Америкалық лексикограф К.Л. Барнхарт өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық сөздікші Кларенс Льюис Барнхарт (1900-1993) – американдық сөздікші, ең белгілісі психологиялық теоретик Эдвард Торндайк жасаған сөз тізімдері мен анықтама ұғымдарына негізделген, Скотт Форсман және компаниясы басып шығарған Thorndike Barnhart сериялы деңгейлік сөздіктерді өңдеуімен танымал. Барнхарт кейіннен серияны қайта қарап, кеңейтті және ұлдарының көмегімен 1980-жылдарға дейін жаңартып отырды.

Алғашқы жылдар

Барнхарт 1900 жылдың 30 желтоқсанында Миссури штатының Платцбург қаласының жанында дүниеге келген. Әйгілі бала психологы Эдвард Торндайк өзінің "Мұғалімнің сөз кітабы" (1921) және "Балалар мен жастардың жалпы оқуында ең көп кездесетін және кең таралған жиырма мың сөзді мұғалімнің сөз кітабы" (1932) негізінде балалар сөздігі туралы идеяларымен Скотт Форсманға жүгінді. Скотт Форсман редакторлары Торндайктің ұсынысын түсіндіру үшін Барнхартты шақырып алды, содан кейін жоба бекітілді. Торндайк пен Барнхарт бірлесіп 1935 жылы Торндайк Century Junior сөздігін, ал 1941 жылы Торндайк Century Senior сөздігін жасады. 1942 жылы "Жас сөздіктің" жаңартылған басылымы шықты, одан кейін 1945 жылы "Торндайк ғасырдың басталуы сөздігі" жарық көрді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясы Америка тіл білімі қоғамына әскери терминдердің сөздігін жазуға көмек сұрады. Барнхарт пен Джесс Штайн (кейін "Рандом Хаус" сөздігінің редакторы болған) Нью-Йоркке жіберілді және 1944 жылы Соғыс министрлігі үшін АҚШ армиясы терминдерінің сөздігін (TM 20-205) редакциялау жұмысын жүзеге асырды.

Соғыстан кейінгі жылдар

Нью-Йорк қаласында Барнхарт «Random House» баспасының «Оксфорд қысқаша сөздігінің» «америкалық нұсқасын» шығаруды жоспарлап отырғанын білді. «Random House» 1930 жылдардың соңында «Century Dictionary» және «Cyclopedia», ал 1940 жылдардың басында «Америка ағылшын тілінің сөздігіне» құқықтарды сатып алған. Барнхарт «Random House»-қа келіп, жобаның тұжырымдамасынан бастап, жобалау және іске асыруға дейін толық бақылауды өз қолына алуға көндірді. Осының нәтижесінде 1947 жылы «Американ колледж сөздігі» жарық көрді. Бұл еңбек кейіннен «Random House» сөздігінің негізі болды. «American College Dictionary» сөздігінен кейін Барнхарт мектеп оқушыларына арналған «Торндайк Барнхарт» сөздіктер сериясын шығару үшін «Scott, Foresman» компаниясымен келісім жасасты. Жаңа сөздіктер 1930 және 1940 жылдары Эдвард Торндайкпен бірлесіп әзірленген «Thorndike Century» мектеп сөздіктерінен алынған. «Торндайк Барнхарт» атын қолданып, ол алғаш рет 1951 жылы жарық көрген «Торндайк Барнхарт толық анықтамалық сөздігін» шығарды. Одан кейін 1953 жылы «Торндайк Барнхарт» ыңғайлы кішігірім сөздігі және 1956 жылы «Торндайк Барнхарт» қысқаша сөздігі жарық көрді. 1954 жылы «Random House» компаниясының қолдауымен «Century Dictionary and Cyclopedia» 1894 жылғы түпнұсқалық томның үш томдық кеңейтілген нұсқасы ретінде «New Century Cyclopedia of Names» атты кітап шығарды. Ол «New Century Cyclopedia of Names» кітабынан 1956 жылы жарық көрген «The New Century Handbook of English Literature» атты кітап шығарды. 1950-1960 жылдары ол Леонард Блумфилд бастаған оқу оқыту әдісін тілдік тұрғыдан қарастырып, 1961 жылы жарық көрген «Let's Read» атты еңбекті дамытты. Барнхарт ұлдарының көмегімен 1960-1970 және 1980 жылдары «Торндайк Барнхарт» мектеп сөздіктерін жаңартуды және қайта қарауды жалғастырды. Бұл сөздіктер АҚШ мектептерінде ең танымал сөздіктерге айналды. Мектептердегі сөздіктерді «Scott Foresman», ал сауда нарығында «Doubleday» баспасы шығарды. 1980 жылдары сөздіктер екі атаумен жарық көрді. Ол «Thorndike Barnhart Advanced Dictionary» немесе «Thorndike Barnhart Student's Dictionary» деп аталды. Ортаңғы деңгейдегі сөздік «Thorndike Barnhart Intermediate Dictionary» немесе «Thorndike Barnhart Advanced Junior Dictionary» болып басылып шықты. Кіші жастағы оқушыларға арналған сөздік «Thorndike Barnhart Beginning Dictionary» немесе «Thorndike Barnhart Junior Dictionary» болып басылды. 1997 жылы «Scott Foresman» компаниясын «Pearson Education» сатып алды және оның жұмысын өзінің «Longman» брендінің сөздіктерінің пайдасына тоқтатты. Оның ең үлкен анықтамалық сөздігі «World Book Dictionary» болды, ол «World Book Encyclopedia»-ға қосымша ретінде екі томдық еңбек ретінде жарық көрді. Ол негізінен «Торндайк Барнхарт» мектеп сөздіктерінің кеңейтілген және озық нұсқасы еді. Ол алғаш рет 1963 жылы жарық көрді және 1976 жылға дейін жыл сайын жаңартылып отырды, содан кейін ол үлкен қайта қараудан өтті, онда шамамен 225 000 жеке жазба болды. Энциклопедияның жас адамдар қолданатынына сәйкес, Барнхарт анықтамаларды қарапайым және дәл жазды, ал көптеген жазбаларда мысал сөйлемдер немесе сөз тіркестері келтірілді. Көптеген анықтамалар «Торндайк Барнхарт» мектеп сөздіктеріндегі анықтамалармен бірдей немесе оларға жақын болды. «Webster's Third New International» сөздігі сияқты, онда жеке есімдердің саны аз болды, оларды энциклопедияның серігі болып табылатын томдары қамтыды. 1980 жылдардың басынан 1990 жылдарға дейін еңбекке мерзімді түрде түзетулер мен жаңартулар енгізілді, соңғы түзетулер 1996 жылы оның ұлы Роберт және оның әйелі Синтия Барнхарт жасады. Ол сондай-ақ 1963 жылдан бері жаңа ағылшын тілінің «Барнхарт сөздігі» (1973 жылғы авторлық құқығы), «Жаңа ағылшын тілінің екінші Барнхарт сөздігі» (1980 жылғы авторлық құқығы) және «Жаңа ағылшын тілінің үшінші Барнхарт сөздігі» (1990 жылғы авторлық құқығы) редакциялық тобының мүшесі болды. Бұл еңбектер жаңа сөздерді, мағыналарды және қолданыстағы өзгерістерді қамтуға арналған. 1982 жылы ол ұлы Дэвидпен бірге жаңа сөздерді, жаңа мағыналарды және қолданыстағы өзгерістерді толыққанды сөздікпен қарастыруға арналған «The Barnhart Dictionary Companion» атты тоқсан сайынғы басылымды редакциялай бастады. Оның сөздіктерінің барлығы дерлік дәлелдерді жинауға негізделген, оның құндылығын ол Чикаго университетіндегі «Америка ағылшын тілінің сөздігі» бойынша сэр Уильям Крейг үшін жасаған жұмысынан білді. 64 жылдық еңбек жолында ол және оның қызметкерлері ағылшын тіліндегі сөздердің қазіргі қолданысын көрсететін 7 миллионнан астам цитаталар жинақтады. Ол интерлингвистика саласында белсенді болды және 1951 жылы «Interlingua» ұсынылған зерттеу ұйымының кеңесшісі болды. ХХ ғасырдың аяғында ол ұлымен бірге жаңалықтар басылымдарының компьютерлік файлдарынан электрондық түрде алуға болатын дәлелдерді қолданудың ізашарлығына көмектесті. Оның ұлдары Дэвид және Роберт Барнхарт кейінірек көптеген жобаларында бірге жұмыс істеді. Барнхарттың әйелі Фрэнсис 1979 жылдың 28 қарашасында қайтыс болды. Барнхарт 1993 жылдың 24 қазанында Нью-Йорк штатының Пикскилл қаласында қайтыс болды.

While in New York, Barnhart found out that Random House had plans to produce an “Americanized” version of the Oxford Concise Dictionary. Random House had acquired the rights to the Century Dictionary and Cyclopedia in the late 1930s and the Dictionary of American English in the early 1940s. Barnhart approached Random House and convinced them to let him take complete control of the project, from concept to design to implementation. This resulted in the American College Dictionary, published in 1947. This work was later used as the basis of the Random House Dictionary. Following American College Dictionary, Barnhart contracted with Scott, Foresman to produce the Thorndike Barnhart dictionary series intended for school children. The new dictionaries were derived from the Thorndike Century school dictionaries co developed with Edward Thorndike in the 1930s and 1940s. His first general reference book published under the Thorndike Barnhart name was the Thorndike Barnhart Comprehensive Desk Dictionary, first published in 1951. This was followed by the Thorndike Barnhart Handy Pocket Dictionary (1953), and the Thorndike Barnhart Concise Dictionary (1956.) Under Random House he produced the New Century Cyclopedia of Names in 1954, a three volume expansion of the original 1894 volume of the Century Dictionary and Cyclopedia. From the New Century Cyclopedia of Names he further produced The New Century Handbook of English Literature published in 1956. In the 1950s and 1960s, he also developed the linguistic approach to reading instruction begun by Leonard Bloomfield, entitled Let's Read which was published in 1961. Barnhart, aided by his sons, continued to update and revise the Thorndike Barnhart school dictionaries throughout the 1960s, 1970s and 1980s. These became the most popular school dictionaries in the United States. All dictionaries for schools were published by Scott Foresman and in the trade market by Doubleday. During the 1980s the dictionaries were published under two alternative titles. The advanced dictionary was published as either Thorndike Barnhart Advanced Dictionary or Thorndike Barnhart Student's Dictionary. The middle dictionary was published as either Thorndike Barnhart Intermediate Dictionary or Thorndike Barnhart Advanced Junior Dictionary. The junior dictionary was published as either Thorndike Barnhart Beginning Dictionary or Thorndike Barnhart Junior Dictionary. In 1997, Scott Foresman was acquired by Pearson Education who retired the work in favour of their Longman brand dictionaries. His largest general dictionary was the World Book Dictionary, a two volume work created as a supplement to the World Book Encyclopedia. It is essentially an expanded and more advanced version of the Thorndike Barnhart school dictionaries. It was first published in 1963 and was updated annually until 1976, whereupon it had a major revision, totaling approximately 225,000 individual entries. Consistent with the encyclopedia's use by young people, Barnhart wrote definitions which were both simple and accurate, and most entries include sample sentences or phrases. Many definitions are the same, or almost the same, as those of the Thorndike Barnhart school dictionaries. Like Webster's Third New International, it included few proper names, leaving them to be covered by the companion volumes of the encyclopedia. Throughout the 1980s up until the 1990s the work was periodically revised and updated with the last revision done by his son Robert and his wife Cynthia Barnhart in 1996. He also co edited of The Barnhart Dictionary of New English Since 1963 (copyright 1973), The Second Barnhart Dictionary of New English (copyright 1980), and The Third Barnhart Dictionary of New English (copyright 1990). These works were designed to cover new words, meanings, and changes in usage. In 1982, with his son David, he began editing a quarterly publication devoted to thorough dictionary treatment of new words, new meanings and changes in usage entitled The Barnhart Dictionary Companion. Nearly all of his dictionaries were based heavily upon the collection of evidence, the value of which he learned from work he did for Sir William Craigie on the Dictionary of American English at the University of Chicago. Over his career of 64 years he and his staff accumulated a file of over 7 million quotations exhibiting contemporary usage of English words. He was active in interlinguistics, serving as a consultant to the research body that presented Interlingua in 1951. In the late 20th century he and his son helped to pioneer the use of electronically retrievable evidence from computerized files of news publications. His sons, David Barnhart and Robert Barnhart, worked with him on many of his later projects. Barnhart's wife, Frances, died on 28 November 1979. Barnhart died on 24 October 1993, in Peekskill, New York.