Кіріспе

Жеке үй шаруашылығында мұғалім болып жұмыс істейтін әйел.

Гувернант – жеке үйге шақырылып, балаға немесе балаларға білім беретін, тәрбиелейтін жеке репетитор. Гувернант көбінесе өзі оқытатын балалармен бірге тұрады. Бала күтушіден (нянядан) ерекшелігі – гувернанттың басты міндеті балалардың физикалық қажеттіліктерін қанағаттандыру емес, оқыту болып табылады; сондықтан гувернант көбінесе нәрестелер емес, мектеп жасындағы балалармен айналысады. Гувернанттардың қызметі Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Еуропаның бай отбасыларында, әсіресе жақын жерде мектеп болмаған ауылдық жерлерде кең таралған. Осы кезде ата-аналар балаларын айлар бойы интернатқа жібермей, үйде оқытуды жөн көрген. Гувернанттар көбінесе қыздар мен кішкентай ұлдарды тәрбиелейтін. Ұлдары жетілген кезде гувернанттан бөлініп, репетиторға немесе мектепке баратын. Қазіргі кезде гувернанттар сирек кездеседі, тек ірі және бай үй шаруашылықтарында, Сауд Арабиясы сияқты патшалық отбасыларында немесе Австралияның шөл даласындай (аутбэк) шалғай аймақтарда кездесуге болады. Соңғы кезде әлемдегі бай отбасылар арасында гувернанттарды немесе толық уақытты репетиторларды жұмысқа алу қайтадан жандануда. Мұның себептері – жеке қауіпсіздік, жеке білім берудің артықшылықтары және саяхаттауға немесе бірнеше жерде тұруға мүмкіндік.

Рөл

Дәстүр бойынша, тәрбиешілер кішкентай балаларды "үш Р" (оқу, жазу және арифметика) сабағына үйреткен. Олар өздерінің қарамағындағы жас қыздарға жоғары және орта таптағы әйелдерден күтілетін "жетістіктерді" үйретті, мысалы француз тілі немесе басқа тіл, фортепиано немесе басқа музыкалық аспап, сондай-ақ көбінесе сурет салу (көбінесе майлы бояу емес, акварель сияқты әйелдерге лайықтырақ) немесе поэзия. Арнайы білімі мен дағдылары бар басқа (көбінесе ер) оқытушыларды шақыруға да мүмкіндік болды, мысалы, сурет салу шебері немесе би шебері.

Фильмде

The Governess) – 1998 жылы түсірілген британдық тарихи драмалық фильм. Фильм сценариін жазып, режиссерлік жұмысын Сандра Голдбахер атқарған. Мэгги Эванс/Виктория Уинтерс 2012 жылғы "Қараңғы көлеңкелер" фильмінде Дэвид Коллинзке гувернант болып жұмысқа алынады. "Мисс Мэри" (1986) фильмінде Жюли Кристи Перонға дейінгі Аргентинадағы ағылшын гувернантасы рөлін ойнайды.

Басқа қолданыстар

"Гувернант" термині – бұрынғы уақытта саяси лауазымдағы әйелге берілген ескі атау; қазір "губернатор" сөзі ерлер мен әйелдерге қолданылады. Мысалы, Кеʻelikōlani Гавайидің гувернанты ретінде танымал болған. "The Chase" британдық және австралиялық нұсқаларындағы Chase-тің қатысушыларының бірі Энн Хегерти "Гувернанта" деген лақап атымен белгілі.