Кіріспе

Бірінші қара француз және американдық әскери ұшқыш (1895–1961)

Юджин Жак Буллард (туған Евгений Джеймс Буллард; 9 қазан 1895 – 12 қазан 1961) – алғашқы африкалық американдық әскери ұшқыштардың бірі, бірақ Буллард АҚШ емес, Франция үшін ұшқан. Буллард Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қара нәсілді шайқас ұшқыштарының санатында болды, олардың қатарында ямайкалық Уильям Робинсон Кларк (Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінде қызмет еткен), италиялық және Осман империясының азаматы Ахмет Али Челиктен де бар еді. Ол сонымен қатар боксшы және джаз музыканты болған, француз тілінде "L'Hirondelle noire" ("Қара қарлығаш") деп аталды. Фил Кит пен Том Клавиннің Буллард туралы "All Blood Runs Red" өмірбаяны 2019 жылы Hanover Square Press баспасында жарық көрді.

Ерте өмір

Буллард Джорджия штатының Колумбус қаласында Уильям (Октав) Буллард пен Джозефин ("Йокали") Томас отбасында, 10 баланың жетіншісі болып дүниеге келді. Оның әкесі – Стюарт округының (Джорджия штаты) қара нәсілді адамы, ал анасы – афроамерикалық және үнді (Мускоги Крик) тегінен шыққан әйел болған. АҚШ халық санағының мәліметтеріне сәйкес, оның әкесінің ата-бабалары Джорджия мен Вирджинияда құлдыққа алынған, ал әкесі Стюарт округындағы құл иеленуші плантатор Уайли Буллардқа тиесілі жерде дүниеге келген. Буллард 1901 жылдан 1906 жылға дейін Колумбустағы 28-ші мектепте оқып, 5-сыныпты бітірді. Жастығында ол жұмыс дауынан кейін әкесіне қарсы ақ нәсілділерден жасалған линчевание әрекетін көріп, ауыр психикалық жарақат алды. Джим Кроу дәуіріндегі Джорджиядағы кең таралған нәсілшілдікке қарамастан, оның әкесі афроамерикандықтардың ақ нәсілге қарсы тұрып, өздерінің қадір-қасиетін және өзін-өзі құрметтеуін сақтауы керек екенін айта берді. Осыған қарамастан, Буллард Франция туралы әкесінің әңгімелеріне қызығушылық танытты, онда құлдық жойылған және қара нәсілді адамдар ақ нәсілділермен тең қарастырылған. 11 жасқа толғанда, Буллард Францияға қашу ниетімен үйден қашып кетті. Атлантада тоқтаған ол Стэнли тегін алған британдық цыган тобына қосылып, Джорджияны аралап, жылқыларын бағып, жарысқа үйренді. Стэнлилер оған Ұлыбританияда нәсілдік кедергілердің жоқ екенін айтып, Ұлыбританияға баруға деген ниетін нығайтты. Стэнлилер Ұлыбританияға оралмайтынына көңілі қалған Буллард Доусон қаласында (Джорджия штаты) Тернерлер отбасында жұмыс тапты. Жақсы жұмыс істегендіктен, жас Буллард Тернерлердің көңілінен шығып, 1911 жылғы округтік жәрмеңкеде жокей ретінде қатысуға шақырылды. 1912 жылы ол Вирджиния штатының Норфолк қаласына жетіп, нәсілдік кемсітуден құтылу үшін неміс жүк кемесі "Марта Русске" жасырынып кірді. Буллард Шотландияның Абердин қаласына келді, содан кейін Глазгоға, одан кейін Лондонға барды, онда бокспен айналысып, афроамерикандық труппа "Freedman Pickaninnies" тобында комедиялық актерлік өнер көрсетті. Шетелдік еріктілерге тек Шетелдік легионда ғана қызмет етуге рұқсат болды. 1915 жылы Буллард пулеметші болып, Пикардиядағы Сомм майданында шайқасты көрді. Мамыр және маусым айларында ол Артуада болды, ал сол жылдың күзінде Шампань шайқасының екінші кезегінде (25 қыркүйек – 6 қараша 1915 ж.) қатысты. Ол 1-ші шетелдік полкінің 3-ші марш полкіне тағайындалды. 13 шілдеде 1-ші шетелдік полкінің 2-ші марш полкіне қосылып, 170-ші жаяу әскер полкінде де қызмет етті. 1-ші шетелдік полкінің 2-ші марш полкі және 2-ші шетелдік полкінің 2-ші марш полкі 1-ші марокколық дивизияның құрамында қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Марокконың резиденциялық генерал Хьюбер Лиоте басқарған дивизияда француз әскерлерінің, легионерлердің, зуавтардың және тирайлерлердің аралас құрамы болды. Соғыстың соңында 1-ші марокколық дивизия француз армиясының ең марапатталған бөлімдерінің біріне айналды. 1915 жылы Шетелдік легионда көп шығын болды. Жыл басында 21 887 сарбаз, сержант және офицер болса, жыл соңында тек 10 683 адам қалды. Буллард 170-ші жаяу әскер полкінде қызмет етуді таңдады, ал оның формасындағы жағаға 170-ші әскери белгісі бекітілген. 1916 жылдың басында 170-ші жаяу әскер полкі 48-ші жаяу әскер дивизиясымен бірге Верденге жіберілді. Сауығып келе жатқанда, Буллард 1917 жылдың 3 шілдесінде полк басшылығының бұйрығымен батылдығы үшін мақталып, "Крой де Герр" орденімен марапатталды.

Әуе қатынасы

Ол 170-ші жаяу әскер дивизиясында қызмет етіп жүргенде 1916 жылдың наурыз айында Верден шайқасында ауыр жарақат алды. Сауығып келе жатып, ол тігізбек бойынша ұшуды үйренді. Сауыққаннан кейін 1916 жылдың 2 қазанында француз әуе қызметіне әуе пулеметшісі ретінде ерікті болып жазылды. Ол қабылданып, Гирондадағы Казо қаласындағы Әуе пулеметшілер мектебінде оқудан өтті. 1916 жылдың 15 қарашасында Лафайетт ұшу корпусына 269 американдық авиатордың қатарына қосылды, бұл француз әуе қызметіне қызмет еткен барлық американдық ұшқыштарды білдіретін атау еді, нақты бір бөлім емес. Америкалық еріктілер француз ұшқыштарымен бірге Батыс майданындағы түрлі истребитель және бомбалаушы/барлау авиаэскадрильяларында ұшты. Француз әуе қызметіне американдық ұшқыштардың қосылуын жеңілдеткен Эдмунд Л. Грос, 1917 жылдың қазан айындағы Америка Аэро клубының ресми басылымы – «Flying» журналында Буллардтың есімін Лафайетт ұшу корпусының мүшелер тізімінде тіркеген. 1917 жылдың 28 маусымында Буллард капрал шеніне көтерілді. Эскадрилья Nieuport және Spad ұшақтарымен жабдықталған, олар эскадрильяның таңбасы ретінде ұшып бара жатқан қара құсты бейнелеген. Буллардтың қызметтік жазбасында 1917 жылдың 13 қыркүйегінен 1917 жылдың 11 қарашасына дейінгі N.85 эскадрильясы да бар, оның таңбасы бұқа болған. Ол жиырмадан астам жауынгерлік миссияға қатысты, және кейбір деректер бойынша бір немесе екі неміс ұшағын атып түсіргені айтылады (мәліметтер әртүрлі). АҚШ соғысқа қатысқан кезде, АҚШ Әуе күштері Американдық экспедициялық корпусының Әуе күштеріне Лафайетт ұшу корпусында қызмет ететін американдықтарды тарту үшін медициналық комиссия құрды. Буллард медициналық тексеруден өтті, бірақ оны қабылдамады, себебі тек ақ нәсілді ұшқыштар ғана таңдалды. Зеллиде болғаннан кейін Буллард Александрия, Египетке кетті, онда ол «Claridge» қонақ үйінде джаз тобымен өнер көрсетіп, екі жекпе-жекке қатысты. 1935 жылдың 5 желтоқсанында неке ажырасып, Штрауман олардың екі баласы – Жаклин Жиннет және Лолита Жозефиннің күтімін Буллардқа қалдырып кетті. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, неміс тілін білетін Буллард француз үкіметінің өтінішімен, әлі де оның түнгі клубына келіп тұратын неміс азаматтарын бақылауға келісті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы мамыр айында Германия Францияға басып кіргеннен кейін, Булард ерікті болып, 1940 жылы 15 маусымда Орлеанды қорғауда 51-ші жаяу әскер полкімен қызмет етті. Булард жараланды, бірақ бейтарап Испанияға қашып, 1940 жылдың шілдесінде АҚШ-қа оралды. Булард Нью-Йорк ауруханасында біраз уақыт жатып, жарасынан толыққан толық айықпады. Сонымен қатар, ол Францияда жиған даңқының АҚШ-та да оны күтіп қалмағанын түсінді. Ол парфюмерлік тауар сатушысы, күзетші және Луи Армстронгтың аудармашысы болып жұмыс істеді, бірақ арқасының жарақаты оның мүмкіндіктерін шектеді. 1945 жылы ол Париждегі түнгі клубын қайтаруға тырысты, бірақ соғыс кезінде ол қирап кеткен еді. Ол француз үкіметінен өтемақы алып, Нью-Йорк қаласының Гарлем ауданында пәтер сатып алды.

Пикскилл тонаулары

1949 жылы Нью-Йорк штатының Пикскил қаласында азаматтық құқықтар жөніндегі конгресске көмек көрсету мақсатында қара нәсілді әртіс және белсенді Пол Робсон берген концерт Пикскил қақтығыстарына әкеп соқты. Бұл қақтығыстарға, Робсонды коммунизмге жақын көретін жергілікті Шетелдік соғыс ардагерлері мен Америка легионының мүшелері себеп болды. Концерт 27 тамыз күні Пикскилдің солтүстігіндегі Лейкленд Акресте өтуі жоспарланған. Бірақ Робсон келгенге дейін, бір топ адам бейсбол таяқтарымен және тастармен концертке келгендерге шабуыл жасады. Полиция тоқтатқанға дейін он үш адам ауыр жарақат алды. Концерт содан кейін 4 қыркүйекке кейінге шегерілді. Жаңадан белгіленген концерт кез келген оқиғасыз өтті, бірақ концерттен кейін көлікпен кетіп бара жатқан көрермендер қарсылық білдіріп тұрған жергілікті тұрғындардың қатарынан өтіп, олар көліктерінің алдыңғы әйнектеріне тас лақтырды. Буллард концерттен кейін шабуылға ұшырағандардың арасында болды. Ол жерге құлатылып, ашуланған топпен, оның ішінде мемлекеттік және жергілікті құқық қорғау органдарының өкілдерімен ұрысқан. Шабуыл түсірілді және 1970 жылдардағы "Біздің ормандағы ең биік ағаш" деректі фильмінде, сондай-ақ Сидни Пуатье айтқан және "Оскар" сыйлығын алған "Пол Робсон: Суретшіге құрмет" деректі фильмінде көруге болады. Шабуыл жасағандардың ешқайсысы сотталған жоқ. Сьюзан Робсонның әкесі Пол Робсонның өмірбаянында – "Барлық әлем оның қолында: Пол Робсонның суреттер арқылы баяндалған өмірінде" Буллардты екі полицей, штаттық полицей және концертке келген бір адам ұрып-соққан суреттері жарияланды. Ол Нью-Йорк қаласының Куинс ауданындағы Флашинг зиратындағы француз соғыс ардагерлерінің бөлімінде әскери салтанатпен жерленді. Оның досы Луи Армстронг та сол зиратта жерленген.

Құрметтер

Бұллард Франция үкіметінен 14 награда мен медаль алды. 1989 жылы ол Грузия авиациялық даңқ залының алғашқы құрамына қабылданып, өлімінен кейін осы құрметке ие болды. 1994 жылдың 23 тамызында – оның қазасынан 33 жыл өткен соң, және өз елі үшін ұшуға рұқсат беруі керек болған медициналық тексеруден тура 77 жыл өткен соң – Бұллард АҚШ Әуе күштерінің екінші лейтенанты шеніне өлімінен кейін тағайындалды. Ол өскен үйінің жанында, Колумбус, Джорджияда оның балалық шағын сипаттайтын тақта орнатылған. 2022 жылы Бұллард 2020 жылғы топпен бірге Огайо штатының Дейтон қаласындағы Ұлттық авиациялық даңқ залына енгізілді.

Танымал мәдениетте

1972 жылы Патрик Кариселла мен Джеймс Райанның "Өлімнің қара қарлығашы" атты өмірбаянында Булардтың ұшқыш ретіндегі ерліктері жаңадан баяндалды. Ол сондай-ақ Ларри Гринлидің "Юджин Буллард: әлемдегі алғашқы қара нәсілді ұшқыш" атты жасөсперімдерге арналған көркем естеліктерінде де тақырып болды. 2006 жылғы "Flyboys" фильмінде "Евгений Скиннер" деп аталған Булардтың фантастикалық бейнесі көрсетілген. 2012-2014 жылдары француз жазушысы Клод Рибб Булард туралы кітап жазып, теледокументалды фильм түсірді. 2012 жылғы "Қызыл құйрықтар" фильміндегі фантастикалық полковник А. Дж. Буллард (Терренс Ховард ойнады) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы афроамерикалық Тускеги авиаторларының бас қолбасшысы, лейтенант-полковник (кейін генерал) Бенджамин О. Дэвис кішінің жасырын бейнесі болып табылады, оған Юджин Буллардтың құрметіне осы тегі берілген. 2020 жылы прогрессивті рок/металл жобасы Telergy Юджин Буллардтың өмірін бейнелейтін "Black Swallow" альбомын шығарды. 2023 жылы "First Second" баспасында Булардтың өмірбаянына арналған графикалық роман жарық көрді.