Кіріспе

Люси Мод Монтгомеридің кітабы, роман

«Авонлеяның Анны» - 1909 жылы канадалық автор Люси Мод Монтгомеридің (L. M. Montgomery ретінде жарияланған) романы. Монтгомеридің «Жасыл шатырлы үйдің Аннасы» (1908) романының тікелей жалғасы, кітап Анна Ширлидің өміріндегі екінші кезеңін қамтиды, ол 16-дан 18 жасқа дейін, Принс-Эдвард аралындағы Авонлея мектебінде екі жыл оқыту кезеңін баяндайды.

Атау

Энн қазір Авонле қоғамының "маңызды" және "есейген" адамдарының қатарына, жалғыз мектеп мұғалімі ретінде қосылады. Ол сонымен қатар Авонле ауылдарын жақсарту қоғамының (A. V. I. S.) негізін қалаушы мүшесі, ол Авонле ландшафтын жақсартуға тырысады (нәтижелері күмәнді).

Тақырыптар

Монтгомери дәстүрлі шотландтық пресвитериандық біліммен өсті. Джон Нокстың "Әр ауылда мектеп, әр қалада колледж" деген атақты қағидасы пресвитериан шіркеуімен қабылданып, Монтгомери білімді қатты бағалайтын ортада тәрбиеленді. Сонымен қатар, Монтгомеридің білімі өте қатаң тәртіппен жүргізілді. Монтгомери Джон Дьюи сияқты білім беру реформаторларының теорияларын ұстанды, және дәстүрлі білім беру мен жаңа теориялар арасындағы осы қайшылық "Авенлидің Аннасында" көрініс тапты, себебі Анна көп уақытын оқушыларды жазалаудың пайдасы мен оларды көндіру әдістері туралы пікір таластырып өткізеді. Кітапта Анна оқушыларға жатқа оқудың орнына өз ойлары мен сезімдері туралы эссе жазуды тапсырады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Энн Авонлеа мектебіндегі алғашқы семестрін бастауға дайын, бірақ ол үйде оқуын жалғастыра береді, ал жақын маңдағы Уайт-Сэндс мектебінде сабақ беретін Гилбертпен бірге оқиды. Кітапта Энннің жаңа және қиын көршісі, мистер Харрисон, оның сөйлеуге келмейтін тотысы, сондай-ақ Дейви мен Дора есімді егіздер таныстырылады. Олар Марилланың үшінші туысының балалары, аналары қайтыс болған соң, оларды тәрбиелеуге келіседі, ал олардың әкесі елден кеткен болатын. Дора - әдепті, жақсы мінезді қыз, бірақ мінезінде біршама жалықтыратын тұрақтылық бар. Ал Дейви – Дораның толық қарсысы, оны бақылау қиын, ол үнемі түрлі жағдайларға түсіп қалады. Бастапқыда олардың қысқа ғана уақытқа қалуы тиіс еді, бірақ егіздердің әкесі оларды алуға оралуын кейінге жылдырады, содан кейін қайтыс болады. Энн мен Марилла (әрине, Марилла іштей) егіздердің олармен қалатынын білгенде қуанышқа бөленеді. Кітапта Энннің жаңа оқушыларынан Пол Ирвинг таныстырылады, ол әжесімен Авонлеада тұратын американдық бала, ал оның жесір әкесі Штаттарда жұмыс істейді. Ол Эннді бала кезіндегі Энннің қиялдарын еске түсіретін өзінің қиялы мен ерекше мінезімен қуантады. Кітаптың соңында Энн мен оның достары 40 жастағы Лавендар Льюиспен танысады, ол 25 жыл бұрын Полдың әкесіне күйеуге шығуға келісіп, кейін келіспеушіліктерден кейін одан айырылған. Кітап соңында Ирвинг қайтып келіп, Лэвендармен үйленеді. "Тори жолындағы оқиға" атты тарауда Энн мен Диана "Тори" жолы туралы әңгімелейді, ол "Тори үкіметі" провинциялық "консерваторлар" тарапынан билікте болған кезде "өздері бірдеңе жасап жатқанын көрсету үшін" салынған және абаттандырылған. Бір тұрғын әкесінің жол жиегіндегі үйінде 20 жыл бұрын жасөспірімдер арасындағы махаббат туралы әңгімелейді. Консервативті көпшілік 1867 жылғы Жалға алушылар лигасының жер мәселесі саясаты кезінде таратылды және 1870-1891 жылдар аралығында провинциялық үкіметті қайта басып алды. 1896 жылғы Доминион сайлауы автор Л.М.Монтгомериді 1917 жылғы Энннің армандар үйінде либералды "Grit" партиясының билікке келуіне "консервативті" реакцияларды ойдан шығаруға шабыландырды. Екі роман да Конфедерациядан кейінгі естелік саясатында бірнеше уақыт пен уақыт сызықтарын қамтиды. Энн мұғалім болудың қуаныштары мен қиындықтарын басынан өткізеді, Дейви мен Дораны тәрбиелеуге қатысады және Гилберт, Диана және Фред Райтпен бірге АВИС (Авонлеа ауылды жақсарту қоғамы) ұйымдастырады, бірақ олардың қаланы жақсартуға бағытталған күш-жігері әрдайым сәтті бола бермейді. Қоғам ескі ратушаны қайта бояу үшін ақша жинайды, бірақ суретші қате түспен бояп, залды жарқыраған көк түске айналдырады. А.В.И.С. сынақтары мен қиындықтары ауылдық "секуляризация" туралы "либералды" идеяларды қалалық "модернизмдер" туралы "консервативті" уақытша көзқарастармен біріктіруге бағытталған екі партиялық күш-жігердің сәтсіздігін көрсетеді. Кітаптың соңында миссис Рейчел Линдтің күйеуі қайтыс болады, ал миссис Линд Грин Гейблске Марилламен бірге көшіп келеді, соның арқасында Энн енді колледжге түсе алады. Ол Гилбертпен бірге күзде Редмонд колледжіне баруды жоспарлайды. Бұл кітапта Энн сәл есейеді, бірақ ол әлі де таныс жағдайлардан қашып құтыла алмайды, мысалы, мистер Харрисонның сиырын өзінің сиыры деп қателесіп сату, әйгілі автормен кездеспес бұрын танауына қызыл бояу жағу және ашхана терезесінен қарап тұрып үйдің шатырына тығылып қалу.

Кейіпкерлер

Анна Ширли – Бұрынғы шапшаң және ұяң жетім, қазір Авонли мектебінде мұғалім болып жұмыс істейді. Ол бойы жіңішке, серпімді, жұлдызды сұр көзді және қайырымды достары ақшыл дейтін шашы бар. Ол әлі де өзінің қиялдағы, шығармашылық рухын жоғалтпаған және кездескен әркімді әсерге түсіреді. Марилла Катберт – Бес жыл бұрын Анны қабылдаған әйел, оның марқұм бауыры Мэтьюмен бірге. Сырттан қарағанда ол әлі де қатал көрінуі мүмкін, бірақ Марилла эмоционалды жағынан көбірек сезімтал болды және бұрынғы "көріністер" деп сипатталған нәрсе толыққанды әзіл-қалжың сезіміне айналды. Гилберт Блайт – Аннаның балалық шақтағы қарсыласы, қазір жақсы досы. Гилберт сонымен қатар жақын маңдағы Уайт-Сэндс мектебінде мұғалім. Ол Аннаға ғашық, бірақ оған әлі мойындамайды. Диана Барри – Аннаның бала кезінен бергі жақын досы. Диананың қара шашы мен қызғылт терісі бар делінеді. Ол Аннаға қарағанда аз қиялдайды, бірақ өте адал дос болып қала береді. Рейчел Линд – Марилланың ең жақын досы және көршісі, ашық сөйлейтін, пікірін жасырмайтын, бірақ жақсы ниетті әйел. Ол әлі де Аннамен дауласса да, оған шынайы қамқорлықпен қарастырады. Дейви Кит – Марилла асырап алған егіздердің бірі. Дейви – тәлкекке құмар, жаман мінезді, тәтті жегенді жақсы көреді және оған айтылғанды сирек орындайды. Оның шашы сары, басы бұйра, бір қуысы бар, қара көздері, мұрны кішкене және көбінесе күлімсірейді. Дора Кит – Дора, Дейвидің әпкесі, оның қарама-қарсысы. Ол өзіне айтылғанның бәрін қатесіз орындайды және өте мойынсұнғыш. Оның ақ, ұзын, жылтыр қырлы, жұмсақ қара көздері, түзу мұрны және "құрма мен призмалар" тәрізді аузы бар. Джейн Эндрюс – Аннаның балалық шақтағы досы, сонымен қатар Ньюбридж мектебінің мұғалімі. Фред Райт – Гилберттің досы, ол әкесінің ізін басып шаруа болуды жоспарлап отыр. Фред пен Диананың арасы жақын, бірақ ол Аннаның романтикалық арманындағы батырға жетпейді. М. Дж. А. Харрисон – Анна мен Марилланың жаңа, ашулы көршісі. Анна оны өзіне тартып алады және олар жақсы дос болады. Ол өте ұстамды, практикалық, тікелей, кейде жаралы сөздер айтады. Ол Гинджер есімді, көп сөйлейтін тотыны бар, ол мистер Харрисон мен оның жақындарының арасында, тіпті кейде Аннаның да арасына келеді, оны "қызыл шашты кесек" деп атайды. Пол Ирвинг – Аннаның оқушыларының бірі, қиялдағы жас бала және Аннаның тез арадағы досы. Ол Америка Құрама Штаттарында өскен және Авонлияға әкесінің әжесімен бірге келген. Энтони Пай – Аннаның тағы бір оқушысы, бастапқыда ең қиын оқушысы. Ол Аннаның шыдамдылығын сынайды, сыныпта тышқанды босатып, соңында оған қамшы салады. Кейін ол өзін қорқынышқа ұшыратып, оның құрметін жеңіп алады және мінез-құлқы жақсарады. Мисс Лавендар Льюис – ақ шашы бар, қиялдағы, тартымды, қарт бойжеткен, Анна мен Диана досының үйіне бара жатқанда кездеседі. Ол Эхо-Лоджда тұрады. Ол сондай-ақ Аннамен жақсы дос болады. Шарлотта – Мисс Лавендардың қызметшісі, төртінші. Оның нағыз аты Леонора және ол төрт қыздың ең кішісі, олардың барлығы Мисс Лавендармен жұмыс істеген. Оның үлкен әпкесі Шарлотта деп аталды, ал Мисс Лавендар оның үш әпкесіне де "Шарлотта" деп атады. Шарлотта жақсы ниетпен, бірақ сәл ұялды, және бәріне "Мырза" немесе "Ханшайым" деп тіл қатады. Стивен Ирвинг – Полдың әкесі және Мисс Лавендардың жастық шағындағы сүйіктісі. Екеуі Пол туылмай тұрып дауласып, Ирвинг мырза АҚШ-қа кетіп, Полдың анасына үйленді. Олар Аннның араласуымен көп жылдар өткен соң, Ирвинг мырзаның бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін қайтадан татуласады. Присцилла Грант – Аннаның Квинс академиясынан бұрынғы сыныптасы.

Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер

1975 жылы түсірілген "Авонлеяның Анны" мини-сериалы, Ким Брэдэннің Анна рөлін ойнаған, 1972 жылы жоғалған "Жасыл шатырдың Анны" мини-сериалының жалғасы болып табылады және осы романға, сондай-ақ "Аралдың Анны" кітабына негізделген. Бұл кітап 1987 жылы CBC телеарнасында "Жасыл шатырдың Анны: жалғасы" атты мини-сериалының негізі болды, ол АҚШ-тағы Disney арнасында "Авонлеяның Анны" деп көрсетілді, бұл 1985 жылы түсірілген "Жасыл шатырдың Анны" фильмінің жалғасы еді. "Анна мен Гилберт" мюзиклының бірінші бөлімі осы романға, ал екінші бөлімі "Аралдың Анны" романына негізделген.