Кіріспе

Балтық немісі суретшісі және жазушысы Элизар Январь Эммануэль фон Купфер (20 ақпан 1872 – 31 қазан 1942) – Балтық немісі суретшісі, антология жасаушы, ақын, тарихшы, аудармашы және драматург. Ол көптеген туындыларын "Элисарион" псевдонимімен жазған.

Ерте өмір

Ол 1872 жылғы 20 ақпанда Эстониядағы Реваль (қазіргі Таллин) маңындағы Софиенталда Адольф фон Купффердің (1833–1896) ұлы болып дүниеге келді, ол аристократтық неміс отбасынан шыққан дәрігер еді. Ол ерте жасынан денсаулығы нашар болды, менингит, ревматоидты артрит, скарлатина және қызылша ауруларына шалдықты. Дегенмен, ол жақсы оқушы болды және тоғыз жасында «Дон Ирсино» атты алғашқы пьесасын жазды. 1883 жылы ол Ревальдегі мектепке қабылданды, сол жылы отбасы Софиенталдан Жоотме Манорына көшті. Он үш жасында Санкт-Петербургтегі неміс Анненшуле мектебіне түсті. Ол сол жерде, Левашовода, болашақ ең жақын досы, тарихшы және философ Эдуард фон Майермен (1873–1960) және алғашқы өмірлік серігі Агнес фон Хойнинген Хуэннемен (1872–1961) танысты. 1894 жылы ол Германияға көшіп кетті.

Мансап

1895 жылы ол «Leben und Liebe» (Өмір мен махаббат) атты өлеңдер жинағын жариялады. Сол жылдың күзінде ол Берлинге көшіп, Берлин өнер академиясында оқыды және фон Майермен бірге тұрды. Келесі жылы ол Агнестен айырылып, «Der Herr der Welt» (Әлемнің иесі) және «Irrlichter» (Шырақтар) драмаларын, сондай-ақ үш бір актілік пьеса жазды. 1797 жылы ол «Ehrlos» (Намыссыздау немесе Ұятсыз) антологиясын шығарды. Фон Майер 1897 жылы бітірді және олар Берлинге оралғанға дейін Италия, Сицилия, Оңтүстік Франция және Женеваға саяхаттады. Олар жазды Тюрингия мен Хейлигендаммда өткізді және 1899 жылы Италияға қайта оралды. Келесі жылдың басында Адольф Бранд Вон Купфердің гомоэротикалық әдебиетке арналған ықпалды антологиясын жариялады – «Lieblingminne und Freundesliebe in der Weltliteratur» (шамамен, «Дүниежүзілік әдебиеттегі сүйіктілерге және достарға деген махаббат». «Lieblingminne» – Вон Купфердің өзі жасаған жаңа сөз). Бұл антология, ішінара, Англияда Оскар Уайльдтың түрмеге қамалуына қарсы наразылық ретінде зерттеліп, құрастырылды. Ол 1995 жылы қайта басылды. 1908 жылы ол Ренессанс суретшісі Иль Содома туралы кітап шығарды. 1911 жылы ол Фон Майермен бірге Мюнхенде «Klaristische Verlag Akropolis» баспасын құрды және Фон Купфер үш маңызды туынды жариялады: пьеса, «Aino und Tio», «Hymnen der heiligen Burg» (Киелі қамал гимндері) және «Ein neuer Flug und eine heilige Burg» (Жаңа ұшу және киелі қамал). Оның еңбектері сондай-ақ Жак д’Адельсвард Ферсен шығарған гей журналы «Akademos»-та жарияланды және сынға алынды. Сол жылы ол Фон Майермен бірге «жаңа дін» – Кларризм (Ашықтық) құру туралы мәлімдеді және Веймарда қоғам құрды. Келесі жылы ол Кларризм тақырыбында «Der unbekannte Gott» (Белгісіз Құдай) атты кітап шығарды. 1913 жылы Флоренциядағы Броги галереясында оның алғашқы көрмесі өтті. Сол жылы Цюрихте кларшылар қоғамы құрылды.

Кейінгі өмір және өлім

1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс жүріп жатқанда және немістерге деген ашу-ыза басылып бара жатқан кезде, олар Италиядан көшіп, Тичиноға барды. Фон Купфер Швейцарияның Локарно қаласында ет дүкені мен суретші ретінде танылды. 1922 жылы оларға швейцариялық азаматтық берілді. 1925 жылдан 1929 жылға дейін Маджоре көлінің жанындағы Минусиодағы виллаларын "Sanctuarium Artis Elisarion" деп аталатын өте әсем өнер жинағына айналдырды. Ол сонымен қатар фотограф болатын, суреттерін салу үшін ұлдардың фотосуреттерін түсіріп, бірақ көптеген туындыларында өзінің жас кезін бейнелеген. 1926 жылы Минузиода Кларлистердің "Элисарион қауымдастығы" құрылды. 1930 жылдары келушілер саны артып, кейін күрт азайды; Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін толығымен тоқтады. Денсаулығы нашарлағандықтан, ол усақ-айдақ болып, 1942 жылдың 31 қазанында қайтыс болды. 1981 жылдан бері "Sanctuarium Artis Elisarion" Фон Купфердің туындыларына арналған музей болып табылады. Вилла Минузио муниципалитетіне сыйға берілді, ал оның күлі Фон Майердің күлімен бірге ішінде сақталған. Элисарион қауымдастығы Курт Тухольскийдің 1931 жылғы "Шлосс Грипсхолм" романында "Полисадрион" (шамамен, "Ақымақтар мекені") деп сатиралық түрде еске алынады.

Шығармалары

"Leben und Lieben. Gedichte" (1895). "Иррлихтер" (1900, үш театрлық туынды: Андрей, Эрих және Наркиссос). "Климат және поэзия. Психофизикаға үлес" (1907). "Джован Антонио – Содомалық. Элизар фон Купфердің жан және өнер туралы зерттеуі" (1908) "Жыныстық аралық сатылар жылдығы", IX басылымда. "Айно және Тио" (1907). "Кларизм бізге не керек? – Ұлттық күш" (1912). "Библия мен ежелгі дүниенің құдайға қарсы сөздері" (1912). "Қасиетті бекіністің гимндері" (1913). "Большевизмнің 3000 жылы" (1919). "Батырлық көзқарас және қуанышты сенім" (1942). "Шын өмірден" (1943).