Қол ұзындығының бойға қатынасы – "маймыл индексі". Дене пропорциясын анықтау, альпинизмде артықшылық береді. Витрувий және да Винчи еңбектерінде айтылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қол ұзындығының бойға қатынасы
Ratio of arm span to height
Маймыл индексі, маймыл факторы немесе горилла индексі – адамның қол ұзындығының бойына шаққандағы қатынасын сипаттау үшін қолданылатын сленг немесе мамандық тілі. Римдік жазушы, сәулетші және инженер Витрувий б.з.д. 15 жылға дейін анықтағандай, қалыпты қатынас 1-ге тең. Витрувий "жақсы дене бітімі бар адамның" қол ұзындығы оның бойымен бірдей болатынын айтқан, бұл Леонардо да Винчидің шамамен 1492 жылы салған "Витрувий адамы" суретінде көрсетілген. Тау шаруалары арасында қол ұзындығы бойдан ұзын болғанда, маймыл индексінің 1-ден жоғары болуы бәсекелестік артықшылықты қамтамасыз етеді деп саналады, ал кейбір альпинистер жаттығулар осы қатынасты жақсарта алады деген пікірде, бірақ бұл көзқарас әлдеқайда даулы.
Ape index, ape factor, or gorilla index is slang or jargon used to describe a measure of the ratio of an individual's arm span relative to their height. A typical ratio is 1, as identified by the Roman writer, architect and engineer Vitruvius prior to 15 BC. Vitruvius noted that a "well made man" has an arm span equal to his height, as exemplified in Leonardo da Vinci's c. 1492 drawing, the Vitruvian Man. In rock climbing it is believed that an ape index greater than one, where the arm span is greater than the height, provides for a competitive advantage, and some climbers have expressed the belief that exercise can result in an improved ratio, although this view is somewhat controversial.
Есептеу
Маймыл индексі әдетте қол ұзындығының бойға қатынасы ретінде анықталады. Дегенмен, тағы бір тәсіл – қол ұзындығынан бойды шегеру, нәтижесі оң, 0 немесе теріс санмен беріледі. Мөлшерсіз қатынастан өзгеше, бұл есептеу бой мен қол ұзындығын көрсету үшін қолданылған өлшем бірліктеріндегі сандық мәнді шығарады.
The ape index is usually defined as the ratio of arm span to height. However, an alternative approach is arm span minus height with the result being positive, 0 or negative. Unlike the dimensionless ratio, this calculation produces a numeric value in the units of measurement used to represent the height and arm span.
Спорттық альпинизмдегі маңызы
Тауға өрмелеу қабілетін анықтауда антропометрия және икемділік сияқты физиологиялық факторлардың әсеріне қатысты бірнеше зерттеу жүргізілді. Олардың бірқатары маймыл индексін өзгермелі шамалардың бірі ретінде қарастырды. Дегенмен, нәтижелер әртүрлі болды. Бір зерттеуде маймыл индексімен қоса, «жаттығу арқылы өзгертуге келмейтін» физикалық факторлар, альпинизмдегі кәсіби спортшылардың осы қасиеттерге ие болуына байланысты бұрынғы зерттеулерде анықталған жалпы тенденцияға қарамастан, өрмелеу қабілетін болжаушы факторлар емес екені анықталды. Бұл кейінірек жүргізілген зерттеуде де расталды, онда маймыл индексі статистикалық жағынан маңызды емес деп танылды. Алайда, осы екінші зерттеудің авторлары нәтижелердің себебі альпинистер арасындағы индекстің төмен өзгеруі болуы мүмкін екенін атап өтті, себебі олардың барлығы бақылау тобындағыларға қарағанда айтарлықтай жоғары маймыл индексіне ие болды. Осылайша, олар маймыл индексі қарастырылып отырған басқа да қасиеттер арасында үлкен теңдік болған жағдайда маңыздырақ болуы мүмкін деген мүмкіндікті ашық қалдырды. Осы зерттеулерге қарсы, маймыл индексін маңызды (немесе потенциалды маңызды) фактор ретінде анықтаған басқа да жұмыстар бар. 2001 жылғы зерттеуде жасөспірім жігіттер мен қыздар арасындағы өрмелеудегі өнімділік айырмашылықтары бірнеше факторлармен түсіндірілуі мүмкін екені айтылды, соның бірі – әйелдерде табылған төмен маймыл индексі. Сол сияқты, кейінгі зерттеуде маймыл индексі статистикалық жағынан маңызды екені анықталды, демек ол өрмелеу өнімділігін болжауда ең жоғары диагностикалық құндылықты қамтамасыз ететін бірнеше өзгермелі шамалардың бірі екені белгілі болды.
Multiple studies have been conducted into the effect of physiological factors, such as anthropometry and flexibility, in determining rock climbing ability. A number of these have included the ape index as one of the variables. However, the results have been mixed. One study found that "untrainable" physical factors, including the ape index, were not necessarily predictors of climbing ability, in spite of a general tendency identified in previous studies for elite athletes in the sport to share these characteristics. This was supported by a later study that also found that the ape index was not statistically relevant. However, the authors of this second study noted that the findings may have been due to the low variability in the index between the climbers, who all had significantly higher ape indices than those found in the control group. Thus they left open the possibility that the ape index may be more significant when there is a greater degree of equivalence between the other traits under consideration. Countering these studies are other works that have identified the ape index as a significant (or potentially significant) factor. A 2001 study comparing teenage male and female rock climbers noted that performance differences between the genders could be explained by a number of factors, one of which was the lower ape index found in the female climbers. Similarly, in a later work it was found that the ape index was statistically significant, and thus determined that it was one of a number of variables that provided the highest diagnostic value in the prediction of climbing performance.
Басқа спорт түрлері
Бұл терминді алғаш рет 1975 жылы Беркли университетінің фризби тастаушылары қолданған. Суға жүзушілердің дене мөлшеріне шаққанда қолдары ұзын болатыны байқалады. Мысалы, Майкл Фелпстің қолдарының ұзындығы оның бойынан 10 см артық, бұл оған 1.052 индексін береді. Жоғары индекс футбол қақпашысына тиімді болуы мүмкін екеніне дәлелдер бар. Бұл сондай-ақ, кәсіби қақпашы үшін ұсынылған нормадан төмен бойлы болудың кемшілігін толықтыруға көмектеседі. Икер Касильяс және Хорхе Кампос – орташа көрсеткіштен жоғары индекске ие, бойы төмен қақпашылардың мысалы. Баскетболда жоғары индекс қорғанысқа көмектеседі, әсіресе допты тартып алуға және пастарды ұстауға. Бұл қарсыластар тығыз қорғағанда кері қадам жасауға, допты жүргізуге, пас беруге және лақтыруға да көмектеседі. Дэвид Эпштейн өзінің «Спорттық ген» кітабында «Витрувиандық НБА ойыншысы» деген тарауға арналған және онда «НБА ойыншысының қол аралығының бойға қатынасы (яғни, маймыл индексі) 1.063 құрайды» деп атап өтті. НБА ойыншыларының арасында 1-ден төмен маймыл индексі сирек кездеседі; 2010–11 маусымда тек екі ойыншыда болды. Осы кемшілікке қарамастан, Бэйн 2020 жылғы НБА драфтында «Мемфис Гризлиз» командасымен 30-шы нөмірмен таңдалғаннан бері жақсы ойыншыға айналды. Бокс және аралас жекпе-жек сияқты жекпе-жек спортында жоғары индекске ие болу тиімді деп есептеледі. Джон Джонс, оның қолдары бойынан 21 см артық, және Конор Макгрегор көптеген қарсыластарынан ұзын қолдары бар. Бұл оларға қарсыластарын соғуға мүмкіндік береді, ал қарсыластары оларға жете алмайды. Олар көбінесе бұл артықшылықты өз ойын жоспарында пайдаланады, қашықтықты сақтап, қорғануға мүмкіндік береді (ұзын қолдар жоғарғы денеге кеңірек қорғаныс аймағын қамтамасыз етеді) немесе қарсы шабуыл жасау үшін қолданады. Алайда, зерттеулер маймыл индексі ММА жекпе-жегінің нәтижесін, спортшының дивизиондық рейтингін немесе техникалық дағдыларын болжауға көмектеспейтінін көрсетті. Кішкентай маймыл индексі де тиімді болуы мүмкін. Мысалы, тізе бүгіп салмақ көтеруде, қысқа қолдары бар спортшы салмақты ұзын қолдары бар спортшыға қарағанда көтеруді аяқтау үшін қысқа қашықтыққа жылжытуы керек. Дегенмен, қысқа сүйекте қысқа бұлшық еттер болады, сондықтан бұлшық еттің потенциалды массасы сүйектің ұзындығына байланысты. Керісінше, ұзын қолдар салмақ көтеруде тиімді, себебі ұзын қолдар көтеруді аяқтау үшін қажетті қозғалыс ауқымын азайтады.
The term was first coined by Frisbee throwers at UC Berkeley in 1975. It has been noted that swimmers tend to have longer arms in relation to their body size. A notable example is Michael Phelps whose arm span is 10 cm greater than his height, affording him an index of 1.052. There is evidence to support that having a higher index will be beneficial to a football goalkeeper It can also compensate for being shorter than the recommended norm for a professional goalkeeper. Iker Casillas and Jorge Campos are examples of shorter goalkeepers who possess a higher than average index. In basketball, a higher index helps with defense, especially in contesting shots and intercepting passes It also helps with rebounding, and with dribbling, passing, and shooting when being guarded closely by opponents. David Epstein in his book The Sports Gene devoted a chapter to "The Vitruvian NBA Player" and therein noted "The average arm span to height ratio [i. e., ape index] of an NBA player is 1.063." Having an ape index of less than 1 is very rare among NBA players; only two players in the NBA 2010–11 season had one. Despite this perceived deficiency, Bane has become a quality player since being selected 30th overall by the Memphis Grizzlies in the 2020 NBA draft out of TCU. In combat sports, such as boxing and mixed martial arts, having a higher index is often perceived to be beneficial. Fighters such as Jon Jones, whose arm span is 21 cm greater than his height, and Conor McGregor have a longer arm span than most of their opponents. This potentially allows them to use their arm span to hit their opponents, whereas their opponents could not hit them. They often use this in their game plan, by keeping their distance, allowing them to cover up (as longer arms allow for a greater area of protection around the upper body) or use it to counter punch them. However, research has shown that the ape index cannot predict who wins or loses MMA bouts, an individual's divisional ranking, or whether or not they are successful in their technique use. Small ape indices can also be beneficial. For example, in the bench press, a lifter with shorter arms must move the weight a shorter distance to complete the lift when compared to a lifter with longer arms. Yet there is the fact that a shorter bone will have a shorter muscle therefore the potential mass of the muscle is based on bone length. In contrast, long arms are an advantage in the deadlift, where longer arms reduce the range of motion required to complete the lift.