады. Нормандар христиан дінін қабылдап, сіңіріп алғанмен, жергілікті басқару жүйесін қабылдамады: «Нормандық биліктің құрылуы, алғашқы қоныстанудан бастап XI ғасырдың ортасына дейін, ең алдымен каролингтік үлгілерге сіңіру емес, олар капитулярийлерде көрінеді». Керісінше, нормандар «өздерінің айналасындағы франктардан гөрі, франктар тастап кеткен ескі әлеуметтік ұйымды ұзақ сақтады». 960 жылдары викингтердің жаңа шабуылдары болмағанда, нормандар франк қоғамының төменгі қабатына сіңірілуге жақын болды. Уақыт өте келе герцогтіктің шекарасы, туыстық байланысқа негізделген, батысқа қарай кеңейді. «XI ғасырдың ортасына қарай қоныс аударушылардың ұрпақтары Еуропадағы ең тәртіпті және ынтымақтас жауынгерлік қоғамды құрды, олар Англияны жаулап алу және бағындыру үшін басқа аймақтық саяси бірліктерге бұйырмаған бірлескен күш-жігерді көрсетуге қабілетті болды». Нормандия герцогтігі герцог Ричард I басшылығымен табысқа жетті, ол балалары арқылы құнды некелік одақтар жасады: оның ұлы және мұрагері Ричард II Британияның Джудитпен үйленді; бір қызы Эмма Этельредпен (1002–1016) және Кнут Ұлымен (1017–1035) некелесіп, Англия, Дания және Норвегияның патшайымы болды; тағы бір қызы Хавиз Британия герцогы Джеффри I-ге үйленді; үшінші қызы Мод Блуа графы Одо II-ге үйленді.